మామబ్రవీత్తదా శుక్రో దేవయానీం యదావహమ్ నేయమ్ ఆహ్వయితవ్యా తే శయనే వార్షపర్వణీ
'నాకు దేవయానిని పెళ్లి చేసుకున్నప్పుడు, శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు — వృషపర్వుని కుమార్తెను నీవు నీ పడకగదికి పిలవకూడదు.'
న నర్మయుక్తం వచనం హినస్తి న స్త్రీషు రాజన్ న వివాహకాలే ప్రాణాత్యయే సర్వధనాపహారే పఞ్చానృతాన్యాహుర్ అపాతకాని
'హాస్యంగా చెప్పిన మాటలు హానికరం కావు రాజా, స్త్రీల విషయంలోనూ కాదు, పెళ్లి సమయంలోనూ కాదు, ప్రాణాపాయంలోనూ, సర్వసంపదలు పోయినపుడు కూడా కాదు. ఈ ఐదు అబద్ధాలు పాపంగా పరిగణించవు.'
పృష్టాస్తు సాక్ష్యే ప్రవదన్తి చాన్యథా భవన్తి మిథ్యావచనా నరేన్ద్ర తే ఏకార్థతాయాం తు సమాహితాయాం మిథ్యా వదన్తం హ్య్ అనృతం హినస్తి
సాక్షిగా అడిగినపుడు వారు వేరేలా మాట్లాడతారు, నరేంద్రా, అప్పుడు వారి మాటలు అబద్ధంగా మారిపోతాయి. కానీ ఒకే ఉద్దేశంతో మనసు పెట్టి ఉన్నప్పుడు, అబద్ధం చెప్పేవాడు నిజాన్ని హానిచేస్తాడు.
రాజా ప్రమాణం భూతానాం స వినశ్యేన్మృషా వదన్ అర్థకృచ్ఛ్రమపి ప్రాప్య న మిథ్యా కర్తుముత్సహే
రాజు అందరిలోనూ ప్రమాణంగా ఉంటాడు. అతడు అబద్ధం మాట్లాడితే నశించిపోతాడు. ధనానికి కష్టాలు వచ్చినా, అబద్ధంగా ప్రవర్తించడానికి రాజు ధైర్యం చేయకూడదు.
సమావ్ ఏతౌ మతౌ రాజన్ పతిః సఖ్యాశ్చ యః పతిః సమం వివాహ ఇత్యాహుః సఖ్యా మే ఽసి పతిర్యతః
రాజా! ఈ రెండు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి—భర్త స్నేహితుడూ, అధిపతీ కూడా. వివాహం సమానత్వమే అంటారు. నువ్వు నా భర్త కావడంతో నాకు స్నేహితుడివి.
దాతవ్యం యాచమానస్య హీతి మే వ్రతమాహితమ్ త్వం చ యాచసి కామం మాం బ్రూహి కిం కరవాణి తత్
ఏదైనా అడిగినవారికి ఇవ్వడం నా వ్రతం. నువ్వు నన్ను కోరికతో అడుగుతున్నావు. చెప్పు, నీకేమి చేయాలని కోరుకుంటున్నావు?
అధర్మాత్త్రాహి మాం రాజన్ ధర్మం చ ప్రతిపాదయ త్వత్తో ఽపత్యవతీ లోకే చరేయం ధర్మముత్తమమ్
రాజా! నన్ను అధర్మం నుంచి రక్షించు, ధర్మాన్ని స్థాపించు. నీ వల్ల నాకు సంతానం కలిగి, లోకంలో ఉత్తమ ధర్మాన్ని ఆచరించగలను.
త్రయ ఏవాధనా రాజన్ భార్యా దాసస్తథా సుతః యత్తే సమధిగచ్ఛన్తి యస్య తే తస్య తద్ధనమ్
రాజా! ముగ్గురికి ధనం ఉండదు—భార్య, దాసుడు, కుమారుడు. వారు సంపాదించినదంతా ఎవరికైతే వారు చెందారో, అది అతనిదే.
దేవయాన్యా భుజిష్యాస్మి వశ్యా చ తవ భార్గవీ సా చాహం చ త్వయా రాజన్ భరణీయాం భజస్వ మామ్
భార్గవా! నేను నీకు అనుకూలంగా ఉండి, నీ ఆధీనంలో ఉన్నాను. దేవయానీతో పాటు నన్ను కూడా పోషించాలి. నన్ను అంగీకరించు.
ఏవముక్తస్తయా రాజా తథ్యమ్ ఇత్యభిజజ్ఞివాన్ పూజయామాస శర్మిష్ఠాం ధర్మం చ ప్రతిపాదయన్
ఆమె ఇలా చెప్పినప్పుడు, రాజు అది నిజమని ఒప్పుకొని, శర్మిష్ఠను గౌరవించి, ధర్మాన్ని స్థాపించాడు.
స సమాగమ్య శర్మిష్ఠాం యథాకామమవాప్య చ అన్యోన్యం చాభిసంపూజ్య జగ్మతుస్తౌ యథాగతమ్
ఆయన శర్మిష్ఠతో కలసి తన కోరిక తీర్చుకున్నాడు. ఒకరినొకరు గౌరవించి, ఇద్దరూ ఎలా వచ్చారో అలా తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
తస్మిన్సమాగమే సుభ్రూః శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ లేభే గర్భం ప్రథమతస్ తస్మాన్నృపతిసత్తమాత్
ఆ కలయికలో, అందమైన కనుబొమ్మల శర్మిష్ఠ, వృషపర్వకు కుమార్తె, ఆ మహారాజు ద్వారా ముందుగా గర్భవతి అయింది.
ప్రజజ్ఞే చ తతః కాలే రాజ్ఞీ రాజీవలోచనా కుమారం దేవగర్భాభమ్ ఆదిత్యసమతేజసమ్
తర్వాత, సమయానికి, పద్మాకార నేత్రాల రాణి ఒక కుమారుని ప్రసవించింది. అతడు దేవతల వంటివాడిగా, సూర్యుని తేజస్సుతో సమానంగా ఉన్నాడు.
శ్రుత్వా కుమారం జాతం సా దేవయానీ శుచిస్మితా చిన్తయావిష్టదుఃఖార్తా శర్మిష్ఠాం ప్రతి భారత
కుమారుడు పుట్టాడని విని, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్న దేవయానీ, శర్మిష్ఠ విషయమై ఆందోళనతో బాధపడింది, ఓ భారత.
తతో ఽభిగమ్య శర్మిష్ఠాం దేవయాన్యబ్రవీదిదమ్ కిమర్థం వృజినం సుభ్రూః కృతం తే కామలుబ్ధయా
అనంతరం శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లి, దేవయానీ ఇలా అడిగింది: 'అందమైన కనుబొమ్మలవాడా! నీవు కోరికతో తప్పుగా ఎందుకు ప్రవర్తించావు?
ఋషిర్ అభ్యాగతః కశ్చిద్ ధర్మాత్మా వేదపారగః స మయా తు వరః కామం యాచితో ధర్మసంహతమ్
ఒక ఋషి, ధర్మబద్ధుడూ, వేదాల్లో నిపుణుడూ, నా దగ్గరకు వచ్చాడు. నేను అతనిని ధర్మానికి అనుగుణంగా వరం కోరాను.
నాహమన్యాయతః కామమ్ ఆచరామి శుచిస్మితే తస్మాద్ ఋషేర్ మమాపత్యమ్ ఇతి సత్యం బ్రవీమి తే
పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా! నేను అన్యాయంగా కోరిక తీర్చుకోను. అందుకే నా సంతానం ఆ ఋషి వల్లే. నీకు నిజం చెబుతున్నాను.
పద్యేతదేవం శర్మిష్ఠే న మన్యుర్విద్యతే మమ అపత్యం యది తే లబ్ధం జ్యేష్ఠాచ్ఛ్రేష్ఠాచ్చ వై ద్విజాత్
అలా అయితే శర్మిష్ఠా, నాకు కోపం లేదు. నువ్వు పెద్దవాడైన, ఉత్తమ ద్విజుని ద్వారా సంతానం పొందినట్లయితే, అది మంచిదే.
శోభనం భీరు సత్యం చేత్ కథం స జ్ఞాయతే ద్విజః గోత్రనామాభిజనతః శ్రోతుమిచ్ఛామి తం ద్విజమ్
భయపడే వాడా! ఇది మంచిదైనా, నిజమైనదైనా, ఆ ద్విజుడు ఎవరో ఎలా తెలుసుకోవచ్చు? అతని వంశం, పేరు, జన్మస్థలం వినాలని ఉంది.
ఓజసా తేజసా చైవ దీప్యమానం రవిం యథా తం దృష్ట్వా మమ సంప్రష్టుం శక్తిర్ నాసీచ్ఛుచిస్మితే
ఆయన తేజస్సుతో, ఓజస్సుతో సూర్యుని లాగా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు. అతన్ని చూసినప్పుడు, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా, నేను ఏమీ అడగలేను.
అన్యోన్యమేవమ్ ఉక్త్వా చ సమ్ప్రహస్య చ తే మిథః జగామ భార్గవీ వేశ్మ తథ్యమిత్యభిజానతీ
ఇలా పరస్పరం మాట్లాడుకొని, నవ్వుకుంటూ, భార్గవీ నిజం తెలిసినవాడిగా తన ఇంటికి వెళ్లింది.
యయాతిర్దేవయాన్యాం తు పుత్రావ్ అజనయన్నృపః యదుం చ తుర్వసుం చైవ శక్రవిష్ణూ ఇవాపరౌ
తర్వాత యయాతి దేవయానితో ఇద్దరు కుమారులను కనెడు—యదు, తుర్వసు. వారు ఇంద్రుడు, విష్ణువు లాంటి వారు.
తస్మాదేవ తు రాజర్షేః శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ ద్రుహ్యం చానుం చ పూరుం చ త్రీన్కుమారానజీజనత్
అదే రాజర్షి ద్వారా వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ మూడు కుమారులను కనెడు—ద్రుహ్యు, అను, పూరు.
తతః కాలే చ కస్మింశ్చిద్ దేవయానీ శుచిస్మితా యయాతిసహితా రాజఞ్ జగామ హరితం వనమ్
ఆ తరువాత ఒక సమయంలో, ప్రకాశవదనమైన దేవయాని యయాతితో కలిసి ఒక పచ్చని అడవికి వెళ్లింది.
దదర్శ చ తదా తత్ర కుమారాన్దేవరూపిణః క్రీడమానాన్ తు విస్రబ్ధాన్ విస్మితా చేదమబ్రవీత్
ఆమె అక్కడ దేవతల వలె కనబడే బాలురు నిర్భయంగా ఆడుకుంటూ ఉండటం చూసి, ఆశ్చర్యంతో ఇలా అడిగింది.
కస్యైతే దారకా రాజన్ దేవపుత్రోపమాః శుభాః వర్చసా రూపతశ్చైవ దృశ్యన్తే సదృశాస్తవ
ఈ పిల్లలు ఎవరివి రాజా? దేవపుత్రుల్లా, అందంగా, కాంతివంతంగా, మీలా కనిపిస్తున్నారు.
ఏవం పృష్ట్వా తు రాజానం కుమారాన్పర్యపృచ్ఛత కిం నామధేయగోత్రే వః పుత్రకా బ్రాహ్మణః పితా
ఇలా రాజును అడిగి, ఆ బాలురిని కూడా ప్రశ్నించింది—మీ పేర్లు, వంశాలు ఏమిటి? మీ తండ్రి బ్రాహ్మణుడా పిల్లలూ?
విబ్రూత మే యథాతథ్యం శ్రోతుకామాస్మ్యతో హ్య్ అహమ్ తే ఽదర్శయన్ప్రదేశిన్యా తమేవ నృపసత్తమమ్
నిజం నిజంగానే చెప్పండి, వినాలని ఉంది. అప్పుడు ఆ ప్రాంత మహిళ సూచనతో వారు ఆ మహారాజును ఆమెకు చూపించారు.
శర్మిష్ఠాం మాతరం చైవ తస్యా ఊచుః కుమారకాః ఇత్యుక్త్వా సహితాస్తేన రాజానమ్ ఉపచక్రముః
ఆ బాలురు—'శర్మిష్ఠే మా తల్లి' అని చెప్పారు. అలా చెప్పి, ఆయనతో కలిసి రాజును దగ్గరికి వెళ్లారు.
నాభ్యనన్దత తాన్రాజా దేవయాన్యాస్ తదాన్తికే రుదన్తస్తే ఽథ శర్మిష్ఠామ్ అభ్యయుర్ బాలకాస్తదా
దేవయానీ సమక్షంలో రాజు వారిని ఆహ్వానించలేదు. అప్పుడు ఆ పిల్లలు ఏడుస్తూ శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లారు.