అన్యోన్యమేవమ్ ఉక్త్వా చ సమ్ప్రహస్య చ తే మిథః జగామ భార్గవీ వేశ్మ తథ్యమిత్యభిజానతీ
ఇలా పరస్పరం మాట్లాడుకొని, నవ్వుకుంటూ, భార్గవీ నిజం తెలిసినవాడిగా తన ఇంటికి వెళ్లింది.
యయాతిర్దేవయాన్యాం తు పుత్రావ్ అజనయన్నృపః యదుం చ తుర్వసుం చైవ శక్రవిష్ణూ ఇవాపరౌ
తర్వాత యయాతి దేవయానితో ఇద్దరు కుమారులను కనెడు—యదు, తుర్వసు. వారు ఇంద్రుడు, విష్ణువు లాంటి వారు.
తస్మాదేవ తు రాజర్షేః శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ ద్రుహ్యం చానుం చ పూరుం చ త్రీన్కుమారానజీజనత్
అదే రాజర్షి ద్వారా వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ మూడు కుమారులను కనెడు—ద్రుహ్యు, అను, పూరు.
తతః కాలే చ కస్మింశ్చిద్ దేవయానీ శుచిస్మితా యయాతిసహితా రాజఞ్ జగామ హరితం వనమ్
ఆ తరువాత ఒక సమయంలో, ప్రకాశవదనమైన దేవయాని యయాతితో కలిసి ఒక పచ్చని అడవికి వెళ్లింది.
దదర్శ చ తదా తత్ర కుమారాన్దేవరూపిణః క్రీడమానాన్ తు విస్రబ్ధాన్ విస్మితా చేదమబ్రవీత్
ఆమె అక్కడ దేవతల వలె కనబడే బాలురు నిర్భయంగా ఆడుకుంటూ ఉండటం చూసి, ఆశ్చర్యంతో ఇలా అడిగింది.
కస్యైతే దారకా రాజన్ దేవపుత్రోపమాః శుభాః వర్చసా రూపతశ్చైవ దృశ్యన్తే సదృశాస్తవ
ఈ పిల్లలు ఎవరివి రాజా? దేవపుత్రుల్లా, అందంగా, కాంతివంతంగా, మీలా కనిపిస్తున్నారు.
ఏవం పృష్ట్వా తు రాజానం కుమారాన్పర్యపృచ్ఛత కిం నామధేయగోత్రే వః పుత్రకా బ్రాహ్మణః పితా
ఇలా రాజును అడిగి, ఆ బాలురిని కూడా ప్రశ్నించింది—మీ పేర్లు, వంశాలు ఏమిటి? మీ తండ్రి బ్రాహ్మణుడా పిల్లలూ?
విబ్రూత మే యథాతథ్యం శ్రోతుకామాస్మ్యతో హ్య్ అహమ్ తే ఽదర్శయన్ప్రదేశిన్యా తమేవ నృపసత్తమమ్
నిజం నిజంగానే చెప్పండి, వినాలని ఉంది. అప్పుడు ఆ ప్రాంత మహిళ సూచనతో వారు ఆ మహారాజును ఆమెకు చూపించారు.
శర్మిష్ఠాం మాతరం చైవ తస్యా ఊచుః కుమారకాః ఇత్యుక్త్వా సహితాస్తేన రాజానమ్ ఉపచక్రముః
ఆ బాలురు—'శర్మిష్ఠే మా తల్లి' అని చెప్పారు. అలా చెప్పి, ఆయనతో కలిసి రాజును దగ్గరికి వెళ్లారు.
నాభ్యనన్దత తాన్రాజా దేవయాన్యాస్ తదాన్తికే రుదన్తస్తే ఽథ శర్మిష్ఠామ్ అభ్యయుర్ బాలకాస్తదా
దేవయానీ సమక్షంలో రాజు వారిని ఆహ్వానించలేదు. అప్పుడు ఆ పిల్లలు ఏడుస్తూ శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లారు.
దృష్ట్వా తేషాం తు బాలానాం ప్రణయం పార్థివం ప్రతి బుద్ధ్వా చ తత్త్వతో దేవీ శర్మిష్ఠామిదమబ్రవీత్
ఆ బాలురకు రాజుపట్ల ఉన్న ప్రేమను చూసి, నిజాన్ని గ్రహించిన రాణి శర్మిష్ఠ ఇలా చెప్పింది.
మదధీనా సతీ కస్మాద్ అకార్షీర్విప్రియం మమ తమేవాసురధర్మం త్వమ్ ఆస్థితా న బిభేషి కిమ్
నీవు నాకు ఆధీనమైనవాడివై, నాకు ఇష్టం లేని పని ఎందుకు చేసావు? అసురుల మార్గాన్ని అనుసరించావు—భయపడటం లేదా?
యదుక్తమృషిరిత్యేవ తత్సత్యం చారుహాసిని న్యాయతో ధర్మతశ్చైవ చరన్తీ న బిభేమి తే
ఋషి చెప్పింది నిజమే, అందమైనవాడా. న్యాయంగా, ధర్మంగా ప్రవర్తిస్తున్నాను, నీకు భయపడటం లేదు.
యదా త్వయా వృతో రాజా వృత ఏవ తదా మయా సఖీభర్తా హి ధర్మేణ భర్తా భవతి శోభనే
నువ్వు రాజును ఎంచుకున్నప్పుడు, నేనూ ఆయనను ఎంచుకున్నాను. సఖి భర్త కూడా ధర్మపరంగా తన భర్తే, అందమైనవాడా.
పూజ్యాసి మమ మాన్యా చ శ్రేష్ఠా జ్యేష్ఠా చ బ్రాహ్మణీ త్వత్తో హి మే పూజ్యతరో రాజర్షిః కిం న వేత్సి తత్
నువ్వు నాకు గౌరవించదగినవాడివి, మాన్యురాలు, శ్రేష్ఠురాలు, పెద్దవాడివి బ్రాహ్మణుల్లో. కానీ ఆ రాజర్షి నాకు నీకంటే ఎక్కువ గౌరవించదగినవాడు—నీవు ఇది తెలుసుకోలేదా?
శ్రుత్వా తస్యాస్తతో వాక్యం దేవయాన్యబ్రవీద్ ఇదమ్ రాజన్నాద్యేహ వత్స్యామి విప్రియం మే త్వయా కృతమ్
ఆమె మాటలు విని, దేవయాని ఇలా చెప్పింది—'రాజా, నేడు నేను ఇక్కడ ఉండను; నీవు నాకు అపచారం చేశావు.'
సహసోత్పతితాం శ్యామాం దృష్ట్వా తాం సాశ్రులోచనామ్ తూర్ణం సకాశం కావ్యస్య ప్రస్థితాం వ్యథితస్తదా
ఆమె ఒక్కసారిగా లేచి, కన్నీళ్ళతో, ముదురు ముఖంతో ఉండటం చూసి, వెంటనే తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్ళేందుకు బయలుదేరింది.
అనువవ్రాజ సంభ్రాన్తః పృష్ఠతః సాన్త్వయన్నృపః న్యవర్తత న సా చైవ క్రోధసంరక్తలోచనా
రాజు ఆందోళనతో వెనుక నుంచి వెంబడిస్తూ, ఆమెను ఓదార్చే ప్రయత్నం చేశాడు. కానీ ఆమె తిరిగి చూడలేదు; కోపంతో కళ్లెర్రగా ఉంది.
అవిబ్రువన్తీ కించిచ్చ రాజానం సాశ్రులోచనా అచిరాదేవ సమ్ప్రాప్తా కావ్యస్యోశనసో ఽన్తికమ్
ఆమె కన్నీటి కన్నులతో రాజును ఏమి చెప్పకుండానే, త్వరలోనే కావ్య ఉశనసుని వద్దకు చేరుకుంది.
సా తు దృష్ట్వైవ పితరమ్ అభివాద్యాగ్రతః స్థితా అనన్తరం యయాతిస్తు పూజయామాస భార్గవమ్
ఆమె తన తండ్రిని చూసి నమస్కరించి ముందుగా నిలిచింది. ఆ తరువాత యయాతి భార్గవుని సత్కరించాడు.
అధర్మేణ జితో ధర్మః ప్రవృత్తమధరోత్తరమ్ శర్మిష్ఠా యాతివృత్తాస్తి దుహితా వృషపర్వణః
ధర్మం అన్యాయానికి లోబడింది, దుర్మార్గం పెరిగింది. వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠా తపస్విని వలె ప్రవర్తించింది.
త్రయో ఽస్యాం జనితాః పుత్రా రాజ్ఞానేన యయాతినా దుర్భగాయా మమ ద్వౌ తు పుత్రౌ తాత బ్రవీమి తే
రాజు యయాతికి ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు. నిస్సమృద్ధి గల నా కుమార్తెకు ఇద్దరు కుమారుల గురించి, తండ్రి, నేను చెప్పబోతున్నాను.
ధర్మజ్ఞ ఇతి విఖ్యాత ఏష రాజా భృగూద్వహ అతిక్రాన్తశ్చ మర్యాదాం కావ్యైతత్కథయామి తే
ఈ రాజు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా పేరుగాంచాడు, భృగువంశశ్రేష్ఠా! కాని ఇతడు హద్దులు దాటి పోయాడు. కావ్యా! నేను నీకు ఇది చెబుతున్నాను.
ధర్మజ్ఞస్త్వం మహారాజ యో ఽధర్మమ్ అకృథాః ప్రియమ్ తస్మాజ్జరా త్వామ్ అచిరాద్ ధర్షయిష్యతి దుర్జయా
నీవు ధర్మజ్ఞుడిగా పేరుగాంచిన మహారాజు, అయినా నీవు ఇష్టమైనదే కాని అన్యాయమైన పని చేశావు. అందువల్ల త్వరలోనే దుర్జయమైన వృద్ధాప్యం నిన్ను పట్టేస్తుంది.
ఋతుం యో యాచ్యమానాయా న దదాతి పుమాన్వృతః భ్రూణహేత్యుచ్యతే బ్రహ్మన్ స చేహ బ్రహ్మవాదిభిః
ఒక పురుషుడు, అడిగినప్పుడు భార్యకు ఋతుకాలాన్ని అనుమతించకపోతే, బ్రాహ్మణా! అతడిని గర్భహంతకుడని ఇక్కడ బ్రహ్మవేత్తలు అంటారు.
ఋతుకామాం స్త్రియం యస్తు గమ్యాం రహసి యాచితః నోపైతి యో హి ధర్మేణ బ్రహ్మహేత్యుచ్యతే బుధైః
ఋతుకామురాలైన స్త్రీ రహస్యంగా అడిగినప్పుడు, ధర్మపరంగా ఆమె దగ్గరకు వెళ్లకపోతే, జ్ఞానులు అతడిని బ్రహ్మహంతకుడని అంటారు.
ఇత్యేతాని సమీక్ష్యాహం కారణాని భృగూద్వహ అధర్మభయసంవిగ్నః శర్మిష్ఠామ్ ఉపజగ్మివాన్
ఈ కారణాలన్నింటినీ ఆలోచించి, భృగువంశశ్రేష్ఠా! అన్యాయానికి భయపడి నేను శర్మిష్ఠను ఆశ్రయించాను.
న త్వ్ అహం ప్రత్యవేక్ష్యస్తే మదధీనో ఽసి పార్థివ మిథ్యాచరణధర్మేషు చౌర్యం భవతి నాహుష
కానీ నేను నీ కోసం ఏమీ చేయలేదు; నువ్వు నా ఆధీనంలో లేవు, రాజా! అబద్ధంగా ప్రవర్తించే విషయాల్లో, నహుషునందనా! దొంగతనం జరగదు.
క్రోధేనోశనసా శప్తో యయాతిర్నాహుషస్తదా పూర్వం వయః పరిత్యజ్య జరాం సద్యో ఽన్వపద్యత
ఆ సమయంలో ఉశనసు కోపంతో యయాతిని శపించాడు. వెంటనే యవ్వనాన్ని వదిలి వృద్ధాప్యం అతనిని వెంటాడింది.
అతృప్తో యౌవనస్యాహం దేవయాన్యాం భృగూద్వహ ప్రసాదం కురు మే బ్రహ్మఞ్ జరేయం మా విశేత మామ్
నా యవ్వనంలో తృప్తి పొందక, భృగువంశశ్రేష్ఠా! దేవయానిలో నాకు అనుగ్రహం చేయుము బ్రాహ్మణా! ఈ వృద్ధాప్యం నన్ను చేరనీయకుము.