మత్స్యపురాణమ్

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयम् उदीरयेत्

నారాయణునికి, ఉత్తముడైన నరునికి, సరస్వతీ దేవికి నమస్కరించి, ఆ తరువాత విజయాన్ని పలకాలి.

अजो ऽपि यः क्रियायोगान् नारायण इति स्मृतः त्रिगुणाय त्रिवेदाय नमस् तस्मै स्वयम्भुवे

పుట్టుక లేని వాడైనా, తన కార్యాల వల్ల నారాయణుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, మూడు గుణాలు, మూడు వేదాలు కలిగిన స్వయంభువుని నేను వందనం చేస్తాను.

सूतमेकाग्रमासीनं नैमिषारण्यवासिनः मुनयो दीर्घसत्त्रान्ते पप्रच्छुर् दीर्घसंहिताम्

నైమిశారణ్యంలో నివసించే మునులు, దీర్ఘకాల యజ్ఞం ముగిసిన తరువాత, ఏకాగ్రతతో కూర్చున్న సూతుని పిలిచి, విశాలమైన పురాణాలను అడిగారు.

प्रवृत्तासु पुराणीषु धर्म्यासु ललितासु च कथासु शौनकाद्यास् तु अभिनन्द्य मुहुर्मुहुः

పురాతనమైన, ధర్మమయమైన, ఆనందదాయకమైన కథలు చెప్పబడినప్పుడు, శౌనకుడు మొదలైన వారు పదే పదే ఆనందంతో అభినందించారు.

कथितानि पुराणानि यान्यस्माकं त्वयानघ तान्येवामृतकल्पानि श्रोतुम् इच्छामहे पुनः

ఓ నిర్దోషుడా, నువ్వు మాకు చెప్పిన ఆ పురాణ కథలు అమృతంతో సమానం. మేము వాటిని మళ్లీ వినాలని కోరుకుంటున్నాము.

कथं ससर्ज भगवंल् लोकनाथश्चराचरम् कस्माच्च भगवान् विष्णुर् मत्स्यरूपत्वम् आश्रितः

ప్రపంచాలకు అధిపతియైన భగవంతుడు ఎలా చరాచర సృష్టిని సృష్టించాడు? మరియు ఏ కారణంతో విష్ణువు మత్స్యరూపాన్ని ధరించాడు?

भैरवत्वं भवस्यापि पुरारित्वं च केन हि कस्य हेतोः कपालित्वं जगाम वृषभध्वजः

భవుడు ఎలా భయంకరుడయ్యాడు? పురాలను నాశనం చేసినవాడయ్యాడు? వృషభధ్వజుడు ఏ కారణంతో కపాలధారి అయ్యాడు?

सर्वम् एतत् समाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् त्वद्वाक्येनामृतस्येव न तृप्तिरिह जायते

ఓ సూతా, ఇవన్నీ క్రమంగా, విస్తృతంగా మాకు వివరంగా చెప్పు. నీ మాటలు అమృతంలా ఉండి, మేము ఎప్పటికీ తృప్తిపొందం.

पुण्यं पवित्रम् आयुष्यम् इदानीं शृणुत द्विजाः मात्स्यं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः

ఇప్పుడు, ఓ ద్విజులారా, పుణ్యమైన, పవిత్రమైన, ఆయుష్కరమైన మత్స్యపురాణాన్ని, గదాధరుడు చెప్పినదాన్ని, పూర్తిగా వినండి.

पुरा राजा मनुर् नाम चीर्णवान् विपुलं तपः पुत्रे राज्यं समारोप्य क्षमावान् रविनन्दनः

పూర్వం మను అనే రాజు గొప్ప తపస్సు చేసి, తన కుమారునికి రాజ్యాన్ని అప్పగించి, సూర్యవంశంలో పుట్టినవాడిగా ఓర్పుతో జీవించాడు.

मलयस्यैकदेशे तु सर्वात्मगुणसंयुतः समदुःखसुखो वीरः प्राप्तवान् योगम् उत्तमम्

మలయ పర్వత ప్రాంతంలో, అన్ని మంచి లక్షణాలతో, సుఖదుఃఖాలను సమంగా చూసే వీరుడు, అత్యుత్తమ యోగాన్ని పొందాడు.

बभूव वरदश् चास्य वर्षायुतशते गते वरं वृणीष्व प्रोवाच प्रीतः स कमलासनः

పది లక్షల సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, కమలాసనుడైన బ్రహ్మ ఆనందంతో, 'ఏదైనా వరం కోరుకో' అని రాజుకు వరమిచ్చాడు.

एवमुक्तो ऽब्रवीद् राजा प्रणम्य स पितामहम् एकम् एवाहम् इच्छामि त्वत्तो वरमनुत्तमम्

అలా బ్రహ్మ అడిగినప్పుడు, రాజు నమస్కరించి, 'ఓ పెద్దనాన్నా, నేను నీ దగ్గర ఒకే ఒక, అత్యుత్తమమైన వరాన్ని కోరుకుంటున్నాను' అన్నాడు.

भूतग्रामस्य सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च भवेयं रक्षणायालं प्रलये समुपस्थिते

ప్రళయం వచ్చినప్పుడు, చరాచర భూత సమూహాన్ని కాపాడటానికి నేను సమర్థుడిగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.

एवमस्त्विति विश्वात्मा तत्रैवान्तरधीयत पुष्पवृष्टिः सुमहती खात्पपात सुरार्पिता

'అలా జరగనీ' అని విశ్వాత్మా అనగానే అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆకాశం నుంచి దేవతలు వేసిన పుష్పవృష్టి విరిసింది.

कदाचिदाश्रमे तस्य कुर्वतः पितृतर्पणम् पपात पाण्योर् उपरि शफरी जलसंयुता

ఒకసారి, తన ఆశ్రమంలో పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తున్నప్పుడు, నీటితో కూడిన చిన్న చేప అతని చేతుల్లో పడింది.

दृष्ट्वा तच्छफरीरूपं स दयालुर्महीपतिः रक्षणायाकरोद्यत्नं स तस्मिन्करकोदरे

ఆ చేపను చూసిన రాజు దయతో, దాన్ని కాపాడేందుకు ప్రయత్నించి, తన చేతిలోని గోతిలో పెట్టాడు.

अहोरात्रेण चैकेन षोडशाङ्गुलविस्तृतः सो ऽभवन्मत्स्यरूपेण पाहि पाहीति चाब्रवीत्

ఒక రోజు, ఒక రాత్రిలోనే ఆ చేప పదహారు వేలుల వెడల్పుగా పెరిగింది. "రక్షించు, రక్షించు!" అని అది అడిగింది.

स तमादाय मणिके प्राक्षिपज्जलचारिणम् तत्रापि चैकरात्रेण हस्तत्रयम् अवर्धत

ఆయన ఆ చేపను తీసుకుని ఒక చిన్న గిన్నెలో వేసాడు. అక్కడ కూడా, ఒక్క రాత్రిలోనే అది మూడు చేతులంత పెరిగింది.

पुनः प्राहार्तनादेन सहस्रकिरणात्मजम् स मत्स्यः पाहि पाहीति त्वामहं शरणं गतः

మళ్లీ, ఆ చేప దుఃఖంగా అరుస్తూ, వెయ్యి కిరణాల కుమారుడైన వానికి, "రక్షించు, రక్షించు! నీ వద్దే నేను ఆశ్రయం పొందాను," అని చెప్పింది.

ततः स कूपे तं मत्स्यं प्राहिणोद् रविनन्दनः यदा न माति तत्रापि कूपे मत्स्यः सरोवरे

ఆ తర్వాత సూర్యవంశజుడు ఆ చేపను బావిలో వేసాడు. అక్కడ కూడా అది సరిపోలేదు. అప్పుడు ఆ చేపను సరస్సులో పెట్టారు.

क्षिप्तो ऽसौ पृथुतामागात् पुनर् योजनसंमिताम् तत्राप्याह पुनर् दीनः पाहि पाहि नृपोत्तम

అక్కడ వేసిన వెంటనే అది యోజనంత పొడవుగా పెరిగింది. మళ్లీ, దుఃఖంతో, "రక్షించు, రక్షించు, మహారాజా!" అని అడిగింది.

ततः स मनुना क्षिप्तो गङ्गायामप्यवर्धत यदा तदा समुद्रे तं प्राक्षिपन्मेदिनीपतिः

ఆ తర్వాత మనువు ఆ చేపను గంగలో వేసాడు. అక్కడ కూడా అది పెరిగింది. అప్పుడు భూమిపతి దాన్ని సముద్రంలో వేశాడు.

यदा समुद्रमखिलं व्याप्यासौ समुपस्थितः तदा प्राह मनुर्भीतः को ऽपि त्वमसुरेश्वरः

అది మొత్తం సముద్రాన్ని నింపి అక్కడ కనిపించినప్పుడు, మనువు భయంతో, "నీవెవరు, అసురుల అధిపతీ?" అని అడిగాడు.

अथवा वासुदेवस्त्वम् अन्य ईदृक्कथं भवेत् योजनायुतविंशत्या कस्य तुल्यं भवेद्वपुः

లేకపోతే, నీవు వాసుదేవుడే కావచ్చు. ఇలాంటి రూపం ఇంకెవరికీ ఉండదు. ఇరవై వేల యోజనాలంత శరీరం ఎవరికైనా ఉంటుందా?

ज्ञातस्त्वं मत्स्यरूपेण मां खेदयसि केशव हृषीकेश जगन्नाथ जगद्धाम नमो ऽस्तु ते

మత్స్యరూపంలో నీవే కేశవుడని నేను తెలుసుకున్నాను. నీవు నన్ను ఇబ్బంది పెడుతున్నావు. హృషీకేశా, జగన్నాథా, జగద్దామా, నీకు నమస్కారం.

एवमुक्तः स भगवान् मत्स्यरूपी जनार्दनः साधु साध्विति चोवाच सम्यग्ज्ञातस् त्वयानघ

ఇలా మనువు అడిగినప్పుడు, మత్స్యరూపంలో ఉన్న భగవంతుడు జనార్దనుడు, "బాగుచేశావు, బాగుచేశావు! నీవు నన్ను నిజంగా తెలుసుకున్నావు, పాపరహితుడా," అని అన్నాడు.

अचिरेणैव कालेन मेदिनी मेदिनीपते भविष्यति जले मग्ना सशैलवनकानना

చాలా త్వరలోనే, ఓ భూమిపతి, ఈ భూమి పర్వతాలు, అడవులు, వనాలతో కూడి నీళ్లలో మునిగిపోతుంది.

नौर् इयं सर्वदेवानां निकायेन विनिर्मिता महाजीवनिकायस्य रक्षणार्थं महीपते

ఈ పడవను అన్ని దేవతలు కలిసి, మహా ప్రాణుల రక్షణ కోసం నిర్మించారు, ఓ రాజా.