రాజా! విష్ణువు యొక్క దివ్యత్వాన్ని, ఆయన హరి రూపాన్ని కృతయుగంలో, దేవతల్లో వైకుంఠుడిగా, మానవుల్లో కృష్ణుడిగా ఎలా ప్రकटమయ్యాడో విను. ఆ ప్రభువు యొక్క కార్యాలు ఎంతో గంభీరంగా ఉంటాయి. నీవు ఇప్పుడు గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు—అన్నిటినీ యథాతథంగా విను. అయన అనిర్వచనీయుడు, అయినా ప్రकटరూపంలో నిలుస్తాడు. పరమాత్మ అయిన ఆ నారాయణుడు, అనంత స్వరూపుడుగా, అజరామరుడిగా, సర్వకారణంగా నిలుస్తాడు. ఆ నారాయణుడు హరిరూపాన్ని ధరించి శాశ్వతుడుగా, బ్రహ్మా, వాయువు, సోముడు, ధర్ముడు, శక్రుడు, బృహస్పతి వంటి అనేక రూపాలలో ప్రదర్శించబడతాడు. ప్రతి యుగంలో, ఆ విష్ణువు ఆదితి కుమారుడిగా జన్మిస్తాడు; ఇంద్రుని చిన్న తమ్ముడిగా, మహాశక్తిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. దేవతలకు శత్రువులైన దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులను నాశనం చేయడానికి, ఆ పరమాత్మ ఆదితి కుమారుడిగా అవతరించాడని చెబుతారు. ఆ ప్రభువు, ఆదికాలంలో బ్రహ్మాను సృష్టించాడు; ఆ బ్రహ్మా, గత చక్రంలో ప్రథమ పితృదేవతలను సృష్టించాడు. అక్కడ, బ్రహ్మా వంశంలో ఉన్న మానవులను, పరమాత్మను, అనేక రూపాల్లో సృష్టించారు. ఇప్పుడు నేను నీకు విష్ణువు చేసిన అద్భుత కార్యాలను చెప్పబోతున్నాను—వాటిని ప్రజలు స్మరిస్తారు, పొగడతారు. వృత్రుని సంహారం జరిగిన తర్వాత, కృతయుగంలో తారకామయ యుద్ధం జరిగింది; అది మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ యుద్ధంలో, భయంకరమైన దానవులు, యుద్ధంలో అపరాజితులు, దేవతలతో పాటు యక్షులు, నాగలు, రాక్షసులను కూడా సంహరించారు. దేవతలు, యక్షులు, నాగలు, రాక్షసులు—వీళ్ళు యుద్ధంలో చనిపోయి, పరాజయాన్ని పొందారు; ఆయుధాలు ఖాళీ అయ్యాయి. వారు మనసులో రక్షకుడిని కోరారు—ఆయన నారాయణుడు, ప్రభువు. అంతలో, ఆకాశం మసకబారిన మేఘాలతో కప్పబడింది; సూర్యుడు, చంద్రుడు, గ్రహాలు కనిపించకుండా పోయాయి. మేఘాలు, ఉరుములతో, భయంకరమైన శబ్దాలతో, పరస్పరంగా తగిలి, గాలులతో కలసి విరుచుకుపోయాయి. విజ్ర, అగ్ని, గాలులు, ఉరుములతో, భయంకరమైన శబ్దాలు, అశుభ సూచనలతో, ఆకాశం అగ్నిలో కరిగిపోతున్నట్టు కనిపించింది. వేలాది గ్రహశకలాలు పడిపోతూ, దేవతల విమానాలు పైకి, క్రిందకి ప్రయాణించాయి. చతుర్యుగాంతంలో, లోకాలు భయంతో వణికిపోయినప్పుడు, రూపాలు చెదిరిపోతాయి; ఇది భయంకరమైన విపత్తు సంకేతం. దిక్కులు, వస్తువులు, ప్రకాశం లేని మసకబారిన స్థితిలో కనిపించాయి; పది దిక్కులు చీకటిలో కప్పబడి, ఏమీ కనిపించలేదు. ఆ సమయంలో, కాలీ దేవి కాల మేఘాల రూపంలో ప్రవేశించింది; ఆకాశం ప్రకాశించలేదు, సూర్యుడు మసకబారిపోయాడు, భయంకరమైన చీకటి అన్నింటిని కప్పివేసింది. అప్పుడు, ఆ ప్రభువు—హరి—తన రెండు భుజాలతో చీకటి మేఘాలను పట్టుకుని, తన దివ్య రూపాన్ని ప్రదర్శించాడు. ఆయన శరీరం నల్లగా, ప్రకాశవంతంగా మెరిసింది. ఆయన రూపం వర్షమేఘంలా, జుట్టు మేఘాల తంతువులా, శరీర ప్రకాశంతో నల్లటి పర్వతంలా కనిపించాడు. ఆయన పసుపు రంగు వస్త్రం ధరించి, కరిగిన బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, శరీరం పొగ, నీడలా, యుగాంత అగ్నిలా మెరిసింది. ఆయన భుజాలు నాలుగు రెట్లు విస్తరించాయి; జుట్టు కిరీటంతో కప్పబడి, బంగారు వంటి ఆయుధాలతో మెరిసాడు. చంద్రుడు, సూర్యుడు వంటి ప్రకాశంతో, పర్వత శిఖరంలా, నందక ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, విషపు పాములాంటి బాణాలతో, శరీరం మెరిసింది. వివిధ ఆయుధాలతో, గొప్ప శక్తితో, శంఖం, చక్రం, గదా చేతిలో పట్టుకుని, విష్ణు పర్వతంలా, భూమికి మూలంగా, శ్రీ వృక్షంలా, శారంగ ధనుస్సుతో కనిపించాడు. ఆయన దేవతలకు వరాలు ఇచ్చాడు, ఆయన శాఖలు స్వర్గస్త్రీల వంటి అందంగా, లోకాలందరికి ప్రియమైనవిగా, జీవులందరిని మోహింపజేసేవిగా ఉన్నాయి. వివిధ విమానాల శిఖరాలతో అలంకరించబడి, మేఘ జలాల అమృతంతో మెరుస్తూ, జ్ఞాన, అహంకార సారంలో స్థిరంగా, మహాతత్త్వాల మొలకగా కనిపించాడు. ప్రత్యేక ఆకులతో, గ్రహాలు, నక్షత్రాలతో వికసిస్తూ, రాక్షస లోకానికి పెద్ద దండగా, మానవ లోకాన్ని ప్రకాశింపజేసేవాడిగా కనిపించాడు. ఆయన సముద్రంలా గర్జించాడు; అడుగున పాతాళంలా విస్తరించి, సింహాధిపతుల తాడులతో విస్తరించి, రెక్కలున్న జీవులతో సేవింపబడ్డాడు. ధర్మ, అర్థ పరిమళంతో నిండి, లోకాలకు మహా వృక్షంగా, అనిర్వచనీయ, అంతులేని జలాలతో, ప్రकटమైన అహంకారాన్ని నురుముగా కలిగి ఉన్నాడు. మహాతత్త్వాల తరంగాలుగా, గ్రహాలు, నక్షత్రాలతో ఉప్పొంగి, విమానాలతో విస్తరించి, మేఘాల కలకలతో నిండిపోయాడు. జీవులు, చేపలు సమూహాలతో నిండి, పర్వతాలు, శంఖ కుటుంబాలతో కలసి, మూడు గుణాల ముడితో, లోకాలను మింగే మహా తిమింగిలంలా కనిపించాడు. వీర వృక్షాలు, లతలు, ముంగిళ్ళతో అడవిగా, నాగలతో లాగబడే సముద్రపు మొక్కలతో, పదివేళ సూర్యులతో, పదకొండు రుద్రుల నగరంగా నిలిచాడు. ఎనిమిది వసువులతో, పర్వతాలతో, మూడు లోకాల జలాల మహాసముద్రంగా, సాయంత్రపు తరంగాల కలబొదతో, సుపర్ణ గాలితో సేవింపబడ్డాడు. దైత్యులు, రాక్షసులు, యక్షులు, నాగలు, మహా జలజీవులతో నిండి, అందమైన స్త్రీలతో అలంకరించబడి, బ్రహ్మా యొక్క మహా శక్తిని కలిగి ఉన్నాడు. సుందరమైన నదులతో, కీర్తి, ప్రకాశం, లక్ష్మితో మెరుస్తూ, కాల శక్తి, యోగ శక్తి, మహా తరంగాలు, లయ, సృష్టితో ఉప్పొంగుతున్నాడు. ఆయన అంతులేని యోగ సముద్రం, నారాయణ మహాసముద్రం, దేవాదిదేవుడు, వరదాత, భక్తులను భక్తితో ఆదరించే వాడు. అయ్యన అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించే దేవుడు, శాంతి, మంగళాన్ని కలిగించే వాడు, హర్యశ్వ రథంతో, గరుడ ధ్వజంతో సేవింపబడ్డాడు. గ్రహాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు వంటి ఆభరణాలతో, మండర పర్వతంతో చుట్టబడి, శేషనాగంతో కలసి, అనంత కిరణాలతో, మేరు గుహల్లో విస్తరించి ఉన్నాడు. నక్షత్ర, అద్భుత పుష్పాలతో అలంకరించబడి, గ్రహాలు, నక్షత్రాలతో అందంగా, అపాయంలో భయముక్తిని ప్రసాదించే వాడు, ఆకాశంలో—దైత్యుల చేత పరాజయమైన దేవతలు నివసించిన చోట—ప్రతిష్ఠితుడిగా నిలిచాడు.