ब्रह्मचर्येण तपसा यज्ञेन प्रजया भुवि श्राद्धेन विद्यया चैव चान्नदानेन सप्तधा
कर्मस्वेतेषु ये सक्ता वर्तन्त्य् आ देहपातनात् देवैस्ते पितृभिः सार्धम् ऊष्मपैः सोमपैस्तथा स्वर्गता दिवि मोदन्ते पितृमन्त उपासते
प्रजावतां प्रसिद्धैषा उक्ता श्राद्धकृतां च वै तेषां निवापे दत्तं हि तत्कुलीनैस्तु बान्धवैः
मासश्राद्धं हि भुञ्जानास् तेऽत्येते सोमलौकिकाः एते मनुष्याः पितरो मासश्राद्धभुजस्तु वै
तेभ्यो ऽपरे तु ये त्वन्ये संकीर्णाः कर्मयोनिषु भ्रष्टाश्चाश्रमधर्मेषु स्वधास्वाहाविवर्जिताः
भिन्ने देहे दुरापन्नाः प्रेतभूता यमक्षये स्वकर्माण्यनुशोचन्तो यातनास्थानमागताः
दीर्घाश्चैवातिशुष्काश्च श्मश्रुलाश्च विवाससः क्षुत्पिपासाभिभूतास्ते विद्रवन्ति त्वितस्ततः
सरित्सरस्तडागानि पुष्करिण्यश्च सर्वशः परान्नान्यभिकाङ्क्षन्तः काल्यमाना इतस्ततः
स्थानेषु पात्यमाना ये यातनास्थेषु तेषु वै शाल्मल्यां वैतरण्यां च कुम्भीपाकेद्धवालुके
असिपत्त्रवने चैव पात्यमानाः स्वकर्मभिः तत्रस्थानां तु तेषां वै दुःखितानाम् अशायिनाम्
तेषां लोकान्तरस्थानां बान्धवैर्नामगोत्रतः भूमावसव्यं दर्भेषु दत्ताः पिण्डास्त्रयस्तु वै प्राप्तांस्तु तर्पयन्त्येव प्रेतस्थानेष्वधिष्ठितान्
अप्राप्ता यातनास्थानं प्रभ्रष्टा ये च पञ्चधा पश्चाद्ये स्थावरान्ते वै भूतानीके स्वकर्मभिः
नानारूपासु जातीनां तिर्यग्योनिषु मूर्तिषु यदाहारा भवन्त्येते तासु तास्विह योनिषु
तस्मिंस् तस्मिंस् तदाहारे श्राद्धं दत्तं तु प्रीणयेत् काले न्यायागतं पात्रे विधिना प्रतिपादितम् प्राप्नुवन्त्यन्नमादत्तं यत्र यत्रावतिष्ठते
यथा गोषु प्रनष्टासु वत्सो विन्दति मातरम् तथा श्राद्धेषु दृष्टान्तो मन्त्रः प्रापयते तु तम्
एवं ह्यविकलं श्राद्धं श्रद्धादत्तं मनुर्ब्रवीत् सनत्कुमारः प्रोवाच पश्यन्दिव्येन चक्षुषा
गतागतज्ञः प्रेतानां प्राप्तिं श्राद्धस्य चैव हि कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी
इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरश्च वै अन्योन्यपितरो ह्येते देवाश्च पितरो दिवि
एते तु पितरो देवा मनुष्याः पितरश्च ये पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः
इत्येष विषयः प्रोक्तः पितॄणां सोमपायिनाम् एतत्पितृमहत्त्वं हि पुराणे निश्चयं गतम्
इत्येष सोमसूर्याभ्याम् ऐलस्य च समागमः अवाप्तिं श्रद्धया चैव पितॄणां चैव तर्पणम्
पर्वणां चैव यः कालो यातनास्थानमेव च समासात्कीर्तितस्तुभ्यं सर्ग एष सनातनः
वैरूप्यं येन तत्सर्वं कथितं त्वेकदेशिकम् अशक्यं परिसंख्यातुं श्रद्धेयं भूतिमिच्छता
स्वायम्भुवस्य देवस्य एष सर्गो मयेरितः विस्तरेणानुपूर्व्याच्च भूयः किं कथयामि वः
चतुर्युगाणि यानि स्युः पूर्वे स्वायम्भुवे ऽन्तरे एषां निसर्गसंख्यां च श्रोतुमिच्छाम विस्तरात्
पृथिवीद्युप्रसङ्गेन मया तु प्रागुदाहृतम् एतच्चतुर्युगं त्वेवं तद्वक्ष्यामि निबोधत तत्प्रमाणं प्रसंख्याय विस्तराच्चैव कृत्स्नशः
लौकिकेन प्रमाणेन निष्पाद्याब्दं तु मानुषम् तेनापीह प्रसंख्याय वक्ष्यामि तु चतुर्युगम् निमेषतुल्यकालानि मात्रालब्धेक्षराणि च
काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशच्च काष्ठां गणयेत्कलां तु त्रिंशत्कलाश्चैव भवेन्मुहूर्तस् तैस्त्रिंशता रात्र्यहनी समेते
अहोरात्रे विभजते सूर्यो मानुषलौकिके रात्रिः स्वप्नाय भूतानां चेष्टायै कर्मणामहः
पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस् तयोः पुनः कृष्णपक्षस् त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी