పృథివీతలసమ్భూతమ్ అరున్ధత్యామ్ అజాయత సంకల్పాయాస్తు సంకల్పో వసుసృష్టిం నిబోధత
అరుంధతి నుండి భూమి మీద పుట్టినవాడు జన్మించాడు. సంకల్పా నుండి సంకల్పుడు పుట్టాడు. ఇప్పుడు వసువుల సృష్టిని వినండి.
జ్యోతిష్మన్తస్తు యే దేవా వ్యాపకాః సర్వతో దిశమ్ వసవస్తే సమాఖ్యాతాస్ తేషాం సర్గం నిబోధత
ప్రతి దిక్కున వెలుగునిచ్చే, వ్యాపించే దేవతలను వసువులు అంటారు. ఇప్పుడు వారి ఉద్భవాన్ని తెలుసుకోండి.
ఆపో ధ్రువశ్చ సోమశ్చ ధరశ్చైవానిలో ఽనలః ప్రత్యూషశ్చ ప్రభాసశ్చ వసవో ఽష్టౌ ప్రకీర్తితాః
ఆప, ధ్రువ, సోమ, ధర, అనిల, అనల, ప్రత్యూష, ప్రభాస—ఇవీ ఎనిమిది వసువులు.
ఆపస్య పుత్రాశ్ చత్వారః శాన్తో వై దణ్డ ఏవ చ శామ్బో ఽథ మణివక్త్రశ్చ యజ్ఞరక్షాధికారిణః
ఆపునికి నలుగురు కుమారులు—శాంతుడు, దండుడు, శాంబుడు, మణివక్త్రుడు. వీరే యజ్ఞాన్ని కాపాడే ప్రధానులు.
ధ్రువస్య కాలః పుత్రస్తు వర్చాః సోమాదజాయత ద్రవిణో హవ్యవాహశ్చ ధరపుత్రావ్ ఉభౌ స్మృతౌ
ధ్రువునికి కాలుడు కుమారుడు. సోముని నుండి వర్చా పుట్టాడు. ధరునికి ద్రవిణుడు, హవ్యవాహుడు ఇద్దరూ కుమారులు.
కల్యాణిన్యాం తతః ప్రాణో రమణః శిశిరో ఽపి చ మనోహరా ధరాత్పుత్రాన్ అవాపాథ హరేః సుతా
కళ్యాణినిలో ప్రాణుడు, రమణుడు, శిశిరుడు పుట్టారు. మనోహరా ధరుని కుమారులను పొందింది, వారు హరివంశానికి చెందినవారు.
శివా మనోజవం పుత్రమ్ అవిజ్ఞాతగతిం తథా అవాప చానలాత్ పుత్రావ్ అగ్నిప్రాయగుణౌ పునః
శివా మనోజవుడనే కుమారుని పుట్టించింది, అతని గమనం ఎవరికీ తెలియదు. అనలుని నుండి అగ్ని స్వభావం కలిగిన ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.
అగ్నిపుత్రః కుమారస్తు శరస్తమ్బే వ్యజాయత తస్య శాఖో విశాఖశ్చ నైగమేయశ్ చ పృష్ఠజాః
అగ్నిపుత్రుడు కుమారుడు, చెరుకుల పొదలో పుట్టాడు. అతనికి శాఖ, విశాఖ, నైగమేయుడు అనే ముగ్గురు అనుచరులు, వీరు అతని వెనుక భాగం నుండి పుట్టారు.
అపత్యం కృత్తికానాం తు కార్త్తికేయస్ తతః స్మృతః ప్రత్యూషస ఋషిః పుత్రో విభుర్ నామ్నాథ దేవలః విశ్వకర్మా ప్రభాసస్య పుత్రః శిల్పీ ప్రజాపతిః
కృత్తికలు కనుగొన్న కుమారుడు కార్తికేయుడు అని ప్రసిద్ధి. ప్రత్యూష మహర్షికి విభు అనే కుమారుడు, అలాగే దేవలుడు ఉన్నారు. ప్రభాసుడైన ప్రజాపతికి విశ్వకర్మ అనే కుమారుడు, అతడు శిల్పకారుడు.
ప్రాసాదభవనోద్యానప్రతిమాభూషణాదిషు తడాగారామకూపేషు స్మృతః సో ఽమరవర్ధకిః
ప్రాసాదాలు, భవనాలు, ఉద్యానవనాలు, విగ్రహాలు, అలంకారాలు, చెరువులు, ఉద్యానాలు, బావులు — వీటన్నిటిలోను అతడు దేవతల వాస్తుకారుడిగా ప్రసిద్ధి.
అజైకపాదహిర్బుధ్న్యో విరూపాక్షో ఽథ రైవతః హరశ్చ బహురూపశ్చ త్ర్యమ్బకశ్చ సురేశ్వరః
అజైకపాదుడు, అహిర్బుధ్నుడు, విరూపాక్షుడు, రైవతుడు, హరుడు, బహురూపుడు, త్ర్యంబకుడు — ఈ సురేశ్వరులు పేరుగలవారు.
సావిత్రశ్చ జయన్తశ్చ పినాకీ చాపరాజితః ఏతే రుద్రాః సమాఖ్యాతా ఏకాదశ గణేశ్వరాః
సావిత్రుడు, జయంతుడు, పినాకి, అపరాజితుడు — వీరే రుద్రులు, పదకొండు గణాధిపతులు అని చెప్పబడింది.
ఏతేషాం మానసానాం తు త్రిశూలవరధారిణామ్ కోటయశ్చతురశీతిస్ తత్పుత్రాశ్ చాక్షయా మతాః
ఈ త్రిశూలధారులు మనసులో పుట్టినవారు. వీరి కుమారులు ఎనభై నాలుగు కోట్లుగా లెక్కించబడి, అవినాశిగా భావించబడతారు.
దిక్షు సర్వాసు యే రక్షాం ప్రకుర్వన్తి గణేశ్వరాః పుత్రపౌత్రసుతాశ్చైతే సురభీగర్భసమ్భవాః
ఈ గణాధిపతులు, వారి కుమారులు, మనవులు, వారసులు — వీరంతా సురభి గర్భంలో పుట్టి, అన్ని దిక్కులను కాపాడుతారు.
కశ్యపస్య ప్రవక్ష్యామి పత్నీభ్యః పుత్రపౌత్రకాన్ అదితిర్దితిర్దనుశ్చైవ అరిష్టా సురసా తథా
కశ్యపుని భార్యలైన అదితి, దితి, దను, అరిష్టా, సురసా — వీరి నుండి పుట్టిన కుమారులు, మనవళ్లు గురించి నేను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను.
సురభిర్ వినతా తద్వత్ తామ్రా క్రోధవశా ఇరా కద్రూర్విశ్వా మునిస్ తద్వత్ తాసాం పుత్రాన్ నిబోధత
సురభి, వినత, తామ్ర, క్రోధవశ, ఇరా, కద్రూ, విశ్వా మహర్షి — వీరి నుండి పుట్టిన కుమారులను వినండి.
తుషితా నామ యే దేవాశ్ చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః వైవస్వతే ఽన్తరే చైతే ఆదిత్యా ద్వాదశ స్మృతాః
తుషిత దేవతలు చాక్షుషమను అంతరంలో, వైవస్వతమను అంతరంలో ఉన్నారు. వీరే పన్నెండు ఆదిత్యులు అని ప్రసిద్ధి.
ఇన్ద్రో ధాతా భగస్ త్వష్టా మిత్రో ఽథ వరుణో యమః వివస్వాన్సవితా పూషా అంశుమాన్ విష్ణుర్ ఏవ చ
ఇంద్రుడు, ధాత, భగ, త్వష్ట, మిత్రుడు, వరుణుడు, యముడు, వివస్వాన్, సవిత, పూష, అంషుమాన్, విష్ణువు కూడా.
ఏతే సహస్రకిరణా ఆదిత్యా ద్వాదశ స్మృతాః మారీచాత్కశ్యపాదాప పుత్రానదితిరుత్తమాన్
వీరు సహస్ర కిరణులు కలిగిన పన్నెండు ఆదిత్యులు. వీరంతా మరీచి, కశ్యపుల నుండి పుట్టిన అదితి కుమారులు.
భృశాశ్వస్య ఋషేః పుత్రా దేవప్రహరణాః స్మృతాః ఏతే దేవగణా విప్రాః ప్రతిమన్వన్తరేషు చ
భృషాశ్వ మహర్షికి పుట్టిన కుమారులు దేవాస్త్రధారులు. ఈ దేవగణాలు ప్రతి మన్వంతరంలో ఉంటారు, మహర్షులారా.
ఉత్పద్యన్తే ప్రలీయన్తే కల్పే కల్పే తథైవ చ దితిః పుత్రద్వయం లేభే కశ్యపాద్ ఇతి నః శ్రుతమ్
ప్రతి కల్పంలో వీరు పుట్టి, లయమవుతారు. కశ్యపుని నుండి దితికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారని మనం విన్నాము.
హిరణ్యకశిపుం చైవ హిరణ్యాక్షం తథైవ చ హిరణ్యకశిపోస్తద్వజ్ జాతం పుత్రచతుష్టయమ్
హిరణ్యకశిపుడు, హిరణ్యాక్షుడు — వీరిద్దరూ. హిరణ్యకశిపుని నుండి నాలుగు కుమారులు పుట్టారు.
ప్రహ్లాదశ్ చానుహ్లాదశ్చ సంహ్లాదో హ్లాద ఏవ చ ప్రహ్లాదపుత్ర ఆయుష్మాన్ శిబిర్ బాష్కల ఏవ చ
ప్రహ్లాదుడు, అనుహ్లాదుడు, సంహ్లాదుడు, హ్లాదుడు. ప్రహ్లాదునికి ఆయుష్మాన్, శిబి, బాష్కలుడు కుమారులు.
విరోచనశ్ చతుర్థశ్చ స బలిం పుత్రమాప్తవాన్ బలేః పుత్రశతం త్వ్ ఆసీద్ బాణజ్యేష్ఠం తతో ద్విజాః
విరోచనుడు నాలుగవవాడు, అతనికి బలి కుమారుడయ్యాడు. బలికి వంద మంది కుమారులు, వారిలో బాణుడు పెద్దవాడు, మహర్షులారా.
ధృతరాష్ట్రస్ తథా సూర్యశ్ చన్ద్రశ్చన్ద్రాంశుతాపనః నికుమ్భనాభో గుర్వక్షః కుక్షిభీమో విభీషణః
ధృతరాష్ట్రుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, చంద్రాంశుతాపనుడు, నికుంభనాభుడు, గుర్వక్షుడు, కుక్షిభీముడు, విభీషణుడు.
ఏవమాద్యాస్ తు బహవో బాణజ్యేష్ఠా గుణాధికాః బాణః సహస్రబాహుశ్ చ సర్వాస్త్రగణసంయుతః
ఇలా బాణుని కన్నా పెద్దవారు, మంచి లక్షణాలు కలిగినవారు అనేకమంది పుట్టారు. బాణుడు వెయ్యి చేతులతో, అన్ని ఆయుధాలు కలవాడు.
తపసా తోషితో యస్య పురే వసతి శూలభృత్ మహాకాలత్వమ్ అగమత్ సామ్యం యశ్చ పినాకినః
తపస్సుతో సంతోషించిన శూలధారి, ఒకప్పుడు అతని ఊరిలో నివసించాడు. ఆయన మహాకాలుడిగా మారి, పినాకిని సమానుడయ్యాడు.
హిరణ్యాక్షస్య పుత్రో ఽభూద్ ఉలూకః శకునిస్తథా భూతసంతాపనశ్ చైవ మహానాభస్తథైవ చ
హిరణ్యాక్షునికి కుమారులుగా ఉలూకుడు, శకుని, భూతసంతాపనుడు, మహానాభుడు పుట్టారు.
ఏతేభ్యః పుత్రపౌత్రాణాం కోటయః సప్తసప్తతిః మహాబలా మహాకాయా నానారూపా మహౌజసః
వారివల్ల కుమారులు, మనవళ్లు కలిపి డెబ్బై కోట్ల మంది పుట్టారు. వీరు గొప్ప బలవంతులు, పెద్ద శరీరాలు కలవారు, అనేక రూపాలవారు, మహాశక్తిశాలులు.
దనుః పుత్రశతం లేభే కశ్యపాద్ బలదర్పితమ్ విప్రచిత్తిః ప్రధానో ఽభూద్ యేషాం మధ్యే మహాబలః
దను కశ్యపుని నుండి వంద మంది బలవంతులైన కుమారులను పొందింది. వారిలో విప్రచిత్తి ముఖ్యుడు, అతని బలం అపారమైనది.