కథం తు మే మనస్విన్యాః పాణిమన్యః పుమాన్స్పృశేత్ గృహీతమృషిపుత్రేణ స్వయం వాప్యృషిణా త్వయా
ధైర్యంగా ఉండే ఒక స్త్రీ చేయి మునిపుత్రుడు లేదా ముని లేదా నీవు పట్టినప్పుడు, ఇంకొకడు ఆ చేయిని ఎలా తాకగలడు?
క్రుద్ధాదాశీవిషాత్ సర్పాజ్ జ్వలనాత్సర్వతోముఖాత్ దురాధర్షతరో విప్రః పురుషేణ విజానతా
కోపంతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు, విషసర్పం కన్నా, అన్ని వైపులా మంటలతో ఉన్న అగ్నికన్నా, తెలివైన మనిషికి మరింత భయంకరుడు.
కథమాశీవిషాత్ సర్పాజ్ జ్వలనాత్ సర్వతోముఖాత్ దురాధర్షతరో విప్ర ఇత్యాత్థ పురుషర్షభ
ఓ మానవ శ్రేష్ఠా, విషసర్పం కన్నా, అన్ని వైపులా మంటలతో ఉన్న అగ్నికన్నా బ్రాహ్మణుడు ఎలా అధికంగా భయంకరుడవుతాడని నీవు అడుగుతున్నావు.
దశేదాశీవిషస్త్వేకం శస్త్రేణైకశ్చ వధ్యతే హన్తి విప్రః సరాష్ట్రాణి పురాణ్యపి హి కోపితః
విషసర్పం ఒక్కరిని మాత్రమే కరిస్తుంది. ఆయుధం ఒక్కరిని మాత్రమే చంపుతుంది. కానీ కోపించిన బ్రాహ్మణుడు పాత రాజ్యాలనైనా నాశనం చేయగలడు.
దురాధర్షతరో విప్రస్ తస్మాద్భీరు మతో మమ అతో ఽదత్తాం చ పిత్రా త్వాం భద్రే న వివహామ్యహమ్
అందుకే బ్రాహ్మణుడు మరింత భయంకరుడని నేను భావిస్తున్నాను, ఓ భయపడే వాడా. అందుకే నీ తండ్రి నిన్ను నాకు ఇవ్వలేదు. అందువల్ల నేను నిన్ను పెళ్లి చేసుకోను.
దత్తాం వహస్వ పిత్రా మాం త్వం హి రాజన్వృతో మయా అయాచతో భయం నాస్తి దత్తాం చ ప్రతిగృహ్ణతః
నీ తండ్రి నన్ను నీకు ఇచ్చాడు. రాజా, నేను నిన్ను ఎంచుకున్నాను. ఇచ్చిన అమ్మాయిని తీసుకునే వారికి, ఆమెలోకే భయం ఉండదు.
త్వరితం దేవయాన్యాథ ప్రేషితా పితురాత్మనః సర్వం నివేదయామాస ధాత్రీ తస్మై యథాతథమ్
దేవయాని చెప్పిన వెంటనే, ఆమె దాయడు త్వరగా వెళ్లి, జరిగినదంతా ఆమె తండ్రికి యథాతథంగా వివరించింది.
శ్రుత్వైవ చ స రాజానం దర్శయామాస భార్గవః దృష్ట్వైవమ్ ఆగతం విప్రం యయాతిః పృథివీపతిః
అది విన్న భార్గవుడు రాజును చూపించాడు. అప్పుడు యయాతి, భూమిపతి, వచ్చిన బ్రాహ్మణుని చూశాడు.
వవన్దే బ్రాహ్మణం కావ్యం ప్రాఞ్జలిః ప్రణతః స్థితః తం చాప్యభ్యవదత్కావ్యః సామ్నా పరమవల్గునా
యయాతి చేతులు జోడించి, వంగి నిలబడి కావ్య బ్రాహ్మణునికి నమస్కరించాడు. కావ్యుడు మృదువుగా, మధురంగా అతనితో మాట్లాడాడు.
రాజాయం నాహుషస్తాత దుర్గమే పాణిమగ్రహీత్ నమస్తే దేహి మామస్మై లోకే నాన్యం పతిం వృణే
ఈ రాజు, నాహుషుని కుమారుడు, కష్ట సమయంలో నా కుమార్తె చేయి పట్టాడు. తండ్రి, నీకు నమస్కారం. నన్ను అతనికి ఇవ్వు. లోకంలో నేను వేరే వాడిని భర్తగా కోరను.
వృతో ఽనయా పతిర్వీర సుతయా త్వం మమేష్టయా గృహాణేమాం మయా దత్తాం మహిషీం నహుషాత్మజ
ఓ వీరా, నా ఇష్టమైన కుమార్తె నిన్ను భర్తగా ఎంచుకుంది. నేను ఇచ్చిన ఈమెను నీవు స్వీకరించి, మహిషిగా చేసుకో, నాహుషుని కుమారుడా.
అధర్మో మాం స్పృశేదేవం పాపమ్ అస్యాశ్చ భార్గవ వర్ణసంకరతో బ్రహ్మన్న్ ఇతి త్వాం ప్రవృణోమ్యహమ్
ఓ భార్గవా, వర్ణసంకరముతో పాపం నాకు, ఆమెకూ తగలవచ్చు. అందుకే, బ్రాహ్మణా, నేను నిన్ను కోరుతున్నాను.
అధర్మాత్త్వాం విముఞ్చామి వరం వరయ చేప్సితమ్ అస్మిన్వివాహే త్వం శ్లాఘ్యో రహః పాపం నుదామి తే
నీకు అధర్మం తగలకుండా నేను విడిపోతున్నాను. ఈ వివాహంలో నీవు కోరిన వరాన్ని కోరుకో. నీవు ప్రశంసించదగినవాడివి. నీ అంతరంగిక పాపాన్ని తొలగిస్తున్నాను.
వహస్వ భార్యాం ధర్మేణ దేవయానీం శుచిస్మితామ్ అనయా సహ సమ్ప్రీతిమ్ అతులాం సమవాప్నుహి
ధర్మబద్ధంగా, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్న దేవయానిని భార్యగా స్వీకరించు. ఆమెతో కలసి అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందు.
ఇయం చాపి కుమారీ తే శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ సంపూజ్యా సతతం రాజన్ న చైనాం శయనే హ్వయ
ఇదిగో రాజా! ఈ కుమార్తె శర్మిష్ఠ, వృషపర్వుని కూతురు, నీవు ఎప్పుడూ గౌరవించాలి. కానీ, ఆమెను నీ పడకగదికి పిలవకూడదు.
ఏవముక్తో యయాతిస్తు శుక్రం కృత్వా ప్రదక్షిణమ్ జగామ స్వపురం హృష్టః సో ఽనుజ్ఞాతో మహాత్మనా
అలా చెప్పిన తరువాత, యయాతి మహర్షి శుక్రుని ప్రదక్షిణగా చుట్టి, అతని అనుమతితో ఆనందంగా తన పట్టణానికి బయలుదేరాడు.
యయాతిః స్వపురం ప్రాప్య మహేన్ద్రపురసంనిభమ్ ప్రవిశ్యాన్తఃపురం తత్ర దేవయానీం న్యవేశయత్
యయాతి తన స్వస్థలమైన మహేంద్రపురిని చేరుకొని, అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, అక్కడ దేవయానిని నివాసముండేలా చేశాడు.
దేవయాన్యాశ్చానుమతే సుతాం తాం వృషపర్వణః అశోకవనికాభ్యాశే గృహం కృత్వా న్యవేశయత్
దేవయానీ అంగీకారంతో, వృషపర్వుని కుమార్తెకు అశోకవనానికి దగ్గరగా ఒక ఇల్లు కట్టించి అక్కడ నివసించమని ఏర్పాటుచేశాడు.
వృతాం దాసీసహస్రేణ శర్మిష్ఠామ్ ఆసురాయణీమ్ వాసోభిరన్నపానైశ్చ సంవిభజ్య సుసంవృతామ్
అసురుని కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ, వెయ్యి దాసులతో కూడి ఉండి, బట్టలు, అన్నపానీయాలు సమృద్ధిగా లభించి, ఎంతో సంరక్షణతో జీవించేది.
దేవయాన్యా తు సహితః స నృపో నహుషాత్మజః విజహార బహూనబ్దాన్ దేవవన్ముదితో భృశమ్
నహుషుని కుమారుడు అయిన ఆ రాజు, దేవయానితో కలిసి అనేక సంవత్సరాలు దేవతల తోటలో ఉన్నట్టు ఆనందంగా గడిపాడు.
ఋతుకాలే తు సమ్ప్రాప్తే దేవయానీ వరాఙ్గనా లేభే గర్భం ప్రథమతః కుమారశ్చ వ్యజాయత
ఋతుకాలం వచ్చినప్పుడు, అందమైన దేవయానీ మొదట గర్భం ధరించి, ఒక కుమారుడిని ప్రసవించింది.
గతే వర్షసహస్రే తు శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ దదర్శ యౌవనం ప్రాప్తా ఋతుం సా కమలేక్షణా
వెయ్యేళ్లు గడిచిన తరువాత, వృషపర్వుని కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ యవ్వనాన్ని చేరి, కమలాక్షి అయిన ఆమెకు ఋతుకాలం వచ్చింది.
చిన్తయామాస ధర్మజ్ఞా ఋతుప్రాప్తౌ చ భామినీ ఋతుకాలశ్చ సమ్ప్రాప్తో న కశ్చిన్మే పతిర్వృతః
ధర్మాన్ని తెలిసిన, కాంతిమంతురాలైన శర్మిష్ఠ ఇలా ఆలోచించింది: 'నా ఋతుకాలం వచ్చింది, కానీ నాకు భర్త ఎవ్వరూ లేరు.'
కిం ప్రాప్తం కించ కర్తవ్యం కథం కృత్వా సుఖం భవేత్ దేవయానీ ప్రసూతాసౌ వృథాహం ప్రాప్తయౌవనా
'ఏమైంది? ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి? ఎలా సుఖంగా ఉండగలను? దేవయానీకి పుట్టుక వచ్చింది, కానీ నేను వృథాగా యవ్వనాన్ని పొందాను.'
యథా తయా వృతో భర్తా తథైవాహం వృణోమి తమ్ రాజ్ఞా పుత్రఫలం దేయమ్ ఇతి మే నిశ్చితా మతిః అపీదానీం స ధర్మాత్మా రహో మే దర్శనం వ్రజేత్
'ఆమె ఎలా భర్తను ఎంచుకుందో, నేనూ అలాగే ఎంచుకుంటాను. రాజు నాకు కుమారుడి ఫలితాన్ని ఇవ్వాలి — ఇదే నా నిశ్చయమైన సంకల్పం. బహుశా ఇప్పుడు ఆ ధర్మాత్ముడు నన్ను ఒంటరిగా కలవడానికి వస్తాడేమో.'
అథ నిష్క్రమ్య రాజాసౌ తస్మిన్కాలే యదృచ్ఛయా అశోకవనికాభ్యాశే శర్మిష్ఠాం ప్రాప్య విస్మితః
అప్పుడు రాజు యాదృచ్ఛికంగా బయటికి వెళ్లినప్పుడు, అశోకవనానికి దగ్గరగా శర్మిష్ఠను చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
తమేకం రహసి దృష్ట్వా శర్మిష్ఠా చారుహాసినీ ప్రత్యుద్గమ్యాఞ్జలిం కృత్వా రాజానం వాక్యమబ్రవీత్
రాజును ఒంటరిగా చూసిన శర్మిష్ఠ, అందమైన నవ్వుతో దగ్గరికి వచ్చి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి ఇలా చెప్పింది:
సోమశ్చేన్ద్రశ్చ వాయుశ్చ యమశ్చ వరుణశ్చ వా తవ వా నాహుష గృహే కః స్త్రియం ద్రష్టుమర్హతి
'నహుషుని కుమారుడా! నీ ఇంట్లో సోముడు, ఇంద్రుడు, వాయువు, యముడు, వరుణుడు లేదా నీవు — ఎవరికైనా ఇక్కడ స్త్రీని చూడటానికి హక్కుందా?'
రూపాభిజనశీలైర్హి త్వం రాజన్వేత్థ మాం సదా సా త్వాం యాచే ప్రసాద్యేహ రన్తుమేహి నరాధిప
'రాజా! నీవు ఎప్పుడూ నా రూపం, వంశం, స్వభావం తెలుసు. అందుకే, నిన్ను ప్రార్థిస్తూ, దయచేసి ఇక్కడ నాతో కలవు, నరాధిపుడా!'
వేద్మి త్వాం శీలసమ్పన్నాం దైత్యకన్యామనిన్దితామ్ రూపం తు తే న పశ్యామి సూచ్యగ్రమపి నిన్దితమ్
'నీవు మంచి స్వభావమున్న, అపవాదం లేని దైత్యకన్యవని నాకు తెలుసు. నీ అందంలో సూచి అంచు కూడా లోపం కనిపించదు.'