కథం శుక్రస్య దౌహిత్రం దేవయాన్యాః సుతం ప్రభో జ్యేష్ఠం యదుమతిక్రమ్య రాజ్యం పూరోః ప్రదాస్యసి
ప్రభూ! శుక్రుని మనుమరాలైన దేవయానీ కుమారుడైన పూరువుకు, నీ పెద్ద కుమారుడు యదువును పక్కనపెట్టి రాజ్యాన్ని ఎలా ఇస్తావు?
జ్యేష్ఠో యదుస్తవ సుతస్ తుర్వసుస్తదనన్తరమ్ శర్మిష్ఠాయాః సుతో ద్రుహ్యుస్ తథానుః పూరురేవ చ
నీ పెద్ద కుమారుడు యదు, తర్వాత తుర్వసు; శర్మిష్ఠ కుమారుడు ద్రుహ్యు, ఆ తరువాత అనువు, పూరూ కూడా ఉన్నాడు.
కథం జ్యేష్ఠమతిక్రమ్య కనీయాన్ రాజ్యమర్హతి ఏతత్సంబోధయామస్త్వాం స్వధర్మమనుపాలయ
పెద్దవాడిని పక్కనపెట్టి చిన్నవాడు రాజ్యానికి ఎలా అర్హుడు? నీకు ఇది స్పష్టంగా చెబుతున్నాం; నీవు నీ ధర్మాన్ని పాటించు.
బ్రాహ్మణప్రముఖా వర్ణాః సర్వే శృణ్వన్తు మే వచః జ్యేష్ఠం ప్రతి యతో రాజ్యం న దేయం మే కథంచన
బ్రాహ్మణులు ముందుండి అన్ని వర్ణాలవారు నా మాట వినండి: నేను ఎప్పుడూ పెద్దవాడికి రాజ్యం ఇవ్వను.
మమ జ్యేష్ఠేన యదునా నియోగో నానుపాలితః ప్రతికూలః పితుర్యశ్చ న స పుత్రః సతాం మతః
నా పెద్ద కుమారుడు యదు నా ఆజ్ఞను పాటించలేదు; తండ్రికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించాడు. అలాంటి వాడిని సద్గుణులలో కుమారుడిగా పరిగణించరు.
మాతాపిత్రోర్వచనకృద్ ధితః పథ్యశ్చ యః సుతః స పుత్రః పుత్రవద్యశ్చ వర్తతే పితృమాతృషు
తల్లి తండ్రి మాట వినేవాడు, మంచిగా ప్రవర్తించేవాడు, ధర్మ మార్గంలో నడిచేవాడు — అలాంటి వాడే నిజమైన కుమారుడు. తల్లిదండ్రుల పట్ల కుమారుడిలా ప్రవర్తించేవాడు.
యదునాహమవజ్ఞాతస్ తథా తుర్వసునాపి వా ద్రుహ్యుణా చానునా చైవమ్ అప్యవజ్ఞా కృతా భృశమ్
యదు నన్ను అవమానించాడు, అలాగే తుర్వసు, ద్రుహ్యు, అనువులు కూడా నన్ను చాలా అవమానించారు.
పూరుణా మే కృతం వాక్యం మానితం చ విశేషతః కనీయాన్మమ దాయాదో జరా యేన ధృతా మమ
పూరూ నా మాటను పాటించాడు, నాకు ప్రత్యేకంగా గౌరవం ఇచ్చాడు. అతడు చిన్నవాడైనా నా వారసుడు, ఎందుకంటే నా వృద్ధాప్యాన్ని భరించాడు.
మమ కామః స చ కృతః పూరుణా పుత్రరూపిణా శుక్రేణ చ వరో దత్తః కావ్యేనోశనసా స్వయమ్
నా కోరికను కుమారుడైన పూరూ నెరవేర్చాడు. అలాగే కవ్యుడు ఉశనుడు అయిన శుక్రుడు నాకు వరం ఇచ్చాడు.
పుత్రో యస్త్వానువర్తేత స రాజా పృథివీపతిః భవన్తః ప్రతిజానన్తు పూరూ రాజ్యే ఽభిషిచ్యతామ్
తండ్రి మాటను వినే కుమారుడే భూమికి రాజు కావాలి. మీరు అందరూ అంగీకరించండి — పూరువును రాజుగా పట్టాభిషేకం చేయాలి.
యః పుత్రో గుణసమ్పన్నో మాతాపిత్రోర్హితః సదా సర్వం సో ఽర్హతి కల్యాణం కనీయానపి స ప్రభుః
యవడు మంచి లక్షణాలతో ఉండి, తల్లిదండ్రుల మేలు కోసం ఎప్పుడూ కృషి చేస్తే, అతడికి అన్నీ శుభాలు లభిస్తాయి. అతడు చిన్నవాడైనా, ఇంట్లో అతడే పెద్దవాడు.
అర్హం పూరోరిదం రాజ్యం యః ప్రియః ప్రియకృత్ తవ వరదానేన శుక్రస్య న శక్యం వక్తుముత్తరమ్
ఈ రాజ్యం పెద్ద కుమారుడికే వర్తిస్తుంది. నీకు ఇష్టమైనవాడు, నీకు సంతోషం కలిగించేవాడు రాజు కావాలి. శుక్రునికి వరం ఇచ్చినందువల్ల, దీనికి భిన్నంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు.
పౌరజానపదైస్ తుష్టైర్ ఇత్యుక్తో నాహుషస్తదా అభిషిచ్య తతః పూరుం రాజ్యే స్వసుతమాత్మజమ్
అప్పుడు పౌరులు, ప్రజలు సంతోషంగా అభిప్రాయపడగా, నాహుషుడు తన కుమారుడైన పూరువును రాజుగా పట్టాభిషేకం చేశాడు.
దత్త్వా చ పూరవే రాజ్యం వనవాసాయ దీక్షితః పురాత్స నిర్యయౌ రాజా బ్రాహ్మణైస్తాపసైః సహ
పూరువుకు రాజ్యాన్ని అప్పగించి, రాజు వనవాసానికి దీక్ష తీసుకుని, బ్రాహ్మణులు, తపస్వులతో కలిసి నగరాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
యదోస్తు యాదవా జాతాస్ తుర్వసోర్యవనాః సుతాః ద్రుహ్యోశ్చైవ సుతా భోజా అనోస్తు మ్లేచ్ఛజాతయః
యదువు నుంచి యాదవులు, తుర్వసువు నుంచి యవనులు, ద్రుహ్యూలో నుంచి భోజులు, అనువు నుంచి మ్లేచ్ఛ జాతులు పుట్టాయి.
పూరోస్తు పౌరవో వంశో యత్ర జాతో ఽసి పార్థివ ఇదం వర్షసహస్రాత్తు రాజ్యం కురుకులాగతమ్
పూరువుని నుంచి పౌరవ వంశం ఏర్పడింది. నరపతి, నీవు అందులో జన్మించావు. వెయ్యేళ్ల తర్వాత ఈ రాజ్యం కురు వంశానికి వచ్చింది.
ఏవం స నాహుషో రాజా యయాతిః పుత్రమీప్సితమ్ రాజ్యే ఽభిషిచ్య ముదితో వానప్రస్థో ఽభవన్మునిః
ఇలా నాహుషుడు, యయాతి తనకు ఇష్టమైన కుమారుడిని ఆనందంగా రాజుగా కూర్చోబెట్టి, వనప్రస్థాశ్రమంలో మునిగా మారాడు.
ఉషిత్వా వనవాసం స బ్రాహ్మణైః సహ సంశ్రితః ఫలమూలాశనో దాన్తో యథా స్వర్గమితో గతః
అతడు బ్రాహ్మణులతో కలిసి వనంలో నివసిస్తూ, పండ్లు, మూలికలు తింటూ, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని, స్వర్గాన్ని పొందినవాడిలా వెళ్లిపోయాడు.
స గతః స్వర్గవాసం తు న్యవసన్ముదితః సుఖీ కాలస్య నాతిమహతః పునః శక్రేణ పాతితః
అతడు ఆనందంగా, సుఖంగా స్వర్గంలో నివసించాడు. కాని ఎక్కువ కాలం కాకముందే, ఇంద్రుడు అతడిని అక్కడి నుంచి పడగొట్టాడు.
వివశః ప్రచ్యుతః స్వర్గాద్ అప్రాప్తో మేదినీతలమ్ స్థితశ్చాసీద్ అన్తరిక్షే స తదేతి శ్రుతం మయా
అతడు బలహీనుడై స్వర్గం నుంచి పడిపోయి, భూమిని చేరక మధ్యలోనే నిలిచిపోయాడు. ఇది నేను విన్నాను.
తత ఏవ పునశ్చాపి గతః స్వర్గమితి శ్రుతిః రాజ్ఞా వసుమతా సార్ధమ్ అష్టకేన చ వీర్యవాన్ ప్రతర్దనేన శిబినా సమేత్య కిల సంసది
తర్వాత మళ్లీ అతడు రాజు వసుమతితో, అష్టకుడు, పరాక్రమశాలి ప్రతర్దనుడు, శిబితో కలిసి సభలో కలసి స్వర్గానికి వెళ్లాడని విన్నాను.
కర్మణా కేన స దివం పునః ప్రాప్తో మహీపతిః కథమిన్ద్రేణ భగవన్ పాతితో మేదినీతలే
ఆ రాజు ఏ కార్యం వల్ల మళ్లీ స్వర్గాన్ని పొందాడు? భగవంతుడా, ఇంద్రుడు అతడిని భూమికి ఎలా పడగొట్టాడు?
సర్వమేతద్ అశేషేణ శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః కథ్యమానం త్వయా విప్ర దేవర్షిగణసంనిధౌ
ఈ సంగతులన్నీ పూర్తిగా, నిజంగా ఎలా జరిగాయో, దేవర్షుల సమక్షంలో నువ్వు చెప్పాలని నేను వినాలనుకుంటున్నాను.
దేవరాజసమో హ్య్ ఆసీద్ యయాతిః పృథివీపతిః వర్ధనః కురువంశస్య విభావసుసమద్యుతిః
యయాతి భూమిపై రాజుగా దేవేంద్రునితో సమానుడై, కురు వంశాన్ని పోషిస్తూ, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ ఉండేవాడు.
తస్య విస్తీర్ణయశసః సత్యకీర్తేర్ మహాత్మనః శ్రోతుమిచ్ఛామి దేవేశ దివి చేహ చ సర్వశః
ఎంతో గొప్ప పేరు, నిజాయితీ కలిగిన ఆ మహాత్ముని గురించి, దేవేంద్రా, స్వర్గంలోను, భూమిపైను పూర్తిగా వినాలనుకుంటున్నాను.
హన్త తే కథయిష్యామి యయాతేరుత్తమాం కథామ్ దివి చేహ చ పుణ్యార్థాం సర్వపాపప్రణాశినీమ్
శుభాన్ని కలిగించే, పాపాలను తొలగించే యయాతి గొప్ప కథను, స్వర్గంలోను, భూమిపైను నీకు చెబుతాను.
యయాతిర్నాహుషో రాజా పూరుం పుత్రం కనీయసమ్ రాజ్యే ఽభిషిచ్య ముదితః ప్రవవ్రాజ వనం తదా
యయాతి, నాహుషుని కుమారుడు, తన చిన్న కుమారుడు పూరువును ఆనందంగా రాజుగా కూర్చోబెట్టి, వెంటనే వనానికి వెళ్లాడు.
అన్తేషు స వినిక్షిప్య పుత్రాన్ యదుపురోగమాన్ ఫలమూలాశనో రాజా వనే ఽసౌ న్యవసచ్చిరమ్
తన కుమారులను, ముఖ్యంగా యదువును వారి వారి బాధ్యతలకు అప్పగించి, రాజు పండ్లు, మూలికలు తింటూ, వనంలో చాలా కాలం గడిపాడు.
స జితాత్మా జితక్రోధస్ తర్పయన్ పితృదేవతాః అగ్నీంశ్చ విధివజ్జుహ్వన్ వానప్రస్థవిధానతః
తనను జయించుకున్నవాడు, కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకున్నవాడు, వనవాసి విధానాన్ని అనుసరించి, పితృదేవతలకు తగిన విధంగా తృప్తి కలిగిస్తూ, అగ్నులకు కూడా యథావిధిగా హోమాలు చేయేవాడు.
అతిథీన్ పూజయన్నిత్యం వన్యేన హవిషా విభుః శిలోఞ్ఛవృత్తిమాస్థాయ శేషాన్నకృతభోజనః
అతడు ఎప్పుడూ అతిథులను అరణ్యంలో లభించే పదార్థాలతో ఆహ్వానించేవాడు. గొప్పవాడైన అతడు శిలోఞ్ఛ విధానాన్ని అనుసరించి, తన కోసం వండినది కాకుండా మిగిలిన అన్నమే భోజనం చేసేవాడు.