కుణ్డికేరాశ్చ విక్రాన్తాస్ తాలజఙ్ఘాస్ తథైవ చ వీతిహోత్రసుతశ్చాపి ఆనర్తో నామ వీర్యవాన్ దుర్జేయస్తస్య పుత్రస్తు బభూవ మిత్రకర్శనః
వీరులైన కుండికేరులు, తాళజఙ్ఘులు కూడా ఉన్నారు. వీతిహోత్రుని కుమారుడు వీర్యవంతుడు, ఎవ్వరూ జయించలేని ఆనర్తుడు. అతని కుమారుడు మిత్రకర్షణుడు.
సద్భావేన మహారాజ ప్రజా ధర్మేణ పాలయన్ కార్తవీర్యార్జునో నామ రాజా బాహుసహస్రవాన్
సత్యమనసుతో, మహారాజా! వేల చేతుల కలిగిన కార్తవీర్యార్జునుడు తన ప్రజలను ధర్మబద్ధంగా రక్షించాడు.
యేన సాగరపర్యన్తా ధనుషా నిర్జితా మహీ యస్తస్య కీర్తయేన్నామ కల్యముత్థాయ మానవః
అతని ధనుస్సుతో సముద్రాంతం వరకు భూమిని జయించాడు. ఎవరు ఉదయాన్నే అతని నామాన్ని స్మరిస్తారో, వారికీ మంగళం కలుగుతుంది.
న తస్య విత్తనాశః స్యాన్ నష్టం చ లభతే పునః కార్తవీర్యస్య యో జన్మ కథయేదిహ ధీమతః యథావత్స్విష్టపూతాత్మా స్వర్గలోకే మహీయతే
అతనికి ధన నష్టం కలగదు, పోయినదాన్ని తిరిగి పొందుతాడు. ఎవరు కార్తవీర్యుని జన్మకథను పవిత్ర హృదయంతో చెప్పుతారో, వారు స్వర్గలోకంలో పూజింపబడతారు.
కిమర్థం తద్వనం దగ్ధమ్ ఆపవస్య మహాత్మనః కార్తవీర్యేణ విక్రమ్య సూత ప్రబ్రూహి తత్త్వతః
సూతా! ఆ మహాత్ముడైన ఆపవుని అడవిని కార్తవీర్యుడు తన పరాక్రమాన్ని చూపించి ఎందుకు కాల్చాడో నిజంగా చెప్పు.
రక్షితా స తు రాజర్షిః ప్రజానామితి నః శ్రుతమ్ స కథం రక్షితా భూత్వా అదహత్తత్తపోవనమ్
ఆ రాజర్షి ప్రజలను రక్షించేవాడని మేము విన్నాము. అలాంటి రక్షకుడు ఆ పవిత్రమైన తపోవనాన్ని ఎలా కాల్చాడో చెప్పు.
ఆదిత్యో ద్విజరూపేణ కార్తవీర్యముపస్థితః తృప్తిమేకాం ప్రయచ్ఛస్వ ఆదిత్యో ఽహం నరేశ్వర
ఆదిత్యుడు ద్విజుని రూపంలో కార్తవీర్యుని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు: "ఓ రాజా, నాకు ఒక్కటి తీరుస్తావా? నేను ఆదిత్యుడిని."
భగవన్కేన తృప్తిస్తే భవత్యేవ దివాకర కీదృశం భోజనం దద్మి హుత్వా తు విదధామ్యహమ్
రాజు ఇలా అడిగాడు: "ఓ ప్రభూ, నీ తృప్తి ఎలా కలుగుతుంది? నీకు నేను ఎలాంటి భోజనం ఇవ్వాలి? నీవు చెప్పినట్టు నేను సమర్పిస్తాను."
స్థావరం దేహి మే సర్వమ్ ఆహారం దదతాం వర తేన తృప్తో భవేయం వై సా మే తృప్తిర్హి పార్థివ
"నాకు భోజనంగా భూమిపై ఉన్న అన్ని అచలమైనవాటిని ఇవ్వు. వాటివల్ల నాకు తృప్తి కలుగుతుంది. ఇదే నా తృప్తి, ఓ రాజా."
న శక్యాః స్థావరాః సర్వే తేజసా చ బలేన చ నిర్దగ్ధుం తపతాం శ్రేష్ఠ తేన త్వాం ప్రణమామ్యహమ్
"నీ తేజస్సుతో, బలంతో అన్ని అచలమైనవాటిని కాల్చడం సాధ్యం కాదు, ఓ తపస్సులో శ్రేష్ఠుడా. అందుకే నేను నీకు నమస్కరిస్తున్నాను."
తుష్టస్తే ఽహం శరాన్దద్మి అక్షయాన్సర్వతోముఖాన్ యే ప్రక్షిప్తా జ్వలిష్యన్తి మమ తేజఃసమన్వితాః
"నీవు సంతోషించావు కాబట్టి, నేను నీకు అన్ని దిశలవైపు ప్రయోగించగలిగే, ఎప్పటికీ తగ్గని బాణాలను ఇస్తున్నాను. అవి ఎక్కడ వేసినా నా తేజస్సుతో మండిపోతాయి."
ఆవిష్టా మమ తేజోభిః శోషయిష్యన్తి స్థావరాన్ శుష్కాన్ భస్మీకరిష్యన్తి తేన తృప్తిర్నరాధిప
"నా తేజస్సుతో నిండిన ఆ బాణాలు అచలమైనవాటిని ఎండబెట్టతాయి; ఎండిపోయినవాటిని బూడిద చేస్తాయి. దీనివల్ల నాకు తృప్తి కలుగుతుంది, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా."
తతః శరాంస్తదాదిత్యస్ త్వ్ అర్జునాయ ప్రయచ్ఛత తతో దదాహ సమ్ప్రాప్తాన్ స్థావరాన్ సర్వమేవ చ
ఆ తరువాత ఆదిత్యుడు ఆ బాణాలను అర్జునునికి ఇచ్చాడు. అర్జునుడు తన ముందున్న అన్ని అచలమైనవాటిని కాల్చేశాడు.
గ్రామాంస్తథాశ్రమాంశ్చైవ ఘోషాణి నగరాణి చ తపోవనాని రమ్యాణి వనాన్యుపవనాని చ
పల్లెలు, ఆశ్రమాలు, పశువుల గూడులు, నగరాలు, అందమైన తపోవనాలు, అడవులు, తోటలు — ఇవన్నీ అతడు కాల్చేశాడు.
ఏవం ప్రాచీమన్వదహత్ తతః సర్వాం స దక్షిణామ్ నిర్వృక్షా నిస్తృణా భూమిర్ హతా ఘోరేణ తేజసా
ఇలా అతడు తూర్పు ప్రాంతాన్ని కాల్చి, తరువాత దక్షిణ దిశ అంతటినీ కాల్చేశాడు. భూమి చెట్లు, గడ్డి లేకుండా, ఆ ఘోరమైన తేజస్సుతో నాశనం అయింది.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు ఆపవో జలమాస్థితః దశ వర్షసహస్రాణి తత్రాస్తే స మహానృషిః
అదే సమయంలో, ఆ మహర్షి నీటిలో ప్రవేశించి, పది వేల సంవత్సరాలు అక్కడే తపస్సు చేశాడు.
పూర్ణే వ్రతే మహాతేజా ఉదతిష్ఠంస్తపోధనః సో ఽపశ్యదాశ్రమం దగ్ధమ్ అర్జునేన మహామునిః
వ్రతం పూర్తయిన తరువాత, ఆ మహాతేజస్వి తపస్సులో నిపుణుడు నీటిలోనుండి బయటికి వచ్చి, తన ఆశ్రమాన్ని అర్జునుడు కాల్చినదాన్ని చూశాడు.
క్రోధాచ్ఛశాప రాజర్షిం కీర్తితం వో యథా మయా క్రోష్టోః శృణుత రాజర్షేర్ వంశముత్తమపౌరుషమ్
కోపంతో ఆ మహర్షి ఆ రాజర్షిని శపించాడు. నేను మీకు చెప్పినట్టు, ఇప్పుడు మీరు కృష్ణుని వంశాన్ని, రాజర్షి కులాన్ని వినండి.
యస్యాన్వవాయే సమ్భూతో విష్ణుర్వృష్ణికులోద్వహః క్రోష్టోరేవాభవత్పుత్రో వృజినీవాన్మహారథః
ఆ వంశంలో విష్ణువు, వృష్ణికులలో శ్రేష్ఠుడు, జన్మించాడు. క్రోష్టువు కుమారుడు వృజినీవాన్ అనే మహారథి.
వృజినీవతశ్చ పుత్రో ఽభూత్ స్వాహో నామ మహాబలః స్వాహపుత్రో ఽభవద్ రాజన్ రుషఙ్గుర్ వదతాం వరః
వృజినీవాన్ కుమారుడు స్వాహ అనే మహాబలుడు. స్వాహ కుమారుడు, ఓ రాజా, వాక్చాతుర్యంలో ప్రఖ్యాతుడు అయిన రుషంగు.
స తు ప్రసూతిమిచ్ఛన్ వై రుషఙ్గుః సౌమ్యమాత్మజమ్ చిత్రశ్చిత్రరథశ్చాస్య పుత్రః కర్మభిరన్వితః
రుషంగు సంతానం కోసం కోరికతో, సౌమ్య స్వభావం గల చిత్రుడిని కనుగొన్నాడు. చిత్రునికి చిత్రరథుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు; అతడు మంచి కార్యాలలో నిపుణుడు.
అథ చైత్రరథివీరో జజ్ఞే విపులదక్షిణః శశబిన్దురితి ఖ్యాతశ్ చక్రవర్తీ బభూవ హ
ఆ తరువాత, చైత్రరథి వీరుడు, విపులమైన దక్షిణ గుణాలు కలిగి, శశబిందువు అనే ప్రసిద్ధ చక్రవర్తిగా జన్మించాడు.
అత్రానువంశశ్లోకో ఽయం గీతస్ తస్మిన్పురాభవత్ శశబిన్దోస్తు పుత్రాణాం శతానామ్ అభవచ్ఛతమ్
ఇక్కడ ఒక వంశ శ్లోకం ఉంది: శశబిందువుకు వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో ప్రతి ఒక్కరికీ వంద మంది కుమారులు పుట్టారు.
ధీమతాం చాభిరూపాణాం భూరిద్రవిణతేజసామ్ తేషాం శతప్రధానానాం పృథుసాహ్వా మహాబలాః
వారు ధీరులు, అందగాళ్లు, అపారమైన ధనం, తేజస్సు కలవారు. ఆ వంద మంది నాయకుల్లో పృథుసాహ్వుడు మహాబలుడు.
పృథుశ్రవాః పృథుయశాః పృథుధర్మా పృథుంజయః పృథుకీర్తిః పృథుమనా రాజానః శశబిన్దవః
పృథుశ్రవా, పృథుయశ, పృథుధర్మ, పృథుంజయ, పృథుకీర్తి, పృథుమనస్సు, అలాగే శశబిందువు అనే రాజులు ఉన్నారు.
శంసన్తి చ పురాణజ్ఞాః పృథుశ్రవసముత్తమమ్ అన్తరస్య సుయజ్ఞస్య సుయజ్ఞస్తనయో ఽభవత్
పురాణాలను బాగా తెలిసిన వారు, పృథుశ్రవా అనే గొప్పవాడు సుయజ్ఞుని కుమారుడిగా, సుయజ్ఞుని పాలన మధ్యలో జన్మించాడని చెబుతారు.
ఉశనా తు సుయజ్ఞస్య యో రక్షన్పృథివీమిమామ్ ఆజహారాశ్వమేధానాం శతముత్తమధార్మికః
సుయజ్ఞుని కుమారుడైన ఉశనుడు, ఈ భూమిని కాపాడుతూ, ధర్మబద్ధంగా వంద అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించాడు.
తితిక్షురభవత్పుత్ర ఔశనః శత్రుతాపనః మరుత్తస్తస్య తనయో రాజర్షీణామనుత్తమః
ఉశనుని కుమారుడు తితిక్షు, శత్రుతాపనుడు అని పిలవబడేవాడు. అతని కుమారుడు మరుత్తుడు, రాజర్షుల్లో అగ్రగణ్యుడు.
ఆసీన్మరుత్తతనయౌ వీరః కమ్బలబర్హిషః పుత్రస్తు రుక్మకవచో విద్వాన్కమ్బలబర్హిషః
మరుత్తునికి పుత్రులలో వీరుడు కంబలబర్హిషుడు. అతని కుమారుడు, విద్యావంతుడైన కంబలబర్హిషుడు, బంగారు కవచం ధరించేవాడు.
నిహత్య రుక్మకవచః పరాన్కవచధారిణః ధన్వినో వివిధైర్బాణైర్ అవాప్య పృథివీమిమామ్
రుక్మకవచుడు, ఇతర కవచధారులైన విలువాళ్లను వివిధ బాణాలతో సంహరించి, ఈ భూమిని సొంతం చేసుకున్నాడు.