తైరాఖ్యాతాం భవతాం యజ్ఞభూమిం సమీక్ష్య చైనామహమాగతో ఽస్మి హవిర్గన్ధైర్ దర్శితాం యజ్ఞభూమిం ధూమాపాఙ్గం పరిగృహ్య ప్రతీతామ్
వాళ్లు మీ యజ్ఞభూమిని చూపించారు. నేను ఆ యజ్ఞభూమిని చూసి, హవిస్సు వాసనతో, పొగను గమనించి, ఇక్కడికి వచ్చాను.
యదా వసన్నన్దనే కామరూపే సంవత్సరాణామయుతం శతానామ్ కింకారణం కార్తయుగప్రధాన హిత్వా తద్వై వసుధామ్ అన్వపద్యః
నందనవనంలో కావలసిన రూపం ధరించి లక్ష సంవత్సరాలు ఉండగా, కృతయుగంలో ప్రథముడవైన నువ్వు ఆ సుఖాన్ని వదిలి భూమిపైకి ఎందుకు వచ్చావు?
జ్ఞాతిః సుహృత్స్వజనో యో యథేహ క్షీణే విత్తే త్యజ్యతే మానవైర్హి తథా స్వర్గే క్షీణపుణ్యం మనుష్యం త్యజన్తి సద్యః ఖేచరా దేవసంఘాః
ఇక్కడ మనుషులలో ధనం పోయినప్పుడు బంధువులు, స్నేహితులు, తమవాళ్లు మనిషిని వదిలిపెడతారు. అలాగే, స్వర్గంలో పుణ్యం తగ్గిపోయినప్పుడు, ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలు కూడా వెంటనే ఆ మనిషిని విడిచిపెడతారు.
కథం తస్మిన్క్షీణపుణ్యా భవన్తి సంముహ్యతే మే ఽత్ర మనో ఽతిమాత్రమ్ కింవిశిష్టాః కస్య ధామోపయాన్తి తద్వై బ్రూహి క్షేత్రవిత్త్వం మతో మే
అక్కడ పుణ్యం ఎలా తగ్గిపోతుందో నాకు అర్థం కావడం లేదు, మనసు చాలా అయోమయంగా ఉంది. ఎవరు గొప్పవారు? వారు ఎవరి ఇంటికి వెళ్తారు? నీవు క్షేత్రజ్ఞుడివని నేను భావిస్తున్నాను, దయచేసి ఇది నాకు చెప్పు.
ఇమం భౌమం నరకం తే పతన్తి లాలప్యమానా నరదేవ సర్వే తే కఙ్కగోమాయుపలాశనార్థం క్షితౌ వివృద్ధిం బహుధా ప్రయాన్తి
నరేంద్రా, వారు ఈ భౌమ నరకంలో పడిపోతారు, ఏడుస్తూ వేదన అనుభవిస్తారు. అందరూ కాకులు, నక్కలు, పాము మొదలైన జంతువులకు ఆహారంగా మారేందుకు భూమిపై ఎన్నో విధాలుగా పెరుగుతారు.
తస్మాదేవం వర్జనీయం నరేన్ద్ర దుష్టం లోకే గర్హణీయం చ కర్మ ఆఖ్యాతం తే పార్థివ సర్వమేతద్ భూయశ్చేదానీం వద కిం తే వదామి
కాబట్టి, రాజా, ఈ లోకంలో చెడ్డ పనులు, నిందించదగిన పనులు తప్పుకోవాలి. ఇవన్నీ నీకు వివరంగా చెప్పాను. ఇంకా ఏదైనా వినాలనుకుంటే చెప్పు, నేను చెప్పడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను.
యదా తు తాంస్ తే వితుదన్తే వయాంసి తథా గృధ్రాః శితికణ్ఠాః పతంగాః కథం భవన్తి కథమాభవన్తి త్వత్తో భౌమం నరకమహం శృణోమి
పక్షులు, గద్దలు, గుడ్లగూబలు, పురుగు పశువులు వారిని ఎలా దాడి చేస్తాయో, వారు అలా ఎలా అవుతారు? ఈ భౌమ నరకం గురించి నీవు చెప్పినదానిని నేను వినిపిస్తున్నాను.
ఊర్ధ్వం దేహాత్కర్మణో జృమ్భమాణాద్ వ్యక్తం పృథివ్యామ్ అనుసంచరన్తి ఇమం భౌమం నరకం తే పతన్తి నావేక్షన్తే వర్షపూగాననేకాన్
శరీరం విడిచిన తర్వాత, పాపపుణ్య ఫలితాలు బయటపడి, వారు భూమిపై తిరుగుతారు. వారు ఈ భౌమ నరకంలో పడిపోతారు, ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోతున్నాయన్న విషయం వారికి తెలియదు.
షష్టిం సహస్రాణి పతన్తి వ్యోమ్ని తథాశీతిం చైవ తు వత్సరాణామ్ తాన్వై నుదన్తే ప్రపతన్తః ప్రయాతాన్ భీమా భౌమా రాక్షసాస్ తీక్ష్ణదంష్ట్రాః
ఆకాశంలో అరవై వేల మంది పడిపోతారు, అలాగే ఎనభై వేల సంవత్సరాలు గడుస్తాయి. పడిపోతున్న వారిని భయంకరమైన, పదునైన పళ్లున్న భౌమ రాక్షసులు తరుముతారు.
యదేతాంస్తే సంపతతస్తుదన్తి భీమా భౌమా రాక్షసాస్తీక్ష్ణదంష్ట్రాః కథం భవన్తి కథమాభవన్తి కథంభూతా గర్భభూతా భవన్తి
పదునైన పళ్లున్న భయంకరమైన భౌమ రాక్షసులు వారిని పడిపోతుండగా దాడి చేస్తారు. వారు అలా ఎలా అవుతారు? వారు ఎలాంటి స్థితిలో ఉంటారు? వారు గర్భంగా ఎలా మారిపోతారు?
అసృగ్రేతః పుష్పరసానుయుక్తమ్ అన్వేతి సద్యః పురుషేణ సృష్టమ్ తవ తరయా రజ ఆపద్యతే చ స గర్భభూతః సముపైతి తత్ర
రక్తం, వీర్యం, పుష్పరసాలు కలిసినప్పుడు, పురుషుని ద్వారా ఏర్పడినదాన్ని వెంటనే అనుసరిస్తుంది. కామబలంతో అది లోపలికి ప్రవేశించి, గర్భంగా మారి అక్కడ స్థిరపడుతుంది.
వనస్పతీన్ ఓషధీంశ్చావిశన్తి అపో వాయుం పృథివీం చాన్తరిక్షమ్ చతుష్పదం ద్విపదం చాపి సర్వ ఏవంభూతా గర్భభూతా భవన్తి
వారు చెట్లు, ఔషధాలు, నీరు, గాలి, భూమి, ఆకాశం, నాలుగు కాళ్లున్న జంతువులు, రెండు కాళ్లున్న మనుషులలోకి ప్రవేశిస్తారు. ఇలా ఉన్నవారు అందరూ గర్భంగా మారిపోతారు.
అన్యద్వపుర్విదధాతీహ గర్భ ఉతాహోస్విత్స్వేన కామేన యాతి ఆపద్యమానో నరయోనిమేతామ్ ఆచక్ష్వ మే సంశయాత్పృచ్ఛతస్త్వమ్
ఇక్కడ గర్భం వేరే శరీరాన్ని పొందుతుందా? లేక తన కోరికతోనే లోపలికి వెళ్తుందా? మానవ గర్భంలోకి ప్రవేశించే సమయానికి అది ఎలా జరుగుతుందో నాకు చెప్పు, సందేహంతో అడుగుతున్నాను.
శరీరదేహాదిసముచ్ఛ్రయం చ చక్షుఃశ్రోత్రే లభతే కేన సంజ్ఞామ్ ఏతత్సర్వం తాత ఆచక్ష్వ పృష్టః క్షేత్రజ్ఞం త్వాం మన్యమానా హి సర్వే
శరీరం, అవయవాలు ఎలా ఏర్పడతాయి? దృష్టి, శ్రవణం, జ్ఞానం ఎలా వస్తాయి? తండ్రీ, నేను అడిగినందుకు దయచేసి ఇవన్నీ వివరంగా చెప్పు. అందరూ నిన్ను క్షేత్రజ్ఞుడిగా భావిస్తున్నారు.
వాయుః సముత్కర్షతి గర్భయోనిమ్ ఋతౌ రేతః పుష్పరసానుయుక్తమ్ స తత్ర తన్మాత్రకృతాధికారః క్రమేణ సంవర్ధయతీహ గర్భమ్
సరైన సమయంలో గాలి, వీర్యం, పుష్పరసాలతో కలిసిన గర్భాన్ని గర్భాశయంలోకి తీసుకెళ్తుంది. అక్కడ సూక్ష్మభూతాలు తమ స్థానం ఏర్పరచుకుని, ఆ గర్భాన్ని క్రమంగా పెంచుతాయి.
స జాయమానో ఽథ గృహీతమాత్రః సంజ్ఞామధిష్ఠాయ తతో మనుష్యః స శ్రోత్రాభ్యాం వేదయతీహ శబ్దం స వై రూపం పశ్యతి చక్షుషా చ
పుట్టిన వెంటనే, ఆత్మ జ్ఞానం పొందుతుంది. అప్పుడే మనిషి చెవులతో శబ్దాన్ని, కళ్లతో రూపాన్ని గ్రహిస్తాడు.
ఘ్రాణేన గన్ధం జిహ్వయాథో రసం చ త్వచా స్పర్శం మనసా దేవభావమ్ ఇత్యష్టకేహోపచితం హి విద్ధి మహాత్మనః ప్రాణభృతః శరీరే
ముక్కుతో వాసనను, నాలుకతో రుచిని, చర్మంతో స్పర్శను, మనసుతో దైవత్వాన్ని తెలుసుకుంటాడు. ఈ ఎనిమిది ఇంద్రియాలు మహాత్ముడైన ప్రాణితో కూడిన శరీరంలో సమకూరుతాయని తెలుసుకో.
యః సంస్థితః పురుషో దహ్యతే వా నిఖన్యతే వాపి నికృష్యతే వా అభావభూతః స వినాశమేత్య కేనాత్మానం చేతయతే పురస్తాత్
ఆ మనిషి స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, కాల్చినా, పాతినా, పారేసినా, అతడు లేనివాడైపోతాడు. తర్వాత అతడు తనను తాను ఎలా తెలుసుకుంటాడు?
హిత్వా సో ఽసూన్ సుప్తవన్నిష్ఠితత్వాత్ పురోధాయ సుకృతం దుష్కృతం చ అన్యాం యోనిం పుణ్యపాపానుసారాం హిత్వా దేహం భజతే రాజసింహ
ప్రాణాలు విడిచిన తర్వాత, నిద్రలో ఉన్నట్టు, తన పుణ్యపాపాలను ఆలోచించి, శరీరం వదిలి, పుణ్యపాపాల ప్రకారం మరో గర్భాన్ని పొందుతాడు, రాజసింహా.
పుణ్యాం యోనిం పుణ్యకృతో విశన్తి పాపాం యోనిం పాపకృతో వ్రజన్తి కీటాః పతంగాశ్చ భవన్తి పాపాన్ న మే వివక్షాస్తి మహానుభావ
మంచి పనులు చేసినవారు మంచి గర్భాన్ని పొందుతారు. చెడు పనులు చేసినవారు చెడు గర్భాన్ని పొందుతారు. చెడు వల్ల పురుగులు, కీటకాలు అవుతారు. మహానుభావా, దీనిపై నేను ఇక చెప్పదలచుకోను.
చతుష్పదా ద్విపదాః పక్షిణశ్చ తథాభూతా గర్భభూతా భవన్తి ఆఖ్యాతమేతన్నిఖిలం హి సర్వం భూయస్తు కిం పృచ్ఛసి రాజసింహ
నాలుగు కాళ్లున్న జంతువులు, రెండు కాళ్లున్న మనుషులు, పక్షులు — ఇవన్నీ గర్భంలోనే పుడతాయి. ఇది పూర్తిగా చెప్పాను. రాజసింహా! ఇంకా నువ్వు ఏమి అడుగుతావు?
కిం స్విత్కృత్వా లభతే తాత సంజ్ఞాం మర్త్యః శ్రేష్ఠాం తపసా విద్యయా వా తన్మే పృష్టః శంస సర్వం యథావచ్ ఛుభాంల్లోకాన్ యేన గచ్ఛేత్క్రమేణ
ఏ పని చేస్తే మానవుడు గొప్ప జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు? తపస్సుతోనా, విద్యతోనా? దయచేసి నాకు పూర్తిగా వివరించు. వాటి ద్వారా మానవుడు శుభమైన లోకాలకు ఎలా చేరుతాడో చెప్పు.
తపశ్చ దానం చ శమో దమశ్చ హ్రీర్ ఆర్జవం సర్వభూతానుకమ్పా స్వర్గస్య లోకస్య వదన్తి సన్తో ద్వారాణి సప్తైవ మహాన్తి పుంసామ్
తపస్సు, దానం, మనశ్శాంతి, ఇంద్రియ నియమం, లజ్జ, నేరుగా ఉండటం, అన్ని జీవులపై దయ — ఇవే ఆకాశ లోకానికి వెళ్లే ఏడుగేట్లు అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
సర్వాణి చైతాని యథోదితాని తపఃప్రధానాన్యభిమర్షకేణ నశ్యన్తి మానేన తమో ఽభిభూతాః పుంసః సదైవేతి వదన్తి సన్తః
ఇవి అన్నీ తపస్సులోనే వేరుపడతాయి. కానీ అవి అహంకారంతో కలిసిపోతే, అంధకారంలో మునిగి నశించిపోతాయి — ఇదే జ్ఞానులు ఎప్పుడూ చెబుతారు.
అధీయానః పణ్డితం మన్యమానో యో విద్యయా హన్తి యశః పరస్య తస్యాన్తవన్తః పురుషస్య లోకా న చాస్య తద్బ్రహ్మఫలం దదాతి
తాను పండితుడినని భావించి, తన విద్యతో మరోవారి పేరు చెడగొట్టే వాడు, అతని లోకాలు తక్కువగా ఉంటాయి. అతడికి పరమాత్మ ఫలం కూడా దక్కదు.
చత్వారి కర్మాణి భయంకరాణి భయం ప్రయచ్ఛన్త్యయథాకృతాని మానాగ్నిహోత్రముత మానమౌనం మానేనాధీతముత మానయజ్ఞః
నాలుగు పనులు తప్పుగా చేస్తే భయం కలుగుతుంది: అహంకారంతో చేసిన హోమం, అహంకారంతో మౌనం, అహంకారంతో చదువు, అహంకారంతో చేసిన దానం.
న మాన్యమానో ముదమాదదీత న సంతాపం ప్రాప్నుయాచ్చావమానాత్ సన్తః సతః పూజయన్తీహ లోకే నాసాధవః సాధుబుద్ధిం లభన్తే
ఎవరైనా గౌరవించితే ఆనందపడకూడదు. అవమానమైతే బాధపడకూడదు. మంచి వారు ఈ లోకంలో మంచివారిని గౌరవిస్తారు. చెడ్డవారు మంచి మనసు పొందరు.
ఇతి దద్యాదితి యజేద్ ఇత్యధీయీత మే శ్రుతమ్ ఇత్యేతాన్యభయాన్యాహుస్ తాన్య్ అవర్జ్యాని నిత్యశః
ఇవే భయంలేని పనులు అని చెబుతారు — 'ఇవ్వాలి', 'హోమం చేయాలి', 'పఠించాలి', 'వినాలి'. ఇవన్నీ ఎప్పుడూ తప్పకుండా చేయాలి.
యేనాశ్రయం వేదయన్తే పురాణం మనీషిణో మానసే మానయుక్తమ్ తన్నిఃశ్రేయస్ తేన సంయోగమేత్య పరాం శాన్తిం ప్రాప్నుయుః ప్రేత్య చేహ
పురాతనమైన ఆశ్రయం, జ్ఞానులు మనసులో గౌరవంతో గ్రహించే దానిని చేరితే, వారు పరమ శాంతిని ఇక్కడా, మరణానంతరమూ పొందుతారు.
చరన్గృహస్థః కథమేతి దేవాన్ కథం భిక్షుః కథమ్ ఆచార్యకర్మా వానప్రస్థః సత్పథే సంనివిష్టో బహూన్యస్మిన్ సమ్ప్రతి వేదయన్తి
ఇంటి వాడు దేవతలను ఎలా చేరతాడు? భిక్షువు ఎలా? గురు సేవ చేసే వాడు, అరణ్యంలో ఉండే వాడు — వీళ్ళు ధర్మ మార్గంలో ఎలా నడుచుకుంటారు? ఇదే ఇప్పుడు చాలామంది అడుగుతున్నారు.