యమునా మరియు తపతి మళ్లీ నదులుగా మారారు; విష్టి భయంకర స్వభావంతో కాలంగా స్థిరంగా ఉండిపోయాడు. వివస్వతుని కుమారుడు మనువు, బలమైన పదిమంది కుమారులను కలిగి ఉన్నాడు. వారిలో మొదటగా ఇలా, కుమారోత్సాహ యజ్ఞంలో జన్మించాడు. తరువాత ఇక్ష్వాకు, కుశనాభ, అరిష్ట, ధృష్ట, నరిష్యంత, కరూష, శర్యాతి, పృషధ్ర, నాభాగ—ఈ మహత్తర, దేవ-మానవులు మనువుకు కుమారులు. ధర్మాత్ముడైన మనువు తన పెద్ద కుమారుడు ఇలాను రాజుగా నియమించి, ఇంద్ర మహావనంలో తిరిగి తపస్సుకు వెళ్లాడు. ఇలా, దిక్కులను జయించేందుకు భూమి అంతటా ప్రయాణించాడు, అన్ని ఖండాలను దాటి, భూదేవతలను జయించాడు. ఆ తర్వాత, శివుని పవిత్ర వనమైన శరవణానికి, ఆశ్వాలతో లాగే రథంలో, తేజస్సుతో, కల్పవృక్షాలు, లతలతో నిండిన వనానికి వెళ్లాడు. అక్కడ దేవతల అధిపతి శంభు, చంద్రకిరీటంతో అలంకరించబడి, ఆనందంగా ఉంటాడు; అక్కడే, శరవణంలో, ఉమాతో ఒక నిబంధన జరిగింది. ఆ నిబంధన ప్రకారం, ఆ వనంలో ఎవడైనా పురుషుడు ప్రవేశిస్తే, పది యోజనాల పరిధిలో అతడు స్త్రీగా మారతాడు. ఈ నిబంధన తెలియని ఇలా, రాజు, ఆ శరవణంలో ప్రవేశించగానే వెంటనే స్త్రీగా మారిపోయాడు, తన పురుషత్వాన్ని కోల్పోయాడు. ఆయన పురుషత్వం పూర్తిగా పోయింది; ఆశ్చర్యంతో, రాజు స్త్రీ రూపాన్ని ధరించాడు—పుష్టిగా, ఎత్తుగా, వత్తుగా ఉండే వక్షోజాలతో. నెత్తిన ముడి, పొడవైన భుజాలు, నల్లని, వంకర జుట్టు, మృదువైన శరీర రోమాలు, అందమైన పళ్ళు, మధురమైన, లోతైన మాటలు. ఆమె కాంతివంతమైన శరీరం, ఎడారంగా, అందంగా, హంస లేదా ఏనుగు నడకతో, విల్లులాంటి కనుపాపలు, రాగ nailలతో పొడవైన వేళ్లతో అలంకరించబడి. ఆ వనంలో తిరుగుతూ, ఆమె ఆలోచించింది: నా తండ్రి ఎవరు? నా సోదరుడు ఎవరు? నా తల్లి ఎవరు? నాకు ఎవరు పెళ్లి చేసారు? నేనెంతకాలం భూమిపై ఉంటాను? ఇలా ఆలోచిస్తూ, సోముని కుమారుడు బుధుడు, తన సహచరులతో ఆమెను చూశాడు. ఇలా, అందంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండగా, బుధుడు ఆమెను కోరుతూ, ఆమెను గెలుచుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు, ప్రేమలో బాధపడుతూ. అతడు, దండ, కమండలువుతో, పుస్తకంతో, బాంబూ దారాలతో తయారైన పవిత్ర యజ్ఞోపవీతాలతో అలంకరించబడి, ద్విజుడుగా, జటాతో, వడ్డాణాలతో, బ్రహ్మగా, విద్యార్థులతో, సమిధలు, పుష్పాలు, దర్భలు, నీటితో కూడి. అతడు ఆ వనంలో వెతికాడు, కానీ ఇలాను పిలవలేదు, వనానికి బయట, చెట్ల మధ్య దాచుకున్నాడు. అకస్మాత్తుగా, కలతతో, ఆమెను ప్రశ్నిస్తూ పలికాడు: "పవిత్ర అగ్ని సంరక్షణను వదిలి, నా ఇంటి నుండి ఎక్కడికి వెళ్ళావు?" "ఇది నీ విరామ సమయం, ఇప్పుడు గడుస్తోంది; రా, రా, విస్తారమైన నడుముతో ఉన్న స్త్రీ, ఎందుకు కలతపడుతున్నావు, ఏ కారణం?" "ఇది సాయంత్ర సమయం, వినోదానికి; క్రీములు వేసి, నా ఇంటిని పుష్పాలతో అలంకరించు." ఆమె సమాధానమిచ్చింది: "ఓ తపస్వీ, నేను ఇవేమీ తెలియదు. నా గురించి, నువ్వు భర్తగా, నా వంశం గురించి చెప్పు, పాపరహితుడా!" బుధుడు, సన్నని స్త్రీతో, ఇలా అన్నాడు: "ఇలా, నువ్వు తేజస్సుతో ఉన్నావు; నన్ను కాముకుడిగా, బుధుడిగా పిలుస్తారు, ఎన్నో కళల్లో నిపుణుడిని." "నoble lineageలో జన్మించాను, నా తండ్రి బ్రాహ్మణుల్లో ప్రధానుడు." ఆయన మాటలు విన్న ఆమె, బుధుని ఇంటికి ప్రవేశించింది. ఆ ఇంటి, రత్నస్తంభాలతో, దేవతా మాయతో అద్భుతంగా నిర్మించబడింది. ఇలా, తన లక్ష్యాన్ని సాధించినట్టు భావించి, ఆ మందిరంలో నివసించింది. "ఏం నడవడా, ఏం అందమా, ఏం సంపదా, ఏం వంశమా—నా, నా భర్తది! అహా, ఏ అతి ఆకర్షణ!" ఇలా, బుధునితో చాలా కాలం ఆనందంగా ఉండింది, అన్ని సుఖాలతో నిండిన ఇంట్లో, ఇంద్రుని సభలో ఉన్నట్టు. ఆ తరువాత, మనువుని వెదకడానికి, అతని సోదరులు—ఇక్ష్వాకుని నేతృత్వంలో—శరవణానికి వచ్చారు. అక్కడ, అందరూ ఒక కుదిరే ముందు నిలబడి ఉన్న మాడిని చూశారు, ఆ మాడి, రత్నాల రథం నుండి వెలుల్లుతున్న కాంతితో, అపూర్వమైన అందాన్ని కలిగి ఉంది. ఆ రథాన్ని గుర్తించి, అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు: "ఇది చంద్రప్రభ అనే కుదిరే, ఆ మహాత్మునికి చెందినది." "ఈ ఉత్తమ కుదిరే ఎలా మాడిగా మారింది, ఏ కారణం?" అని వారు మైత్రావరుణి పురోహితుని అడిగారు. "ఈ విచిత్రమైన సంఘటన ఏమిటి?" అని అడిగారు. "యోగ జ్ఞానంలో నిపుణుడా, వివరించు." వశిష్ఠుడు, ధ్యాన దృష్టితో, అన్నాడు: "పూర్వ కాలంలో, శరవణంలో శివుని ప్రియురాలు ఒక నిబంధన పెట్టింది: ఇక్కడ ప్రవేశించే పురుషుడు స్త్రీగా మారతాడు." "ఈ కుదిరే కూడా రాజుతో పాటు స్త్రీగా మారింది, కానీ తిరిగి పురుషత్వాన్ని పొందుతుంది, ధనాధిపతిని పోలినట్టు." "అలాగే, పినాకిని (శివుని) ఆరాధన ద్వారా ప్రయత్నించాలి." అప్పుడు మనువుని కుమారులు మహేశ్వరుడు ఉండే స్థలానికి వెళ్లారు. పార్వతిని, పరమేశ్వరుని వివిధ స్తోత్రాలతో ప్రశంసించారు. వారు ఇద్దరూ, "ఈ నిబంధన మారదు, కానీ ఇప్పుడు—" అని సమాధానమిచ్చారు. "ఇక్ష్వాకుని అశ్వమేధ ఫలితాన్ని, ఇద్దరికీ ఇస్తాం. అప్పుడు, ధైర్యవంతుడు కింపురుషుడు ఖచ్చితంగా మగవాడవుతాడు." అంగీకరించి, వైవస్వతుని కుమారులు వెళ్ళారు. ఇక్ష్వాకుని అశ్వమేధ ద్వారా, కింపురుషుడు సెలగా మారాడు. ఒక నెల పాటు, ఆ వీరుడు పురుషుడిగా, మరొక నెల స్త్రీగా ఉండాడు. బుధుని ఇంట్లో నివసిస్తూ, నీలా గర్భవతి అయ్యింది.