అహం హి పూర్వో వయసా భవద్భయస్ తేనాభివాదం భవతాం న యుఞ్జే యో విద్యయా తపసా జన్మనా వా వృద్ధః స వై సమ్భవతి ద్విజానామ్
వయస్సులో నేను మీకంటే పెద్దవాడిని కాబట్టి నమస్కారం చేయడం లేదు. ద్విజులలో విద్య, తపస్సు, జన్మలో ఎవరు పెద్దవారో వారే గౌరవించబడతారు.
అవాదీస్త్వం వయసాస్మి ప్రవృద్ధ ఇతి వై రాజన్న్ అధికః కథంచిత్ యో వై విద్వాంస్తపసా సమ్ప్రవృద్ధః స ఏవ పూజ్యో భవతి ద్విజానామ్
నీవు 'వయస్సులో నేను పెద్దవాడిని' అన్నావు రాజా! కానీ జ్ఞానంలో, తపస్సులో ఎవరైనా ముందుండేవారే ద్విజులలో గౌరవింపబడతారు.
ప్రతికూలం కర్మణాం పాపమాహుస్ తద్వర్తినాం ప్రవణం పాపలోకమ్ సన్తో ఽసతో నాన్వవర్తన్త తే వై యదాత్మనైషాం ప్రతికూలవాదీ
ధర్మానికి విరుద్ధంగా చేయడం పాపం అంటారు. అలాంటి మార్గాన్ని అనుసరించేవారు పాపలోకాల్లో పడిపోతారు. సత్పురుషులు అసత్పురుషులను అనుసరించరు. నీవు వారి స్వభావానికి విరుద్ధంగా మాట్లాడావు.
అభూద్ధనం మే విపులం మహద్వై విచేష్టమానో ఽధిగన్తా తదస్మి ఏవం ప్రధార్యాత్మహితే నివిష్టో యో వర్తతే స విజానాతి ధీరః
నాకు ఎన్నో సంపదలు, గొప్పగా ఉండేవి. కానీ ప్రయత్నిస్తూ, ఈ స్థితిని పొందాను. ఇలా, తన మేలుకోసం నిశ్చయంగా నడిచేవాడే నిజంగా తెలుసుకుంటాడు; ధీరులు ఆ మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు.
నానాభావా బహవో జీవలోకే దైవాధీనా నష్టచేష్టాధికారాః తత్తత్ప్రాప్య న విహన్యేత ధీరో దిష్టం బలీయ ఇతి మత్వాత్మబుద్ధ్యా
ఈ జీవ లోకంలో ఎన్నో రకాల ప్రాణులు ఉంటాయి. వీళ్ళందరూ విధి ఆధీనంగా ఉంటారు, తమ చేతుల్లో శక్తి లేకుండా పోయింది. ఎవరి భాగ్యంలో ఏది వచ్చిందో దాన్ని పొందుతారు. అందుకే, జ్ఞానులు విధి బలమైనదని తెలుసుకుని, ఏదైనా ఎదురైనా మనసు కలవరపడకుండా ఉండాలి.
సుఖం హి జన్తుర్యది వాపి దుఃఖం దైవాధీనం విన్దతి నాత్మశక్త్యా తస్మాద్దిష్టం బలవన్మన్యమానో న సంజ్వరేన్నాపి హృష్యేత్కదాచిత్
ప్రాణి సుఖమో, దుఃఖమో అనుభవించేది విధి వల్లే, తన శక్తితో కాదు. అందుకే, విధి బలమైనదని భావించి, మనిషి ఎప్పుడూ బాధపడకూడదు, ఎప్పుడూ ఆనందపడకూడదు.
దుఃఖే న తప్యేత సుఖే న హృష్యేత్ సమేన వర్తేత సదైవ ధీరః దిష్టం బలీయ ఇతి మన్యమానో న సంజ్వరేన్నాపి హృష్యేత్ కదాచిత్
బాధ వచ్చినప్పుడు మనసు తపించకూడదు; సంతోషం వచ్చినప్పుడు ఉల్లాసపడకూడదు. జ్ఞాని ఎప్పుడూ సమంగా ఉండాలి. విధి బలమైనదని తెలుసుకుని, ఎప్పుడూ బాధపడకూడదు, ఎప్పుడూ ఆనందించకూడదు.
భయే న ముహ్యామ్యష్టకాహం కదాచిత్ సంతాపో మే మనసో నాస్తి కశ్చిత్ ధాతా యథా మాం విదధాతి లోకే ధ్రువం తథాహం భవితేతి మత్వా
అష్టకా! భయమైనా నేను ఎప్పుడూ గందరగోళానికి లోనవ్వను. నా మనసులో ఎలాంటి బాధ ఉండదు. సృష్టికర్త ఈ లోకంలో నన్ను ఎలా నిర్ణయిస్తాడో, నేను ఖచ్చితంగా అలాగే అవుతానని నేను భావిస్తాను.
సంస్వేదజా హ్య్ అణ్డజా హ్య్ ఉద్భిదశ్చ సరీసృపాః కృమయో ఽప్య్ అప్సు మత్స్యాః తథాశ్మానస్తృణకాష్ఠం చ సర్వం దిష్టక్షయే స్వాం ప్రకృతిం భజన్తే
పొడి నుండి పుట్టేవాళ్లు, గుడ్డు నుండి పుట్టేవాళ్లు, మొక్కలు, పాములు, పురుగులు, నీటిలో ఉండే చేపలు, రాళ్లు, గడ్డి, దారం — వీటన్నీ విధి ముగిసినప్పుడు మళ్లీ తమ సహజ స్వభావానికి వెళ్తాయి.
అనిత్యతాం సుఖదుఃఖస్య బుద్ధ్వా కస్మాత్ సంతాపమష్టకాహం భజేయమ్ కిం కుర్యాం వై కించ కృత్వా న తప్యే తస్మాత్సంతాపం వర్జయామ్యప్రమత్తః
సుఖం, దుఃఖం అనిత్యమని తెలుసుకున్నాక, అష్టకా! నేను ఎందుకు బాధపడాలి? నేను ఏం చేసినా, ఏం చేయకపోయినా బాధ తప్పదు. అందుకే, జాగ్రత్తగా ఉండి, బాధను దూరంగా ఉంచుతాను.
ఏవం బ్రువాణం నృపతిం యయాతిమ్ అథాష్టకః పునరేవాన్వపృచ్ఛత్ మాతామహం సర్వగుణోపపన్నం యత్ర స్థితం స్వర్గలోకే యథావత్
ఇలా రాజు యయాతి చెప్పుతుండగా, అష్టకుడు మళ్లీ అడిగాడు: 'అన్నీ గుణాలతో నిండిన తాతయ్యా! నువ్వు స్వర్గంలో ఎలా ఉండేవాడివో నిజంగా చెప్పు.'
యే యే లోకాః పార్థివేన్ద్ర ప్రధానాస్ త్వయా భుక్తా యం చ కాలే యథా చ తన్మే రాజన్బ్రూహి సర్వం యథావత్ క్షేత్రజ్ఞవద్భాషసే త్వం హి ధర్మమ్
రాజులలో రాజా! నువ్వు అనుభవించిన ముఖ్యమైన లోకాలు, వాటిని ఎప్పుడు, ఎలా అనుభవించావో నాకు పూర్తిగా చెప్పు. నువ్వు ధర్మాన్ని తెలుసుకున్నవాడివి కాబట్టి, నన్ను వివరంగా బోధించు.
రాజాహమాసం త్వ్ ఇహ సార్వభౌమస్ తతో లోకాన్మహతశ్ చాజర్యం వై తత్రావసం వర్షసహస్రమాత్రం తతో లోకాన్పరమానభ్యుపేతః
ఇక్కడ నేను సమస్త భూమిపై రాజుగా ఉన్నాను. ఆ తరువాత గొప్ప లోకాలను పొందాను. అక్కడ వెయ్యేళ్ల పాటు ఉండి, తరువాత మరింత ఉన్నతమైన లోకాలకు వెళ్లాను.
తతః పురీం పురుహూతస్య రమ్యాం సహస్రద్వారాం శతయోజనాన్తామ్ అధ్యావసం వర్షసహస్రమాత్రం తతో లోకాన్పరమానభ్యుపేతః
ఆ తరువాత, పురుహూతుని అందమైన నగరంలో, వెయ్యి గేట్లు ఉన్న, వంద యోజనాల పొడవైన నగరంలో, వెయ్యేళ్ల పాటు నివసించాను. ఆ తరువాత ఇంకా ఉన్నత లోకాలకు చేరుకున్నాను.
తతో దివ్యమజరం ప్రాప్య లోకం ప్రజాపతేర్ లోకపతేర్దురాపమ్ తత్రావసం వర్షసహస్రమాత్రం తతో లోకాన్పరమానభ్యుపేతః
తర్వాత, ప్రజాపతికి చెందిన, దేవతలకూ అందని, అమరమైన దివ్య లోకాన్ని పొందాను. అక్కడ కూడా వెయ్యేళ్ల పాటు ఉండి, ఆ తరువాత మరింత ఉన్నత లోకాలకు వెళ్లాను.
దేవస్య దేవస్య నివేశనే చ విజిత్య లోకాన్న్యవసం యథేష్టమ్ సమ్పూజ్యమానస్త్రిదశైః సమస్తైస్ తుల్యప్రభావద్యుతిరీశ్వరాణామ్
దేవతల దేవుని నివాసంలో, లోకాలను జయించి, నేను అనుకున్నట్టు ఉండేవాడిని. అందరు దేవతలు నన్ను గౌరవించేవారు. రాజులతో సమానమైన ప్రభావం, కాంతి నాకు ఉండేది.
తథావసం నన్దనే కామరూపీ సంవత్సరాణామయుతం శతానామ్ సహాప్సరోభిర్విచరన్పుణ్యగన్ధాన్ పశ్యన్నగాన్ పుష్పితాంశ్చారురూపాన్
అలాగే, నందనవనంలో, కావలసిన రూపం ధరించి, లక్ష సంవత్సరాలు అప్సరసలతో కలిసి సంచరించాను. పుణ్యమైన గాలులు అనుభవిస్తూ, పుష్పాలతో నిండిన అందమైన చెట్లను చూశాను.
తత్ర స్థితం మాం దేవసుఖేషు సక్తం కాలే ఽతీతే మహతి తతో ఽతిమాత్రమ్ దూతో దేవానామబ్రవీదుగ్రరూపో ధ్వంసేత్యుచ్చైస్త్రిః ప్లుతేన స్వరేణ
అక్కడ నేను దేవతల సుఖాల్లో మునిగిపోయి ఉండగా, చాలా కాలం గడిచిన తరువాత, ఒక ఉగ్రమైన దేవదూత గట్టిగా మూడు సార్లు 'నశించు!' అని అరవడం వినిపించింది.
ఏతావన్మే విదితం రాజసింహ తతో భ్రష్టో ఽహం నన్దనాత్క్షీణపుణ్యః వాచో ఽశ్రౌషం చాన్తరిక్షే సురాణామ్ అనుక్రోశాచ్ఛోచతాం మాం నరేన్ద్ర
రాజులలో సింహమా! నాకు తెలిసినంత వరకూ ఇదే. ఆ తరువాత, నందనవనంలో నా పుణ్యం తగ్గిపోవడంతో అక్కడి నుండి పడిపోయాను. ఆ సమయంలో ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు, నాపై దయతో, విచారిస్తూ మాట్లాడటం వినిపించింది.
అకస్మాద్వై క్షీణపుణ్యో యయాతిః పతత్యసౌ పుణ్యకృత్పుణ్యకీర్తిః తానబ్రువం పతమానస్తదాహం సతాం మధ్యే నిపతేయం కథం ను
అనుకోకుండా, పుణ్యం తగ్గిపోయిన యయాతి పడిపోయాడు. పుణ్యకార్యాలు చేసినవాడు, మంచి పేరున్నవాడు అయినా, నేనెలా సజ్జనుల మధ్య పడిపోవాలో అని నేను పడిపోతూ దేవతలను అడిగాను.
తైరాఖ్యాతాం భవతాం యజ్ఞభూమిం సమీక్ష్య చైనామహమాగతో ఽస్మి హవిర్గన్ధైర్ దర్శితాం యజ్ఞభూమిం ధూమాపాఙ్గం పరిగృహ్య ప్రతీతామ్
వాళ్లు మీ యజ్ఞభూమిని చూపించారు. నేను ఆ యజ్ఞభూమిని చూసి, హవిస్సు వాసనతో, పొగను గమనించి, ఇక్కడికి వచ్చాను.
యదా వసన్నన్దనే కామరూపే సంవత్సరాణామయుతం శతానామ్ కింకారణం కార్తయుగప్రధాన హిత్వా తద్వై వసుధామ్ అన్వపద్యః
నందనవనంలో కావలసిన రూపం ధరించి లక్ష సంవత్సరాలు ఉండగా, కృతయుగంలో ప్రథముడవైన నువ్వు ఆ సుఖాన్ని వదిలి భూమిపైకి ఎందుకు వచ్చావు?
జ్ఞాతిః సుహృత్స్వజనో యో యథేహ క్షీణే విత్తే త్యజ్యతే మానవైర్హి తథా స్వర్గే క్షీణపుణ్యం మనుష్యం త్యజన్తి సద్యః ఖేచరా దేవసంఘాః
ఇక్కడ మనుషులలో ధనం పోయినప్పుడు బంధువులు, స్నేహితులు, తమవాళ్లు మనిషిని వదిలిపెడతారు. అలాగే, స్వర్గంలో పుణ్యం తగ్గిపోయినప్పుడు, ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలు కూడా వెంటనే ఆ మనిషిని విడిచిపెడతారు.
కథం తస్మిన్క్షీణపుణ్యా భవన్తి సంముహ్యతే మే ఽత్ర మనో ఽతిమాత్రమ్ కింవిశిష్టాః కస్య ధామోపయాన్తి తద్వై బ్రూహి క్షేత్రవిత్త్వం మతో మే
అక్కడ పుణ్యం ఎలా తగ్గిపోతుందో నాకు అర్థం కావడం లేదు, మనసు చాలా అయోమయంగా ఉంది. ఎవరు గొప్పవారు? వారు ఎవరి ఇంటికి వెళ్తారు? నీవు క్షేత్రజ్ఞుడివని నేను భావిస్తున్నాను, దయచేసి ఇది నాకు చెప్పు.
ఇమం భౌమం నరకం తే పతన్తి లాలప్యమానా నరదేవ సర్వే తే కఙ్కగోమాయుపలాశనార్థం క్షితౌ వివృద్ధిం బహుధా ప్రయాన్తి
నరేంద్రా, వారు ఈ భౌమ నరకంలో పడిపోతారు, ఏడుస్తూ వేదన అనుభవిస్తారు. అందరూ కాకులు, నక్కలు, పాము మొదలైన జంతువులకు ఆహారంగా మారేందుకు భూమిపై ఎన్నో విధాలుగా పెరుగుతారు.
తస్మాదేవం వర్జనీయం నరేన్ద్ర దుష్టం లోకే గర్హణీయం చ కర్మ ఆఖ్యాతం తే పార్థివ సర్వమేతద్ భూయశ్చేదానీం వద కిం తే వదామి
కాబట్టి, రాజా, ఈ లోకంలో చెడ్డ పనులు, నిందించదగిన పనులు తప్పుకోవాలి. ఇవన్నీ నీకు వివరంగా చెప్పాను. ఇంకా ఏదైనా వినాలనుకుంటే చెప్పు, నేను చెప్పడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను.
యదా తు తాంస్ తే వితుదన్తే వయాంసి తథా గృధ్రాః శితికణ్ఠాః పతంగాః కథం భవన్తి కథమాభవన్తి త్వత్తో భౌమం నరకమహం శృణోమి
పక్షులు, గద్దలు, గుడ్లగూబలు, పురుగు పశువులు వారిని ఎలా దాడి చేస్తాయో, వారు అలా ఎలా అవుతారు? ఈ భౌమ నరకం గురించి నీవు చెప్పినదానిని నేను వినిపిస్తున్నాను.
ఊర్ధ్వం దేహాత్కర్మణో జృమ్భమాణాద్ వ్యక్తం పృథివ్యామ్ అనుసంచరన్తి ఇమం భౌమం నరకం తే పతన్తి నావేక్షన్తే వర్షపూగాననేకాన్
శరీరం విడిచిన తర్వాత, పాపపుణ్య ఫలితాలు బయటపడి, వారు భూమిపై తిరుగుతారు. వారు ఈ భౌమ నరకంలో పడిపోతారు, ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోతున్నాయన్న విషయం వారికి తెలియదు.
షష్టిం సహస్రాణి పతన్తి వ్యోమ్ని తథాశీతిం చైవ తు వత్సరాణామ్ తాన్వై నుదన్తే ప్రపతన్తః ప్రయాతాన్ భీమా భౌమా రాక్షసాస్ తీక్ష్ణదంష్ట్రాః
ఆకాశంలో అరవై వేల మంది పడిపోతారు, అలాగే ఎనభై వేల సంవత్సరాలు గడుస్తాయి. పడిపోతున్న వారిని భయంకరమైన, పదునైన పళ్లున్న భౌమ రాక్షసులు తరుముతారు.
యదేతాంస్తే సంపతతస్తుదన్తి భీమా భౌమా రాక్షసాస్తీక్ష్ణదంష్ట్రాః కథం భవన్తి కథమాభవన్తి కథంభూతా గర్భభూతా భవన్తి
పదునైన పళ్లున్న భయంకరమైన భౌమ రాక్షసులు వారిని పడిపోతుండగా దాడి చేస్తారు. వారు అలా ఎలా అవుతారు? వారు ఎలాంటి స్థితిలో ఉంటారు? వారు గర్భంగా ఎలా మారిపోతారు?