తం పుత్రో దేవయానేయః పూర్వజో యదురబ్రవీత్ సాహాయ్యం భవతః కార్యమ్ అస్మాభిర్యౌవనేన కిమ్
దేవయానీ కుమారుడైన పెద్దవాడు యదు ఇలా అన్నాడు: మేము మా యవ్వనాన్ని మీకు ఎందుకు ఇవ్వాలి?
యయాతిరబ్రవీత్ పుత్రాఞ్ జరా మే ప్రతిగృహ్యతామ్ యౌవనేనాథ భవతాం చరేయం విషయానహమ్
యయాతి తన కుమారులకు ఇలా అన్నాడు: మీరు నా వృద్ధాప్యాన్ని తీసుకోండి, మీ యవ్వనంతో నేను ఇష్టమైన సుఖాలు అనుభవిస్తాను.
యజతో దీర్ఘసత్త్రైర్మే శాపాచ్చోశనసో మునేః కామార్థః పరిహీనో మే ఽతృప్తో ఽహం తేన పుత్రకాః
నా కోరికలు దీర్ఘకాల యజ్ఞాలతో, ఉశనసు మహర్షి శాపంతో తగ్గిపోయాయి. అందుకే నేను తృప్తిగా లేను, కుమారులారా.
స్వకీయేన శరీరేణ జరామేనాం ప్రశాస్తు వః అహం తన్వాభినవయా యువా కామానవాప్నుయామ్
మీలో ఎవరో ఒకరు తమ శరీరం ద్వారా నా వృద్ధాప్యాన్ని భరించండి. అప్పుడు నేను కొత్త యవ్వనంతో సుఖాలు పొందగలను.
న తే ఽస్య ప్రత్యగృహ్ణన్త యదుప్రభృతయో జరామ్ చతురస్తాన్స రాజర్షిర్ అశపచ్చేతి నః శ్రుతమ్
యదు మొదలుకొని ఆ నలుగురు కూడా ఆయన వృద్ధాప్యాన్ని ఒప్పుకోలేదు. అందుకే ఆ రాజర్షి వారిని శపించాడు అని మేము విన్నాము.
తమబ్రవీత్తతః పూరుః కనీయాన్సత్యవిక్రమః జరాం మా దేహి నవయా తన్వా మే యౌవనాత్సుఖీ
అప్పుడు చిన్నవాడు అయిన పురు, నిజాయితీతో ఇలా అన్నాడు: నాకు వృద్ధాప్యాన్ని ఇవ్వకండి. నేను యవ్వనంతో, కొత్త శరీరంతో సంతోషంగా ఉంటాను.
అహం జరాం తవాదాయ రాజ్యే స్థాస్యామి చాజ్ఞయా ఏవముక్తః స రాజర్షిస్ తపోవీర్యసమాశ్రయాత్
మీ వృద్ధాప్యాన్ని నేను తీసుకొని, మీ ఆజ్ఞతో రాజ్యంలో ఉంటాను అని పురు అన్నాడు. రాజర్షి తపస్సు శక్తితో అంగీకరించాడు.
సంస్థాపయామాస జరాం తదా పుత్రే మహాత్మని పౌరవేణాథ వయసా రాజా యౌవనమాస్థితః
ఆ రాజు తన మహాత్ముడైన కుమారుడు పురు వద్దకు వృద్ధాప్యాన్ని పంపించాడు. పురు యవ్వనంతో రాజు మళ్లీ యువకుడయ్యాడు.
యయాతేశ్చాథ వయసా రాజ్యం పూరురకారయత్ తతో వర్షసహస్రాన్తే యయాతిరపరాజితః
పురువు యవ్వనంతో యయాతి రాజ్యం పరిపాలించాడు. వెయ్యేళ్ళు గడిచినా యయాతి ఎవరికీ ఓడలేదు.
అతృప్త ఇవ కామానాం పూరుం పుత్రమువాచ హ త్వయా దాయాదవాన్ అస్మి త్వం మే వంశకరః సుతః
ఇంకా కోరికలు తీరని యయాతి తన కుమారుడు పురువుతో ఇలా అన్నాడు: నీ వల్ల నాకు వారసుడు కలిగాడు. నువ్వే నా వంశాన్ని కొనసాగించే వాడివి.
పౌరవో వంశ ఇత్యేష ఖ్యాతిం లోకే గమిష్యతి తతః స నృపశార్దూలః పూరుం రాజ్యే ఽభిషిచ్య చ
పురువు వంశమే లోకంలో పేరు పొందుతుంది. ఆ రాజులలో సింహుడైన యయాతి, పురువును రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.
కాలేన మహతా పశ్చాత్ కాలధర్మమ్ ఉపేయివాన్ పూరువంశం ప్రవక్ష్యామి శృణుధ్వమృషిసత్తమాః యత్ర తే భారతా జాతా భరతాన్వయవర్ధనాః
చాలా కాలం తరువాత యయాతి కాలధర్మాన్ని పొందాడు. ఇప్పుడు పురు వంశాన్ని వివరంగా చెబుతాను. మహర్షులారా, వినండి. ఆ వంశంలోనే భారతులు పుట్టారు; వారు భారత వంశాన్ని విస్తరించారు.
కిమర్థం పౌరవో వంశః శ్రేష్ఠత్వం ప్రాప భూతలే జ్యేష్ఠస్యాపి యదోర్వంశః కిమర్థం హీయతే శ్రియా
పురువు వంశం భూమిపై శ్రేష్ఠతను ఎలా పొందింది? పెద్దవాడైన యదు వంశం ఎందుకు వైభవాన్ని కోల్పోయింది?
అన్యద్యయాతిచరితం సూత విస్తరతో వద యస్మాత్తత్పుణ్యమాయుష్యమ్ అభినన్ద్యం సురైరపి
సూతా! యయాతి చరిత్రను మరొకసారి విస్తృతంగా చెప్పు. అది పుణ్యమయమైనది, ఆయుష్కరమైనది, దేవతలకూ అభినందనీయమైనది.
ఏతదేవ పురా పృష్టః శతానీకేన శౌనకః పుణ్యం పవిత్రమాయుష్యం యయాతిచరితం మహత్
ఇదే ప్రశ్నను శతానికుడు, శౌనకుని అడిగాడు. యయాతి చరిత్ర గొప్పది, పుణ్యమైనది, పవిత్రమైనది, ఆయుష్కరమైనది.
యయాతిః పూర్వజో ఽస్మాకం దశమో యః ప్రజాపతేః కథం స శుక్రతనయాం లేభే పరమదుర్లభామ్
యయాతి మనలో పెద్దవాడు, ప్రజాపతి వంశంలో పదవవాడు. అతడు శుక్రుని కుమార్తెను, అత్యంత దుర్లభమైనవారిని, ఎలా పొందాడు?
ఏతదిచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం విస్తరేణ తపోధన ఆనుపూర్వ్యాచ్చ మే శంస పూరోర్వంశధరాన్నృపాన్
ఓ తపస్సు సంపన్నుడా! నేను ఈ విషయాన్ని నీ నుండి పూర్తిగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను. దయచేసి పూరూర్వుడు వంశాన్ని కొనసాగించిన రాజులను క్రమంగా నాకు వివరంగా చెప్పు.
యయాతిరాసీద్రాజర్షిర్ దేవరాజసమద్యుతిః తం శుక్రవృషపర్వాణౌ వవ్రాతే వై యథా పురా
యయాతి అనే రాజర్షి, దేవేంద్రునికి సమానమైన తేజస్సుతో ఉండేవాడు. పుర్వకాలంలో శుక్రుడు, వృషపర్వుడు తమ కుమార్తెలను అతనికి ఇచ్చారు.
తత్తే ఽహం సమ్ప్రవక్ష్యామి పృచ్ఛతో రాజసత్తమ దేవయాన్యాశ్చ సంయోగం యయాతేర్నాహుషస్య చ
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు అడిగినందుకు, నాహుషుని కుమారుడైన యయాతి, దేవయానితో కలయిక గురించి నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను.
సురాణామసురాణాం చ సమజాయత వై మిథః ఐశ్వర్యం ప్రతి సంఘర్షస్ త్రైలోక్యే సచరాచరే
దేవతలు, అసురులు పరస్పరం ఆధిపత్యం కోసం మూడు లోకాలన్నింటిలో, చలించేవి, అచలమైనవన్నీ కలిపి ఘర్షణకు దిగారు.
జిగీషయా తతో దేవా వవ్రురాఙ్గిరసం మునిమ్ పౌరోహిత్యే చ యజ్ఞార్థే కావ్యం తూశనసం పరే
విజయం సాధించాలనే తపనతో దేవతలు అంగిరసుడు వంశానికి చెందిన మునిని తమ యజ్ఞానికి పురోహితుడిగా ఎంచుకున్నారు. మరొకవైపు, అసురులు కావ్యుడు ఉశనసును ఎంచుకున్నారు.
బ్రాహ్మణౌ తావ్ ఉభౌ నిత్యమ్ అన్యోన్యం స్పర్ధినౌ భృశమ్ తత్ర దేవా నిజఘ్నుర్యాన్ దానవాన్ యుధి సంగతాన్
ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ పరస్పరం తీవ్రమైన పోటీతో ఉండేవారు. ఆ యుద్ధంలో దేవతలు పోరులో కూడిన దానవులను సంహరించారు.
తాన్పునర్ జీవయామాస కావ్యో విద్యాబలాశ్రయాత్ తతస్తే పునరుత్థాయ యోధయాంచక్రిరే సురాన్
కానీ కావ్యుడు తన విద్యాబలంతో మళ్లీ ఆ దానవులను ప్రాణాలతో నిలబెట్టాడు. వారు మళ్లీ లేచి దేవతలతో యుద్ధం చేశారు.
అసురాస్తు నిజఘ్నుర్యాన్ సురాన్సమరమూర్ధని న తాన్సంజీవయామాస బృహస్పతిరుదారధీః
అసురులు యుద్ధంలో దేవతలను సంహరించినప్పుడు, ఉదారమైన మనస్సున్న బృహస్పతి వారిని తిరిగి ప్రాణాలతో చేయలేదు.
న హి వేద స తాం విద్యాం యాం కావ్యో వేద వీర్యవాన్ సంజీవనీం తతో దేవా విషాదమగమన్పరమ్
బృహస్పతి ఆ మహాశక్తి కలిగిన కావ్యుడు తెలిసిన సంజీవని విద్యను తెలియడు. అందువల్ల దేవతలు తీవ్ర నిరాశకు లోనయ్యారు.
అథ దేవా భయోద్విగ్నాః కావ్యాదుశనసస్తదా ఊచుః కచముపాగమ్య జ్యేష్ఠం పుత్రం బృహస్పతేః
అప్పుడు కావ్యుడు ఉశనసుని భయంతో దేవతలు కలవరపడి, బృహస్పతి పెద్ద కుమారుడు కచుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు.
భజమానాన్భజస్వాస్మాన్ కురు సాహాయ్యముత్తమమ్ యాసౌ విద్యా నివసతి బ్రాహ్మణే ఽమితతేజసి
మా పక్షాన నిలిచి, మాకు సహాయం చేయి. అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణునిలో ఆ విద్య ఉంది.
శుక్రే తామాహర క్షిప్రం భాగభాఙ్నో భవిష్యసి వృషపర్వణః సమీపే ఽసౌ శక్యో ద్రష్టుం త్వయా ద్విజః
ఆ విద్యను త్వరగా శుక్రుని నుండి పొందు. అప్పుడు నీవు కూడా యజ్ఞఫలంలో భాగస్వామి అవుతావు. వృషపర్వుని దగ్గర ఆ బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు. నీవు అతన్ని చూడగలవు.
రక్షతే దానవాంస్తత్ర న స రక్షత్యదానవాన్ తమ్ ఆరాధయితుం శక్తో నాన్యః కశ్చిదృతే త్వయా
అతను అక్కడ దానవులను కాపాడతాడు, కాని ఇతరులను కాపాడడు. అతన్ని ప్రసన్నం చేయగలిగేది నీవు తప్ప మరొకరు లేరు.
దేవయానీ చ దయితా సుతా తస్య మహాత్మనః తామ్ ఆరాధయితుం శక్తో నాన్యః కశ్చన విద్యతే
ఆ మహాత్మునికి ప్రియమైన కుమార్తె దేవయానీ అక్కడ ఉంది. ఆమెను ప్రసన్నం చేయగలిగేది కూడా నీవు తప్ప మరొకరు లేరు.