తతస్తానబ్రవీత్కావ్యః కంచిత్కాలముపాస్యథ నిరుత్సిక్తాస్ తపోయుక్తాః కాలం కార్యార్థసాధకమ్
తర్వాత కావ్యుడు వారికి ఇలా చెప్పాడు: 'మీరు కొంతకాలం అచంచలంగా, తపస్సులో నిమగ్నమై ఉండండి. కార్యసిద్ధికి సరైన సమయం వచ్చే వరకు ఓర్పుతో ఉండండి.'
పితుర్మమాశ్రమస్థా వై మాం ప్రతీక్షత దానవాః తత్సందిశ్యాసురాన్కావ్యో మహాదేవం ప్రపద్యత
'దానవులారా, మీరు నా తండ్రి ఆశ్రమంలో ఉండి నన్ను ఎదురుచూడండి.' అని చెప్పి, కావ్యుడు అసురులకు ఆదేశించి, మహాదేవుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
మన్త్రానిచ్ఛామ్యహం దేవ యే న సన్తి బృహస్పతౌ పరాభవాయ దేవానామ్ అసురాణాం జయాయ చ
'దేవా, బృహస్పతి వద్ద లేని, దేవతలు ఓడిపోవడానికి, అసురులు గెలవడానికి కావలసిన మంత్రాలు నాకు కావాలి.' అని కోరాడు.
ఏవముక్తో ఽబ్రవీద్దేవో వ్రతం త్వం చర భార్గవ పూర్ణం వర్షసహస్రం తు కణధూమమవాక్శిరాః యది పాస్యసి భద్రం తే తతో మన్త్రానవాప్స్యసి
అప్పుడు దేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'భార్గవా, నీవు వేల సంవత్సరాలు తలకిందులుగా నిలబడి, పొగను మాత్రమే భక్షిస్తూ, వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించు. అలా చేస్తే, నీకు మంత్రాలు లభిస్తాయి. శుభమవ్వాలి.'
తథేతి సమనుజ్ఞాప్య శుక్రస్తు భృగునన్దనః పాదౌ సంస్పృశ్య దేవస్య బాఢమిత్యబ్రవీద్వచః వ్రతం చరామ్యహం దేవ త్వయాదిష్టో ఽద్య వై ప్రభో
అప్పుడు భృగునందనుడు శుక్రుడు అనుమతి తీసుకుని, దేవుని పాదాలను తాకి, 'ప్రభూ, మీరు చెప్పినట్లుగా ఈ వ్రతాన్ని నేడు నేను ఆచరిస్తాను' అని అంగీకరించాడు.
తతో ఽనుసృష్టో దేవేన కుణ్డధారో ఽస్య ధూమకృత్ తదా తస్మిన్గతే శుక్రే హ్య్ అసురాణాం హితాయ వై మన్త్రార్థం తత్ర వసతి బ్రహ్మచర్యం మహేశ్వరే
ఆ సమయంలో శుక్రుడు వెళ్లినప్పుడు, దేవుడు కుండధారుడిని, పొగను మోసేవాడిని అతని దగ్గరకు పంపాడు. అక్కడ, అసురుల మేలుకోసం, మంత్రాలను పొందేందుకు శుక్రుడు మహేశ్వరుని వద్ద బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ నివసించాడు.
తద్బుద్ధ్వా నీతిపూర్వం తు రాజ్యే న్యస్తే తదాసురైః అస్మింశ్ఛిద్రే తదామర్షాద్ దేవాస్తాన్సముపాద్రవన్ దంశితాః సాయుధాః సర్వే బృహస్పతిపురఃసరాః
ఈ విషయం తెలుసుకున్న దేవతలు, అసురులు రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టినందున, ఆ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకోవాలని కోపంతో, ఆయుధాలతో బృహస్పతి ముందుండగా వారిపై దాడి చేశారు.
దృష్ట్వాసురగణా దేవాన్ ప్రగృహీతాయుధాన్పునః ఉత్పేతుః సహసా తే వై సంత్రస్తాస్తాన్వచో ఽబ్రువన్
దేవతలు ఆయుధాలతో వస్తున్నారని చూసి, అసుర గణాలు భయంతో ఒక్కసారిగా లేచి, వారికి ఇలా అన్నారు:
న్యస్తే శస్త్రే ఽభయే దత్త ఆచార్యే వ్రతమాస్థితే దత్త్వా భవన్తో హ్య్ అభయం సమ్ప్రాప్తా నో జిఘాంసయా
'మేము ఆయుధాలు వదిలి, భద్రత ఇచ్చారని మీరు చెప్పారు. మా గురువు వ్రతంలో ఉన్నాడు. అయినా మీరు మమ్మల్ని చంపాలని వస్తున్నారు.'
అనాచార్యా వయం దేవాస్ త్యక్తశస్త్రాస్త్వవస్థితాః చీరకృష్ణాజినధరా నిష్క్రియా నిష్పరిగ్రహాః
'దేవతలారా, మాకు గురువు లేడు. మేము ఆయుధాలను వదిలి, వల్కలాలు, కృష్ణాజినాలు ధరించి, ఏ కార్యమూ చేయకుండా, ఏదీ కలిగి లేకుండా ఉన్నాము.'
రణే విజేతుం దేవాంశ్చ న శక్ష్యామః కథంచన అయుద్ధేన ప్రపత్స్యామః శరణం కావ్యమాతరమ్
యుద్ధంలో దేవతలను ఓడించడమంటే మన వల్ల కాదు. యుద్ధం చేయకుండా, మనం కావ్యమాతను ఆశ్రయిద్దాం.
యాపయామః కృచ్ఛ్రమిదం యావదభ్యేతి నో గురుః నివృత్తే చ తథా శుక్రే యోత్స్యామో దంశితాయుధాః
మన గురువు తిరిగి వచ్చే వరకు ఈ కష్టాన్ని సహించుకుందాం. శుక్రుడు వచ్చిన తర్వాత, ఆయుధాలు పట్టుకుని యుద్ధం చేద్దాం.
ఏవముక్త్వా తతో ఽన్యోన్యం శరణం కావ్యమాతరమ్ ప్రాపద్యన్త తతో భీతాస్ తేభ్యో ఽదాదభయం తు సా
ఇలా చెప్పుకుని, వారు అందరూ కలసి కావ్యమాతను ఆశ్రయించారు. ఆమె, వారి భయాన్ని చూసి, వారికి రక్షణ ఇచ్చింది.
న భేతవ్యం న భేతవ్యం భయం త్యజత దానవాః మత్సంనిధౌ వర్తతాం వో న భీర్ భవితుమర్హతి
భయపడకండి, భయపడకండి — భయాన్ని వదిలేయండి దానవులారా. నేను మీతో ఉన్నంతవరకు మీకు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.
తయా చాభ్యుపపన్నాంస్తాన్ దృష్ట్వా దేవాస్తతో ఽసురాన్ అభిజగ్ముః ప్రసహ్యైతాన్ అవిచార్య బలాబలమ్
ఆమె వారిని అంగీకరించినదాన్ని చూసి, దేవతలు బలవంతంగా ఆసురులను శక్తి, బలాన్ని ఆలోచించకుండా దాడి చేసారు.
తతస్తాన్బాధ్యమానాంస్తు దేవైర్దృష్ట్వాసురాంస్తదా దేవీ క్రుద్ధాబ్రవీద్దేవాన్ అనిన్ద్రాన్వః కరోమ్యహమ్
ఆ సమయంలో, దేవతలు ఆసురులను బాధిస్తున్నారని చూసి, దేవీ కోపంతో దేవతలను చూసి, 'నేను మిమ్మల్ని ఇంద్రుడు లేని వారిగా చేస్తాను' అని చెప్పింది.
సంభృత్య సర్వసమ్భారాన్ ఇన్ద్రం సాభ్యచరత్తదా తస్తమ్భ దేవీ బలవద్ యోగయుక్తా తపోధనా
అంతట ఆమె తన అన్ని శక్తులను కూడగట్టి, ఇంద్రుని దగ్గరకు వెళ్లింది. మహా తపస్సుతో, యోగబలంతో ఉన్న ఆ దేవీ, ఇంద్రుని స్థంభింపజేసింది.
తతస్తం స్తమ్భితం దృష్ట్వా ఇన్ద్రం దేవాశ్చ మూకవత్ ప్రాద్రవన్త తతో భీతా ఇన్ద్రం దృష్ట్వా వశీకృతమ్
ఇంద్రుడు స్థంభించిపోయినదాన్ని చూసి, దేవతలు ఊపిరి ఆడక భయంతో పారిపోయారు, ఇంద్రుడు ఆమె చేతిలో పడిపోయినదాన్ని చూసి.
గతేషు సురసంఘేషు శక్రం విష్ణురభాషత మాం త్వం ప్రవిశ భద్రం తే నయిష్యే త్వాం సురోత్తమ
దేవతల సమూహం పారిపోయిన తర్వాత, విష్ణువు ఇంద్రునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు నన్ను ప్రవేశించు, నీకు మంగళం కలుగుగాక; నేను నిన్ను తీసుకెళ్తాను, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు.'
ఏవముక్తస్తతో విష్ణుం ప్రవివేశ పురందరః విష్ణునా రక్షితం దృష్ట్వా దేవీ క్రుద్ధా వచో ఽబ్రవీత్
అలా అన్న తర్వాత, పురందరుడు విష్ణువులో ప్రవేశించాడు. విష్ణువు ఇంద్రుని రక్షిస్తున్నాడని చూసి, ఆ దేవీ కోపంతో ఇలా చెప్పింది.
ఏషా త్వాం విష్ణునా సార్ధం దహామి మఘవన్బలాత్ మిషతాం సర్వభూతానాం దృశ్యతాం మే తపోబలమ్
'ఇప్పుడు, విష్ణువుతో కలిసి, మఘవన్, నేను నిన్ను బలవంతంగా కాల్చేస్తాను. అన్ని జీవులు చూస్తుండగా నా తపస్సు బలాన్ని చూపిస్తాను.'
తయా ఽభిభూతౌ తౌ దేవావ్ ఇన్ద్రావిష్ణూ బభూవతుః కథం ముచ్యేవ సహితౌ విష్ణురిన్ద్రమ్ అభాషత
ఆమె చేతిలో ఇంద్రుడు, విష్ణువు ఇద్దరూ బంధించబడ్డారు. అప్పుడు విష్ణువు ఇంద్రునితో, 'మనిద్దరం కలసి ఎలా విడిపోవాలి?' అని అడిగాడు.
ఇన్ద్రో ఽబ్రవీజ్జహి హ్యేనాం యావన్నౌ న దహేత్ప్రభో విశేషణాభిభూతో ఽస్మి త్వత్తో ఽహం జహి మా చిరమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! ఆమె మనిద్దరినీ కాల్చకముందే ఆమెను సంహరించు. ఆమె ప్రత్యేక శక్తితో నేను బలహీనుడిని అయ్యాను. ఆలస్యం చేయక వెంటనే ఆమెను సంహరించు.'
తతః సమీక్ష్య విష్ణుస్తాం స్త్రీవధే కృచ్ఛ్రమ్ ఆస్థితః అభిధ్యాయ తతశ్చక్రమ్ ఆపదుద్ధరణే తు తత్
అప్పుడు విష్ణువు, స్త్రీను సంహరించడంలో ఎంత కష్టం ఉందో ఆలోచించి, ఆ అపాయం తొలగించేందుకు తన చక్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు.
తతస్తు త్వరయా యుక్తః శీఘ్రకారీ భయాన్వితః జ్ఞాత్వా విష్ణుస్తతస్తస్యా క్రూరం దేవ్యాశ్చికీర్షితమ్ క్రుద్ధః స్వమస్త్రమాదాయ శిరశ్చిచ్ఛేద వై భియా
విష్ణువు త్వరగా, భయంతో, ఆ దేవీ దురుద్దేశాన్ని తెలుసుకుని, కోపంతో తన ఆయుధాన్ని తీసుకుని, భయంతో ఆమె తలను నరికేశాడు.
తం దృష్ట్వా స్త్రీవధం ఘోరం చుక్రోధ భృగురీశ్వరః తతో ఽభిశప్తో భృగుణా విష్ణుర్ భార్యావధే తదా
ఆ భయంకరమైన స్త్రీ వధను చూసి, భృగుమహర్షి కోపంగా అయ్యాడు. అప్పుడు భృగువు, విష్ణువును భార్యను సంహరించిందని శపించాడు.
యస్మాత్తే జానతో ధర్మప్రవధ్యా స్త్రీ నిషూదితా తస్మాత్త్వం సప్తకృత్వేహ మానుషేషూపపత్స్జసే
నీకు ధర్మం తెలిసినా, సంహరించరాని స్త్రీని సంహరించావు. అందుకే, నీవు ఏడుసార్లు ఇక్కడ మనుషులలో జన్మిస్తావు.
తతస్తేనాభిశాపేన నష్టే ధర్మే పునఃపునః లోకస్య చ హితార్థాయ జాయతే మానుయేష్విహ
ఆ శాపం వల్ల, ధర్మం మళ్లీ మళ్లీ నశించినప్పుడు, లోకానికి మేలు కోసం, ఆయన ఇక్కడ మనుషులలో జన్మిస్తారు.
అనువ్యాహృత్య విష్ణుం స తదాదాయ శిరస్త్వరన్ సమానీయ తతః కాయమ్ అసౌ గృహ్యేదమబ్రవీత్
విష్ణువు పేరు జపించి, అతడు ఆ తలను త్వరగా తీసుకొని శరీరానికి దగ్గరగా తీసుకువచ్చి ఇలా అన్నాడు.
ఏషా త్వం విష్పునా దేవి హతా సంజీవయామ్యహమ్ తతస్తాం యోజ్య శిరసా అభిజీవేతి సో ఽబ్రవీత్
దేవీ, నీవు విష్ణువిచేత హతమయ్యావు. ఇప్పుడు నేను నిన్ను తిరిగి బ్రతికిస్తాను. అప్పుడు ఆమె తలని కలిపి, 'ఇప్పుడు బ్రతుకు' అని అన్నాడు.