పితృకన్యా సునీథా తు వేనమఙ్గాదజీజనత్ వేనమన్యాయినం విప్రా మమన్థుస్ తత్కరాద్ అభూత్ పృథుర్నామ మహాతేజాః స పుత్రౌ ద్వావ్ అజీజనత్
పితృ కుమార్తె సునీత అంగుని ద్వారా వేణుని కనెను; వేణుడు ధర్మబద్ధంగా లేనివాడు. ఋషులు అతని భుజం నుండి మథించి, మహాతేజస్వి పృథువును పొందారు; అతను ఇద్దరు కుమారులను కనెను.
అన్తర్ధానస్ తు మారీచం శిఖణ్డిన్యామజీజనత్ హవిర్ధానాత్ షడ్ ఆగ్నేయీ ధిషణాజనయత్ సుతాన్ ప్రాచీనబర్హిషం సాఙ్గం యమం శుక్రం బలం శుభమ్
అంతర్ధానుడు శిఖండినిలో మారీచుని కనెను; హవిర్ధానుని ద్వారా అగ్ని కుమార్తె ధిషణ ఆరు కుమారులను కనెను: ప్రాచీనబర్హి, సాంగ, యమ, శుక్ర, బల, శుభ.
ప్రాచీనబర్హిర్ భగవాన్ మహాన్ ఆసీత్ ప్రజాపతిః హవిర్ధానాః ప్రజాస్ తేన బహవః సమ్ప్రవర్తితాః
ప్రాచీనబర్హి అనే మహానుభావుడు, ప్రజాపతిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడు. అతని ద్వారా హవిర్ధానులు అనే అనేక మంది సంతానం పుట్టారు.
సవర్ణాయాం తు సాముద్ర్యాం దశాధత్త సుతాన్ప్రభుః సర్వే ప్రచేతసో నామ ధనుర్వేదస్య పారగాః
సముద్రుని కుమార్తె అయిన సవర్ణలో, ఆ ప్రభువు పది మంది కుమారులను కనుగొన్నాడు. వారు అందరూ ప్రచేతసులు అని పిలవబడి, ధనుర్వేదంలో నిపుణులయ్యారు.
తత్తపోరక్షితా వృక్షా బభుర్ లోకే సమన్తతః దేవాదేశాచ్చ తానగ్నిర్ అదహద్రవినన్దన
వారి తపస్సు వలన చెట్లు ప్రపంచమంతటా విస్తరించాయి. కానీ దేవతల ఆజ్ఞతో అగ్ని వాటిని కాల్చేశాడు, రఘువంశజుడా!
సోమకన్యాభవత్ పత్నీ మారీషా నామ విశ్రుతా తేభ్యస్తు దక్షమేకం సా పుత్రమ్ అగ్ర్యమ్ అజీజనత్
సోమకన్య అయిన మారీష అనే ప్రసిద్ధి చెందినవారు ఆయన భార్య. ఆమె ద్వారా వారికి ముఖ్యమైన కుమారుడైన దక్షుడు జన్మించాడు.
దక్షాదనన్తరం వృక్షాన్ ఔషధాని చ సర్వశః అజీజనత్సోమకన్యా నదీం చన్ద్రవతీం తథా
దక్షుని తరువాత, సోమకన్య చెట్లు, ఔషధాలు అన్నింటినీ, అలాగే చంద్రవతి అనే నదిని కూడా కనుగొంది.
సోమాంశస్య చ తస్యాపి దక్షస్యాశీతికోటయః వక్ష్యే తాసాం తు విస్తారం లోకే యః సుప్రతిష్ఠితః
ఆ దక్షుని నుండి, సోమాంశుని వంశంలో, ఎనభై కోట్ల మంది పుట్టారు. లోకంలో ప్రసిద్ధులైన వారి వివరాలను నేను చెప్పబోతున్నాను.
ద్విపదశ్చాభవన్ కేచిత్ కేచిద్ బహుపదా నరాః వలీముఖాః శఙ్కుకర్ణాః కర్ణప్రావరణాస్ తథా
వారిలో కొందరు రెండు కాళ్లతో, మరికొందరు అనేక కాళ్లతో ఉన్నారు. కొందరికి ముడతలు పడిన ముఖాలు, కొందరికి శంఖాకారమైన చెవులు, మరికొందరికి చెవులను కప్పే కవర్లు ఉన్నాయి.
అశ్వఋక్షముఖాః కేచిత్ కేచిత్ సింహాననాస్తథా శ్వసూకరముఖాః కేచిత్ కేచిదుష్ట్రముఖాస్ తథా
కొంతమందికి గుర్రం లేదా చెట్టు ముఖాలు, మరికొందరికి సింహం ముఖాలు, ఇంకొందరికి కుక్క లేదా పంది ముఖాలు, మరికొందరికి ఒంటె ముఖాలు ఉన్నాయి.
జనయామాస ధర్మాత్మా మ్లేచ్ఛాన్సర్వాననేకశః స సృష్ట్వా మనసా దక్షః స్త్రియః పశ్చాదజీజనత్
ధర్మాత్ముడైన దక్షుడు అనేక రూపాల మ్లేచ్ఛులను సృష్టించాడు. మనసుతో వారిని సృష్టించిన తరువాత, ఆ దక్షుడు స్త్రీలను కూడా పుట్టించాడు.
దదౌ స దశ ధర్మాయ కశ్యపాయ త్రయోదశ సప్తవింశతిం సోమాయ దదౌ నక్షత్రసంజ్ఞితాః దేవాసురమనుష్యాది తాభ్యః సర్వమభూజ్జగత్
ఆయన పది మందిని ధర్మునికి, పదమూడు మందిని కశ్యపునికి, ఇరవై ఏడుగురిని సోమునికి, నక్షత్రాల పేరుతో ఇచ్చాడు. వారినుండి దేవతలు, అసురులు, మనుషులు మొదలైనవారు పుట్టి, ఈ లోకం అంతా ఏర్పడింది.
దేవానాం దానవానాం చ గన్ధర్వోరగరక్షసామ్ ఉత్పత్తిం విస్తరేణైవ సూత బ్రూహి యథాతథమ్
సూతా! దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసుల ఉద్భవాన్ని నీవు సత్యంగా, విస్తృతంగా వివరంగా చెప్పు.
సంకల్పాద్ దర్శనాత్స్పర్శాత్ పూర్వేషాం సృష్టిరుచ్యతే దక్షాత్ప్రాచేతసాద్ ఊర్ధ్వం సృష్టిర్ మైథునసమ్భవా
మునుపటి సృష్టి సంకల్పం, దర్శనం, స్పర్శ ద్వారా జరిగిందని అంటారు. కానీ ప్రచేతసుని కుమారుడైన దక్షుని తరువాత సృష్టి మైథున సంబంధం ద్వారా జరిగింది.
ప్రజాః సృజేతి వ్యాదిష్టః పూర్వం దక్షః స్వయమ్భువా యథా ససర్జ చైవాదౌ తథైవ శృణుత ద్విజాః
దక్షునికి ప్రాచీనకాలంలో స్వయంభువుడు ప్రజలను సృష్టించమని ఆజ్ఞాపించాడు. మొదట ఆయన ఎలా సృష్టించాడో మీరు వినండి, ద్విజులారా!
యదా తు సృజతస్తస్య దేవర్షిగణపన్నగాన్ న వృద్ధిమ్ అగమల్లోకస్ తదా మైథునయోగతః దక్షః పుత్రసహస్రాణి పాఞ్చజన్యామజీజనత్
దేవతలు, ఋషులు, పాములను సృష్టిస్తున్నప్పుడు లోకం పెరగలేదు. అప్పుడు మైథున సంబంధంతో దక్షుడు పాంచజనిలో నుండి వేలాది మంది కుమారులను కనుగొన్నాడు.
తాంస్ తు దృష్ట్వా మహాభాగః సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః నారదః ప్రాహ హర్యశ్వాన్ దక్షపుత్రాన్సమాగతాన్
వారిని చూసి, వివిధ ప్రాణులను సృష్టించాలనుకున్న మహాభాగుడైన నారదుడు, దక్షుని కుమారులైన హర్యశ్వులను కూడదీసి వారికి ఉపదేశించాడు.
భువః ప్రమాణం సర్వత్ర జ్ఞాత్వోర్ధ్వమ్ అధ ఏవ చ తతః సృష్టిం విశేషేణ కురుధ్వమృషిసత్తమాః
భూమి పరిమాణాన్ని పైకీ, కిందకీ, అన్ని వైపులా తెలుసుకుని, ఆ తరువాత మీరు, ఋషిశ్రేష్ఠులారా, ప్రత్యేకంగా సృష్టిని చేయండి.
తే తు తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రయాతాః సర్వతో దిశమ్ అద్యాపి న నివర్తన్తే సముద్రాదివ సిన్ధవః
వారు ఆ మాటలు విని, అన్ని దిక్కులకూ వెళ్లిపోయారు. నదులు సముద్రంలో కలిసిపోతున్నట్లుగా, వారు ఇప్పటికీ తిరిగి రాలేదు.
హర్యశ్వేషు ప్రనష్టేషు పునర్దక్షః ప్రజాపతిః వైరిణ్యామేవ పుత్రాణాం సహస్రమసృజత్ప్రభుః
హర్యశ్వులు కనబడకపోయినప్పుడు, ప్రజాపతి దక్షుడు మరలా వైరిణిలో నుండి వెయ్యి మంది కుమారులను కనుగొన్నాడు.
శబలా నామ తే విప్రాః సమేతాః సృష్టిహేతవః నారదో ఽనుగతాన్ప్రాహ పునస్తాన్పూర్వవత్స తాన్
శబలా అనే బ్రాహ్మణులు, సృష్టికి కారణమై, ఒకచోట చేరారు. అప్పుడా నారదుడు మళ్లీ వారిని పూర్వంలా పలికాడు.
భువః ప్రమాణం సర్వత్ర జ్ఞాత్వా భ్రాతౄన్ అథో పునః ఆగత్య చాథ సృష్టిం చ కరిష్యథ విశేషతః
మీరు అన్నదమ్ములు భూమి అంతటా పరిమాణాన్ని తెలుసుకొని, తిరిగి వచ్చి, ప్రత్యేకంగా సృష్టిని నిర్వహించాలి.
తే ఽపి తేనైవ మార్గేణ జగ్ముర్భ్రాతృపథా తదా తతః ప్రభృతి న భ్రాతుః కనీయాన్మార్గమ్ ఇచ్ఛతి అన్విష్యన్దుఃఖమాప్నోతి తేన తత్పరివర్జయేత్
వారు కూడా అదే మార్గంలో, అన్నదమ్ముల దారిలో, అప్పట్లో వెళ్లారు. అప్పటి నుంచి చిన్నవాడు పెద్దవాడి మార్గాన్ని కోరడు. కోరితే బాధలు వస్తాయి కనుక దాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.
తతస్తేషు వినష్టేషు షష్టిం కన్యాః ప్రజాపతిః వైరిణ్యాం జనయామాస దక్షః ప్రాచేతసస్తథా
ఆ బ్రాహ్మణులు నశించిన తర్వాత, ప్రాచేతసుడు అయిన ప్రజాపతి దక్షుడు, వైరిణిలో అరవై మంది కుమార్తెలను పుట్టించాడు.
ప్రాదాత్స దశ ధర్మాయ కశ్యపాయ త్రయోదశ సప్తవింశతిం సోమాయ చతస్రో ఽరిష్టనేమయే
వాటిలో పది ధర్మునికి, పదమూడు కశ్యపునికి, ఇరవైఏడు సోమునికి, నలుగు అరిష్టనేమికి ఇచ్చాడు.
ద్వే చైవ భృగుపుత్రాయ ద్వే కృశాశ్వాయ ధీమతే ద్వే చైవాఙ్గిరసే తద్వత్ తాసాం నామాని విస్తరాత్
రెండు భృగుపుత్రునికి, రెండు ధీమంతుడైన కృశాశ్వునికి, అలాగే రెండు అంగిరసునికి ఇచ్చాడు. వాటి పేర్లు వివరంగా చెప్పబడినవి.
శృణుధ్వం దేవమాతౄణాం ప్రజావిస్తారమ్ ఆదితః మరుత్వతీ వసుర్ యామీ లమ్బా భానుర్ అరున్ధతీ
దేవమాతల సంతాన విస్తారాన్ని మొదటి నుంచి వినండి. అవి మరుత్వతీ, వసూ, యామీ, లంబా, భాను, అరుంధతి.
సంకల్పా చ ముహూర్తా చ సాధ్యా విశ్వా చ భామినీ ధర్మపత్న్యః సమాఖ్యాతాస్ తాసాం పుత్రాన్ నిబోధత
సంకల్పా, ముహూర్తా, సాధ్యా, విశ్వా, భామినీ—ఇవన్నీ ధర్ముని భార్యలు. ఇప్పుడు వాటి కుమారుల గురించి తెలుసుకోండి.
విశ్వే దేవాస్తు విశ్వాయాః సాధ్యా సాధ్యానజీజనత్ మరుత్వత్యాం మరుత్వన్తో వసోస్ తు వసవస్తథా
విశ్వా నుండి విశ్వదేవతలు, సాధ్యా నుండి సాధ్యులు, మరుత్వతీ నుండి మరుత్వంతులు, వసూ నుండి వసువులు పుట్టారు.
భానోస్తు భానవస్తద్వన్ ముహూర్తాయాం ముహూర్తకాః లమ్బాయాం ఘోషనామానో నాగవీథీ తు యామిజా
భాను నుండి భానవులు, ముహూర్తా నుండి ముహూర్తకులు, లంబా నుండి ఘోషుడు, యామీ నుండి నాగవీథి పుట్టారు.