తాంస్తే దదామి పతమానస్య రాజన్ యే మే లోకాస్తవ తే వై భవన్తు యద్యన్తరిక్షే యది వా దివి శ్రితాస్ తానాక్రమ క్షిప్రమపేతమోహః
రాజా, నీవు పడిపోతున్నప్పుడు, ఆ లోకాలను నీకిచ్చాను. నా లోకాలు నీవే కావాలి. అవి ఆకాశంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా ఉన్నా, మోహం పోయినవాడవై త్వరగా వాటిని చేరు.
ను తుల్యతేజాః సుకృతం హి కామయే యోగక్షేమం పార్థివాత్పార్థివః సన్ దైవాదేశాదాపదం ప్రాప్య విద్వాంశ్ చరేన్నృశంసం హి న జాతు రాజా
నీవు చేసిన మంచి పనులకు సమానంగా నేనూ పుణ్యాన్ని కోరుతున్నాను. రాజుకు మరో రాజు వల్లే రక్షణ కలుగుతుంది. దేవతల సంకల్పంతో కష్టాలు వచ్చినప్పుడు, తెలివైన రాజు ఎప్పుడూ క్రూరంగా ప్రవర్తించకూడదు.
ధర్మ్యం మార్గం చిన్తయానో యశస్యం కుర్యాత్తపో ధర్మమవేక్షమాణః న మద్విధో ధర్మబుద్ధిర్హి రాజా హ్య్ ఏవం కుర్యాత్కృపణం మాం యథాత్థ
ధర్మమార్గాన్ని ఆలోచిస్తూ, కీర్తికోసం తపస్సు చేసి, ధర్మాన్ని గౌరవించాలి. నా వంటి ధర్మజ్ఞుడు అయిన రాజు, నీవు చెప్పినట్లు నాపట్ల దయ లేకుండా ప్రవర్తించడు.
కుర్యామపూర్వం న కృతం యదన్యైర్ వివిత్సమానః కిమ్ ఉ తత్ర సాధుః బ్రువాణమేవం నృపతిం యయాతిం నృపోత్తమో వసుమానబ్రవీత్ తమ్
ఇతరులు ఎప్పుడూ చేయని పనిని తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో నేను చేస్తే, అందులో ఏమి మంచితనం ఉంటుంది? ఇలా యయాతి మహారాజుతో వసుమంతుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, ఇలా అన్నాడు.
పృచ్ఛామ్యహం వసుమానౌషదశ్విర్ యద్యస్తి లోకో దివి మహ్యం నరేన్ద్ర యద్యన్తరిక్షే ప్రథితో మహాత్మన్ క్షేత్రజ్ఞం త్వాం తస్య ధర్మస్య మన్యే
ఓ వసుమంతా, అశ్వాలను అదుపుచేసేవాడా, నాకూ స్వర్గంలో ఎలాంటి లోకాలు ఉన్నాయా? లేక ఆకాశంలో ప్రసిద్ధమైనవా? ఉన్నట్లయితే, వాటి ధర్మాన్ని నీవే బాగా తెలిసినవాడివని నేను భావిస్తున్నాను.
యదన్తరిక్షం పృథివీ దిశశ్చ యత్తేజసా తపతే భానుమాంశ్చ లోకాస్ తావన్తో దివి సంస్థితా వై తే త్వాం భవన్తం ప్రతిపాలయన్తి
నీ తేజస్సుతో సూర్యుడు ఆకాశాన్ని, భూమిని, దిక్కులను ప్రకాశింపజేస్తున్నాడు. అంతే లోకాలు స్వర్గంలో స్థిరంగా ఉన్నాయి. అవన్నీ నిన్ను ఎదురుచూస్తున్నాయి.
తాంస్ తే దదామి పత మాం ప్రపాతం యే మే లోకాస్తవ తే వై భవన్తు క్రీణీష్వైనాంస్ తృణకేనాపి రాజన్ ప్రతిగ్రహస్తే యది సమ్యక్ప్రదుష్టః
రాజా, నీవు పడిపోతున్నప్పుడు, ఆ లోకాలను నీకిచ్చాను. నా లోకాలు నీవే కావాలి. నీ స్వీకారం పవిత్రంగా ఉంటే, కనీసం గడ్డి తంతితో అయినా వాటిని కొనుగోలు చేయు.
న మిథ్యాహం విక్రయం వై స్మరామి మయా కృతం శిశుభావే ఽపి రాజన్ కుర్యాం న చైవాకృతపూర్వమన్యైర్ వివిత్సమానో వసుమన్న సాధు
రాజా, నేను ఎప్పుడూ అబద్ధంగా అమ్మకం చేసినట్లు గుర్తు లేదు, చిన్నప్పటిలో కూడా కాదు. ఇతరులు ఎప్పుడూ చేయని పనిని తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో నేను చేయను, వసుమంతా, అది మంచిదికాదు.
తాంస్ త్వం లోకాన్ప్రతిపద్యస్వ రాజన్ మయా దత్తాన్యది నేష్టః క్రయస్తే నాహం తాన్వై ప్రతిగన్తా నరేన్ద్ర సర్వే లోకాస్తావకా వై భవన్తు
రాజా, నేను ఇచ్చిన ఆ లోకాలను నీవు స్వీకరించు. వాటిని కొనాలనిపించకపోతే, నేను తిరిగి తీసుకోను. ఆ లోకాలు అన్నీ నిజంగా నీవే కావాలి.
పృచ్ఛామి త్వాం శిబిరౌశీనరో ఽహం మమాపి లోకా యది సన్తి తాత యద్యన్తరిక్షే యది వా దివి శ్రితాః క్షేత్రజ్ఞం త్వాం తస్య ధర్మస్య మన్యే
ఓ ఉశీనరుని కుమారుడా శిబీ, నాకూ లోకాలు ఉన్నాయా? అవి ఆకాశంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా ఉన్నా, వాటి ధర్మాన్ని నీవే బాగా తెలిసినవాడివని నేను భావిస్తున్నాను.
న త్వం వాచా హృదయేనాపి రాజన్ పరీప్సమానో మావమంస్థా నరేన్ద్ర తేనానన్తా దివి లోకాః స్థితా వై విద్యుద్రూపాః స్వనవన్తో మహాన్తః
రాజా, నీవు మాటలతోనో, హృదయంతోనో వాటిని కోరలేదు. నన్ను తక్కువగా చూడలేదు. అందుకే స్వర్గంలో అనంతమైన, మెరుపులాంటి, గొప్ప, ధ్వనులతో నిండిన లోకాలు ఉన్నాయి.
తాంస్ త్వం లోకాన్ప్రతిపద్యస్వ రాజన్ మయా దత్తాన్యది నేష్టః క్రయస్తే న చాహం తాన్ప్రతిపద్య దత్త్వా యత్ర త్వం తాత గన్తాసి లోకాన్
రాజా, నేను ఇచ్చిన ఆ లోకాలను నీవు స్వీకరించు. వాటిని కొనాలనిపించకపోతే, ఇచ్చిన తర్వాత నేను తిరిగి తీసుకోను. ప్రియమైనవాడా, నీవు వెళ్లే ఆ లోకాలకే పో.
యథా త్వమిన్ద్రప్రతిమప్రభావస్ తేచాప్యనన్తా నరదేవ లోకాః తథాద్య లోకే న రమే ఽన్యదత్తే తస్మాచ్ఛిబే నాభినన్దామి వాచమ్
ఇంద్రునితో సమానమైన శక్తి ఉన్న నీవు అనంతమైన లోకాలను పొందావు, రాజా. అయినా ఈ లోకంలో నేడు ఇతరులు ఇచ్చిన దానిలో నాకు ఆనందం లేదు. అందుకే, శిబీ, నీ మాటలను నేను ఆహ్వానించను.
న చేదేకైకశో రాజంల్ లోకాన్నః ప్రతినన్దసి సర్వే ప్రదాయ తాంల్లోకాన్ గన్తారో నరకం వయమ్
రాజా, నీవు మా ప్రతి ఒక్కరి లోకాన్ని స్వీకరించకపోతే, మేము ఆ లోకాలను అన్నీ ఇచ్చి, నరకానికి వెళ్ళిపోతాము.
యదర్హాస్ తద్వదధ్వం వః సన్తః సత్యాదిదర్శినః అహం తు నాభిగృహ్ణామి యత్కృతం న మయా పురా
మీరు ధర్మబుద్ధులు, సత్యాన్ని గ్రహించేవారు కనుక మీకు అనుకూలంగా ఏది అనిపిస్తే అది చేయండి. కాని, నేను గతంలో చేయని పనిని ఒప్పుకోను.
అలిప్సమానస్య తు మే యదుక్తం న తత్తథాస్తీహ నరేన్ద్రసింహ అస్య ప్రదానస్య యదేవ యుక్తం తస్యైవ చానన్తఫలం భవిష్యమ్
నన్ను ఏదీ అంటలేదు కనుక ఇక్కడ చెప్పినది నాకు వర్తించదు, రాజులలో సింహుడా! ఈ దానం విషయంలో ఏది యోగ్యమో అదే చేయాలి, దానికి అంతులేని ఫలితం లభిస్తుంది.
కస్యైతే ప్రతిదృశ్యన్తే రథాః పఞ్చ హిరణ్మయాః ఉచ్చైః సన్తః ప్రకాశన్తే జ్వలన్తో ఽగ్నిశిఖా ఇవ
ఈ ఐదు బంగారు రథాలు ఎవరివి? ఇవి ఎత్తుగా నిలబడి మెరిసిపోతున్నాయి, అగ్ని జ్వాలల్లా ప్రకాశిస్తున్నాయి.
భవతాం మమ చైవైతే రథా భాన్తి హిరణ్మయాః ఆరుహ్యైతేషు గన్తవ్యం భవద్భిశ్చ మయా సహ
ఈ బంగారు రథాలు మీకూ, నాకు కూడా ప్రకాశిస్తున్నాయి. మనమంతా వాటిపై ఎక్కి కలిసి ప్రయాణించాలి.
ఆతిష్ఠస్వ రథం రాజన్ విక్రమస్వ విహాయసా వయమప్యనుయాస్యామో యదా కాలో భవిష్యతి
రాజా! మీరు రథంపై కూర్చోని ఆకాశంలో దూసుకెళ్లండి. సరైన సమయం వచ్చినప్పుడు మేము కూడా వెంట వస్తాము.
సర్వైరిదానీం గన్తవ్యం సహ స్వర్గో జితో యతః ఏష వో విరజాః పన్థా దృశ్యతే దేవసద్మగః
ఇప్పుడు మనమందరం కలసి వెళ్లాలి, ఎందుకంటే స్వర్గం పొందబడింది. ఇది మలినములేని మార్గం, దేవతల గృహానికి తీసుకెళ్తున్నదిగా కనిపిస్తోంది.
తే ఽభిరుహ్య రథాన్సర్వే ప్రయాతా నృపతే నృపాః ఆక్రామన్తో దివం భాన్తి ధర్మేణావృత్య రోదసీ
రాజా! ఆ రాజులు అందరూ రథాలపై ఎక్కి బయలుదేరారు. వారు ధర్మాన్ని ఆవరించి భూమి, ఆకాశాలను ప్రకాశింపజేస్తూ స్వర్గానికి చేరుకున్నారు.
అహం మన్యే పూర్వమేకో ఽభిగన్తా సఖా చేన్ద్రః సర్వథా మే మహాత్మా కస్మాదేవం శిబిరౌశీనరో ఽయమ్ ఏకో ఽత్యయాత్ సర్వం వేగేన వాహాన్
నేను ముందుగా వెళ్లిపోతానని అనుకుంటున్నాను. నా మిత్రుడు, మహాత్ముడు ఇంద్రుడు కూడా నన్ను తప్పక అనుసరిస్తాడు. కాని, ఈ ఉశీనరుల రాజు శిబి మాత్రం ఎందుకు అంత వేగంగా తన గుర్రాలను పరుగెత్తించాడు?
అదదాద్దేవయానాయ యావద్విత్తమనిన్దితః ఉశీనరస్య పుత్రో ఽయం తస్మాచ్ఛ్రేష్ఠో హి వః శిబిః
ఈ ఉశీనరుని కుమారుడు తన సర్వసంపదను దేవయానకి నిర్దోషంగా ఇచ్చాడు. అందుకే మీలో శిబి అత్యుత్తముడు.
దానం శౌచం సత్యమథో హ్య్ అహింసా హ్రీః శ్రీస్తితిక్షా సమతానృశంస్యమ్ రాజన్త్యేతాన్యథ సర్వాణి రాజ్ఞి శిబౌ స్థితాన్యప్రతిమే సుబుద్ధ్యా ఏవం వృత్తం హ్రీనిషేవీ బిభర్తి తస్మాచ్ఛిబిర్ అభిగన్తా రథేన
దానం, పరిశుద్ధత, సత్యం, హింస లేకపోవడం, లజ్జ, ఐశ్వర్యం, సహనం, సమభావం, దయ — ఈ అన్ని గుణాలు, రాజా, అపూర్వమైన బుద్ధి కలిగిన శిబిలో ఉన్నాయి. ఇలాంటి లజ్జతో కూడిన సద్గుణాలను అనుసరించే వాడు ఇవన్నీ కలిగి ఉంటాడు. అందుకే శిబి రథంపై ఎక్కిపోతాడు.
అథాష్టకః పునరేవాన్వపృచ్ఛన్ మాతామహం కౌతుకాదిన్ద్రకల్పమ్ పృచ్ఛామి త్వాం నృపతే బ్రూహి సత్యం కుతశ్చ కశ్చాసి కథం త్వమాగాః కృతం త్వయా యద్ధి న తస్య కర్తా లోకే త్వదన్యో బ్రాహ్మణః క్షత్రియో వా
ఆ తర్వాత అష్టకుడు, ఆసక్తితో తన మామగారిని ఇంద్రునితో సమానమైనవాడిగా ప్రశ్నించాడు: 'రాజా! నిజం చెప్పండి — మీరు ఎవరు? ఎక్కడి నుంచి వచ్చారు? ఎలా వచ్చారు? మీరు చేసిన పనిని ఈ లోకంలో మరే బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు చేయలేరు.'
యయాతిరస్మి నహుషస్య పుత్రః పూరోః పితా సార్వభౌమస్త్విహాసమ్ గుహ్యం మన్త్రం మామకేభ్యో బ్రవీమి మాతామహో భవతాం సుప్రకాశః
నేను నహుషుని కుమారుడైన యయాతిని, పూరువుని తండ్రిని, భూమిపై పరిపాలకుడిని. నా మనవళ్లారా! మీకు ఈ రహస్య ఉపదేశాన్ని చెబుతున్నాను, ఇది మీలో ప్రసిద్ధమైనది.
సర్వామ్ ఇమాం పృథివీం నిర్జిగాయ ఋద్ధాం మహీమదదాం బ్రాహ్మణేభ్యః మేధ్యానశ్వాన్నైకశస్ తాన్సురూపాంస్ తదా దేవాః పుణ్యభాజో భవన్తి
నేను ఈ సంపన్నమైన భూమిని జయించి, బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాను. పవిత్రమైన గుర్రాలు, అనేక అందమైన వస్తువులు కూడా ఇచ్చాను. అప్పుడు దేవతలు పుణ్యఫలాన్ని పొందారు.
అదామహం పృథివీం బ్రాహ్మణేభ్యః పూర్ణామిమామఖిలాన్నైః ప్రశస్తామ్ గోభిః సువర్ణైశ్చ ధనైశ్చ ముఖ్యైర్ అశ్వాః సనాగాః శతశస్త్వర్బుదాని
నేను ఈ భూమిని బ్రాహ్మణులకు సమస్త రకాల శ్రేష్ఠమైన భోజనాలతో, గొప్ప గోవులతో, బంగారంతో, ప్రధాన ధనాలతో, గుర్రాలు, ఏనుగులు వందల, లక్షల సంఖ్యలో ఇచ్చాను.
సత్యేన మే ద్యౌశ్చ వసుంధరా చ తథైవాగ్నిర్జ్వలతే మానుషేషు న మే వృథా వ్యాహృతమేవ వాక్యం సత్యం హి సన్తః ప్రతిపూజయన్తి
సత్యం వల్లే ఆకాశం, భూమి, అలాగే అగ్ని కూడా మనుషుల్లో ప్రకాశిస్తాయి. నా మాట ఒక్కటి కూడా వృథా కాదు, ఎందుకంటే సజ్జనులు కేవలం సత్యాన్నే గౌరవిస్తారు.
యో నః సర్వజితం సర్వం యథావృత్తం నివేదయేత్ అనసూయుర్ ద్విజాగ్న్యేభ్యః స భజేన్నః సలోకతామ్
మన కార్యాలన్నీ నిజంగా ఎలా జరిగాయో అసూయ లేకుండా ద్విజులకు, అగ్నికి వివరంగా చెప్పేవాడు మనతో కలిసి ఒకే లోకంలో ఉండగలడు.