एतदेव तु पप्रच्छ मनुः स मधुसूदनम् सूर्यपुत्राय चोवाच यथा तन्मे निबोधत
तस्य चाहं प्रवक्ष्यामि प्रभावं विस्तरेण तु ऐलस्य दिवि संयोगं सोमेन सह धीमता
सोमाच्चैवामृतप्राप्तिः पितॄणां तर्पणं तथा सौम्या बर्हिषदः काव्या अग्निष्वात्तास्तथैव च
यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च नक्षत्राणां समागतौ अमावास्यां निवसत एकस्मिन्नथ मण्डले
तदा स गच्छति द्रष्टुं दिवाकरनिशाकरौ अमावास्याममावास्यां मातामहपितामहौ
अभिवाद्य तु तौ तत्र कालापेक्षः स तिष्ठति प्रचस्कन्द ततः सोमम् अर्चयित्वा परिश्रमात्
ऐलः पुरूरवा विद्वान् मासि श्राद्धचिकीर्षया ततः स दिवि सोमं वै ह्य् उपतस्थे पितॄनपि
द्विलवं कुहूमात्रं च तावुभौ तु निधाय सः सिनीवालीप्रमाणाल्पकुहूमात्रव्रतोदये
कुहूमात्रं पित्रुद्देशं ज्ञात्वा कुहूमुपासाते तमुपास्य ततः सोमं कलापेक्षी प्रतीक्षते
स्वधामृतं तु सोमाद्वै वसंस्तेषां च तृप्तये दशभिः पञ्चभिश्चैव स्वधामृतपरिस्रवैः कृष्णपक्षभुजां प्रीतिर् द्रुह्यते परमांशुभिः
सद्यो ऽभिक्षरता तेन सौम्येन मधुना च सः निवापेष्वथ दत्तेषु पित्र्येण विधिना तु वै
स्वधामृतेन सौम्येन तर्पयामास वै पितॄन् सौम्या बर्हिषदः काव्या अग्निष्वात्तास्तथैव च
ऋतुरग्निः स्मृतो विप्रैर् ऋतुं संवत्सरं विदुः जज्ञिरे ऋतवस्तस्माद् ऋतुभ्यो ह्यार्तवा अभवन्
पितर ऋतवो ऽर्धमासा विज्ञेया ऋतुसूनवः पितामहास्तु ऋतवो ह्य् अमावास्याब्दसूनवः प्रपितामहाः स्मृता देवाः पञ्चाब्दा ब्रह्मणः सुताः
सौम्या बर्हिषदः काव्या अग्निष्वात्ता इति त्रिधा गृहस्था ये तु यज्वानो हविर्यज्ञार्तवाश्च ये स्मृता बर्हिषदस्ते वै पुराणे निश्चयं गताः
गृहमेधिनश्च यज्वानो ह्य् अग्निष्वात्तार्तवाः स्मृताः अष्टकापतयः काव्याः पञ्चाब्दांस्तु निबोधत
तेषु संवत्सरो ह्यग्निः सूर्यस्तु परिवत्सरः सोमस् त्विड्वत्सरश् चैव वायुश्चैवानुवत्सरः
रुद्रस्तु वत्सरस्तेषां पञ्चाब्दा ये युगात्मकाः कालेनाधिष्ठितस्तेषु चन्द्रमाः स्रवते सुधाम्
एते स्मृता देवकृत्याः सोमपाश्चोष्मपाश्च ये तांस्तेन तर्पयामास यावदासीत्पुरूरवाः
यस्मात्प्रसूयते सोमो मासि मासि विशेषतः ततः स्वधाभृतं तद्वै पितॄणां सोमपायिनाम् एतत्तदमृतं सोमम् अवाप मधु चैव हि
ततः पीतसुधं सोमं सूर्यो ऽसावेकरश्मिना आप्यायते सुषुम्नेन सोमं तु सोमपायिनम्
निःशेषा वै कलाः पूर्वा युगपद् व्यापयन् पुरा सुषुम्नाप्यायमानस्य भागं भागमहःक्रमात्
कलाः क्षीयन्ति कृष्णास्ताः शुक्ला ह्याप्याययन्ति च एवं सा सूर्यवीर्येण चन्द्रस्याप्यायिता तनुः
पौर्णमास्यां स दृश्येत शुक्लः सम्पूर्णमण्डलः एवमाप्यायितः सोमः शुक्लपक्षे ऽप्यहःक्रमात् देवैः पीतसुधं सोमं पुरा पश्चात्पिबेद्रविः
पीतं पञ्चदशाहं तु रश्मिनैकेन भास्करः आप्याययत्सुषुम्नेन भागं भागमहःक्रमात्
सुषुम्नाप्यायमानस्य शुक्ला वर्धन्ति वै कलाः तस्माद्ध्रसन्ति वै कृष्णाः शुक्ला ह्याप्याययन्ति च
एवमाप्यायते सोमः क्षयिते च पुनः पुनः समृद्धिरेवं सोमस्य पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः
इत्येष पितृमान्सोमः स्मृतस्तद्वसुधात्मकः कान्तः पञ्चदशैः सार्धं सुधाभृतपरिस्रवैः
अतः परं प्रवक्ष्यामि पर्वणां संधयश्च याः यथा ग्रथ्नन्ति पर्वाणि आवृत्तादिक्षुवेणुवत्
तथाब्दमासाः पक्षाश्च शुक्लाः कृष्णास्तु वै स्मृताः पौर्णमास्यास्तु यो भेदो ग्रन्थयः संधयस्तथा