ఋషిర్ యథాఙ్గిరా మాన్యః పితుర్మమ మహాయశాః తథా మాన్యశ్చ పూజ్యశ్చ మమ భూయో బృహస్పతిః
ఎలా నా తాత అంగిరసుడు గౌరవించదగినవాడో, అలాగే నా తండ్రి బృహస్పతి కూడా నాకు గౌరవించదగినవాడు, పూజించదగినవాడు.
ఏవం జ్ఞాత్వా విజానీహి యద్బ్రవీమి తపోధన వ్రతస్థే నియమోపేతే యథా వర్తామ్యహం త్వయి
ఇది తెలుసుకొని, నేను చెప్పేది గ్రహించు. వ్రతంలో నిలిచినవాడా, నియమాన్ని పాటించే వాడా, నేను నీపై ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నానో అర్థం చేసుకో.
స సమాపితవిద్యో మాం భక్తాం న త్యక్తుమర్హసి గృహాణ పాణిం విధివన్ మమ మన్త్రపురస్కృతమ్
నీవు విద్యను పూర్తిచేసినవాడివి, నాకు భక్తురాలిని వదిలిపెట్టకూడదు. మంత్రాలతో, నియమంగా నా చేతిని పట్టుకో.
పూజ్యో మాన్యశ్చ భగవాన్ యథా మమ పితా తవ తథా త్వమనవద్యాఙ్గి పూజనీయతమా మతా
ఎలా నా తండ్రి నాకు పూజ్యుడు, గౌరవించదగినవాడో, అలాగే నీవు కూడా, నిష్కళంకురాలా, నాకు అత్యంత పూజించదగినవాడివి.
ఆత్మప్రాణైః ప్రియతమా భార్గవస్య మహాత్మనః త్వం భద్రే ధర్మతః పూజ్యా గురుపుత్రీ సదా మమ
భార్గవుడు ప్రాణప్రియంగా నిన్ను ప్రేమిస్తాడు. నీతి ప్రకారం, గురుపుత్రికా, నీవు నాకు ఎప్పుడూ గౌరవించదగినవాడివి.
యథా మమ గురుర్నిత్యం మాన్యః శుక్రః పితా తవ దేవయాని తథైవ త్వం నైవం మాం వక్తుమర్హసి
ఎలా నా గురువు శుక్రుడు, నీ తండ్రి, నాకు ఎప్పుడూ గౌరవించదగినవాడో, దేవయాని, అలాగే నీవు కూడా. నన్ను వేరుగా మాట్లాడకూడదు.
గురుపుత్రస్య పుత్రో మే న తు త్వమసి మే పితుః తస్మాన్మాన్యశ్చ పూజ్యశ్చ మమాపి త్వం ద్విజోత్తమ
నీవు నాకు గురుపుత్రికవే, నా తండ్రి కుమార్తె కాదవు. అందువల్ల, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, నీవు కూడా నాకు గౌరవించదగినవాడివి, పూజించదగినవాడివి.
అసురైర్హన్యమానే తు కచే త్వయి పునః పునః తదాప్రభృతి యా ప్రీతిస్ తాం త్వమేవ స్మరస్వ మే
కచా, నిన్ను అసురులు మళ్లీ మళ్లీ చంపినప్పుడు, అప్పటి నుంచి నేను నీపై చూపిన ప్రేమను నీవు గుర్తుంచుకో.
సౌహార్దే చానురాగే చ వేత్థ మే భక్తిముత్తమామ్ న మామర్హసి ధర్మజ్ఞ త్యక్తుం భక్తామనాగసమ్
నీవు నా మీద ఉన్న అపారమైన ప్రేమను, అనురాగాన్ని బాగా తెలుసు. ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు కాబట్టి, నిష్కల్మషమైన భక్తురాలిని వదిలిపెట్టకూడదు.
అనియోజ్యే నియోగే మాం నియునక్షి శుభవ్రతే ప్రసీద సుభ్రూర్మహ్యం త్వం గురోర్ గురుతరా శుభే
ధర్మపరాయణురాలివి, నన్ను చేయరాని పనికి నియమించావు. ముద్దుగుమ్మా, నన్ను క్షమించు. గురువుకంటే నీవు మరింత గౌరవనీయురాలివి.
యత్రోషితం విశాలాక్షి త్వయా చన్ద్రనిభాననే తత్రాహముషితో భద్రే కుక్షౌ కావ్యస్య భామిని
చంద్రముఖి, విశాలనేత్రా, నీవు ఎక్కడ నివసించావో, నేను కూడా అక్కడే ఉన్నాను. భద్రా, కాంతిమంతురాలా, నీవు కావ్యుని గర్భంలో ఉన్న చోట నేనూ ఉన్నాను.
భగినీ ధర్మతో మే త్వం మైవం వోచః శుభాననే సుఖేనాధ్యుషితో భద్రే న మన్యుర్విద్యతే మమ
శుభాననే, ధర్మప్రకారం నీవు నా అక్కవు. ఇలాంటి మాటలు చెప్పవద్దు. భద్రా, నేను నీతో సంతోషంగా ఉన్నాను. నాకు ఎలాంటి కోపం లేదు.
ఆపృచ్ఛే త్వాం గమిష్యామి శివమస్త్వథ మే పథి అవిరోధేన ధర్మస్య స్మర్తవ్యో ఽస్మి కథాన్తరే అప్రమత్తోద్యతా నిత్యమ్ ఆరాధయ గురుం మమ
నిన్ను వీడిపోతున్నాను. నా ప్రయాణం శుభంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. ధర్మానికి విరుద్ధంగా కాకుండా, మరో సందర్భంలో నన్ను జ్ఞాపకం చేసుకో. ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండి, నా గురువును భక్తితో పూజించు.
దైత్యైర్హతస్త్వం యద్భర్తృబుద్ధ్యా త్వం రక్షితో మయా యది మాం ధర్మకామార్థం ప్రత్యాఖ్యాస్యసి ధర్మతః
దైత్యులు నిన్ను చంపినప్పుడు, భర్తగా భావించి నేను నిన్ను కాపాడాను. నువ్వు ధర్మం, కామం, అర్థం కోసం నన్ను తిరస్కరించాలనుకుంటే, అలా జరగనివ్వు.
తతః కచ న తే విద్యా సిద్ధిమేషా గమిష్యతి
అప్పుడు, కచా, ఈ విద్య నీకు ఫలించదు.
గురుపుత్రీతి కృత్వాహం ప్రత్యాఖ్యాస్యే న దోషతః గురుణా చాభ్యనుజ్ఞాతః కామమేవ శపస్వ మామ్
నేను గురుపుత్రుడినని చెప్పి, నిన్ను తిరస్కరిస్తాను. అది తప్పు వల్ల కాదు. గురువు అనుమతిచ్చాడు. కావాలంటే నన్ను శపించు.
ఆర్షం ధర్మం బ్రువాణో ఽహం దేవయాని యథా త్వయా శప్తుం నార్హో ఽస్మి కల్యాణి కామతో ఽద్య చ ధర్మతః
దేవయాని, నేను కూడా నీవిలా పురాతన ధర్మాన్ని చెప్పుతున్నాను. నీవు నన్ను శపించడానికి యోగ్యురాలివి కాను, నేడు కామంతోనైనా, ధర్మంతోనైనా కాదు.
తస్మాద్భవత్యా యః కామో న తథా సమ్భవిష్యతి ఋషిపుత్రో న తే కశ్చిజ్ జాతు పాణిం గ్రహీష్యతి
అందువల్ల, నీ కోరిక నెరవేరదు. ఎప్పటికీ ఏ ఋషిపుత్రుడూ నీ చేతిని పట్టడు.
ఫలిష్యతి న మే విద్యా త్వద్వచశ్చేతి తత్తయా అధ్యాపయిష్యామి చ యం తస్య విద్యా ఫలిష్యతి
నీ మాట ప్రకారం నా విద్య ఫలించదు. అయినా, నేనొకరికి బోధిస్తాను. అతనికి ఆ విద్య ఫలిస్తుంది.
ఏవముక్త్వా నృపశ్రేష్ఠ దేవయానీం కచస్తదా త్రిదశేశాలయం శీఘ్రం జగామ ద్విజసత్తమః
ఇలా చెప్పి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, కచుడు వెంటనే దేవేంద్రుని ఆలయానికి వెళ్లిపోయాడు.
తమాగతమభిప్రేక్ష్య దేవాః సేన్ద్రపురోగమాః బృహస్పతిం సభాజ్యేదం కచమాహుర్ముదాన్వితాః
అతను వచ్చినప్పుడు, ఇంద్రుడు ముందుండి దేవతలు అతన్ని చూసి, బృహస్పతిని సత్కరించి, ఆనందంతో ఇలా అన్నారు.
త్వం కచాస్మద్ధితం కర్మ కృతవాన్మహదద్భుతమ్ న తే యశః ప్రణశితా భాగభాక్చ భవిష్యసి
కచా, నీవు మా కోసం గొప్ప, ఆశ్చర్యకరమైన పని చేశావు. నీ కీర్తి ఎప్పటికీ నశించదు. నీవు నీ భాగాన్ని పొందుతావు.
కృతవిద్యే కచే ప్రాప్తే హృష్టరూపా దివౌకసః కచాదవేత్య తాం విద్యాం కృతార్థా భరతర్షభ
కచుడు విద్యను సంపూర్ణంగా నేర్చుకుని వచ్చినప్పుడు, దేవతలు ఆనందంతో ఉల్లాసించారు. కచుడి ద్వారా విద్య సాధించాడని తెలుసుకుని, సంతోషపడ్డారు, భారత వంశశ్రేష్ఠుడా.
సర్వ ఏవ సమాగమ్య శతక్రతుమథాబ్రువన్ కాలస్త్వద్విక్రమస్యాద్య జహి శత్రూన్పురందర
అందరూ కలిసి శతక్రతువును ఉద్దేశించి, 'ఇప్పుడు నీ పరాక్రమానికి సమయం వచ్చింది. పూరందరా, శత్రువులను సంహరించు' అని అన్నారు.
ఏవముక్తస్తు సహ తైస్ త్రిదశైర్ మఘవాంస్తదా తథేత్యుక్త్వోపచక్రామ సో ఽపశ్యద్విపినే స్త్రియః
దేవతలు ఇలా చెప్పిన తరువాత, మఘవంతుడు 'అలాగే' అని సమ్మతించి, బయలుదేరాడు. అప్పుడు అడవిలో ఆడపిల్లలను చూశాడు.
క్రీడన్తీనాం తు కన్యానాం వనే చైత్రరథోపమే వాయుర్భూతః స వస్త్రాణి సర్వాణ్యేవ వ్యమిశ్రయత్
చైత్రరథవనాన్ని పోలిన అడవిలో ఆ యువతులు ఆడుకుంటుండగా, వాయువు రూపంలో వచ్చినవాడు వారి వస్త్రాలన్నీ కలిపి చెల్లాచెదురుగా చేసాడు.
తతో జలాత్ సముత్తీర్య తాః కన్యాః సహితాస్తదా వస్త్రాణి జగృహుస్తాని యథాసంస్థాన్యనేకశః
అప్పుడా యువతులు అందరూ నీటిలో నుంచి బయటికి వచ్చి, ఒక్కొక్కరు తమ తమ వస్త్రాలు ఎలా పెట్టారో అలా తీసుకున్నారు.
తత్ర వాసో దేవయాన్యాః శర్మిష్ఠా జగృహే తదా వ్యతిక్రమమజానన్తీ దుహితా వృషపర్వణః
అప్పుడు వృషపర్వను కుమార్తె శర్మిష్ఠ, తెలియక దేవయానికి చెందిన వస్త్రాన్ని తీసుకుంది.
తతస్తయోర్ మిథస్తత్ర విరోధః సమజాయత దేవయాన్యాశ్చ రాజేన్ద్ర శర్మిష్ఠాయాశ్చ తత్కృతే
దీనివల్ల రాజా, దేవయానికీ శర్మిష్ఠకీ అక్కడ గొడవ మొదలైంది.
కస్మాద్గృహ్ణాసి మే వస్త్రం శిష్యా భూత్వా మమాసురి సముదాచారహీనాయా న తే శ్రేయో భవిష్యతి
నీవు నా శిష్యురాలిగా ఉండి, అసురీ, నా వస్త్రం ఎందుకు తీసుకుంటున్నావు? నీకు మంచిది జరగదు, నీ ప్రవర్తన సరిగాలేదు.