युक्तो हयैः पिशङ्गस्तु दशभिर् वातरंहसैः श्वेतः पिशङ्गः सारङ्गो नीलः श्यामो विलोहितः
श्वेतश्च हरितश्चैव पृषतो वृष्णिरेव च दशभिस्तु महाभागैर् उत्तमैर्वातसम्भवैः
ततो भौमरथश्चापि अष्टाङ्गः काञ्चनः स्मृतः अष्टभिर् लोहितैरश्वैः सध्वजैर् अग्निसम्भवैः सर्पते ऽसौ कुमारो वै ऋजुवक्रानुवक्रगः
अतश्चाङ्गिरसो विद्वान् देवाचार्यो बृहस्पतिः गौराश्वेन तु रौक्मेण स्यन्दनेन विसर्पति
युक्तेनाष्टाभिरश्वैश्च ध्वजैरग्निसमुद्भवैः अब्दं वसति यो राशौ स्वदिशं तेन गच्छति
युक्तेनाष्टाभिर् अश्वैश्च सध्वजैरग्निसंनिभैः रथेन क्षिप्रवेगेण भार्गवस्तेन गच्छति
ततः शनैश्चरो ऽप्यश्वैः सबलैर् वातरंहसैः कार्ष्णायसं समारुह्य स्यन्दनं यात्यसौ शनिः
स्वर्भानोस्तु यथाष्टाश्वाः कृष्णा वै वातरंहसः रथं तमोमयं तस्य वहन्ति स्म सुदंशिताः
आदित्यनिलयो राहुः सोमं गच्छति पर्वसु आदित्यमेति सोमाच्च तमसो ऽन्तेषु पर्वसु
ततः केतुमतस्त्वश्वा अष्टौ ते वातरंहसः पलालधूमवर्णाभाः क्षामदेहाः सुदारुणाः
एते वाहा ग्रहाणां वै मया प्रोक्ता रथैः सह सर्वे ध्रुवे निबद्धास्ते निबद्धा वातरश्मिभिः
एते वै भ्राम्यमाणास्ते यथायोगं वहन्ति वै वाय याभिरदृश्याभिः प्रबद्धा वातरश्मिभिः
परिभ्रमन्ति तद्बद्धाश् चन्द्रसूर्यग्रहा दिवि यावत्तमनुपर्येति ध्रुवं च ज्योतिषां गणः
यथा नद्युदके नोस्तु उदकेन सहोह्यते तथा देवगृहाणि स्युर् उह्यन्ते वातरंहसा तस्माद्यानि प्रगृह्यन्ते व्योम्नि देवगृहा इति
यावत्यश्चैव ताराः स्युस् तावन्तो ऽस्य मरीचयः सर्वा ध्रुवनिबद्धास्ता भ्रमन्त्यो भ्रामयन्ति च
तैलपीडं यथा चक्रं भ्रमते भ्रामयन्ति वै तथा भ्रमन्ति ज्योतींषि वातबद्धानि सर्वशः
अलातचक्रवद्यान्ति वातचक्रेरितानि तु यस्मात्प्रवहते तानि प्रवहस्तेन स स्मृतः
एवं ध्रुवे नियुक्तो ऽसौ भ्रमते ज्योतिषां गणः एष तारामयः प्रोक्तः शिशुमारे ध्रुवो दिवि
यदह्ना कुरुते पापं तं दृष्ट्वा निशि मुञ्चति शिशुमारशरीरस्था यावत्यस्तारकास्तु ताः
वर्षाणि दृष्ट्वा जीवेत तावदेवाधिकानि तु शिशुमाराकृतिं ज्ञात्वा प्रविभागेन सर्वशः
उत्तानपादस्तस्याथ विज्ञेयः सोत्तरो हनुः यज्ञो ऽधरस्तु विज्ञेयो धर्मो मूर्धानमाश्रितः
हृदि नारायणः साध्या अश्विनौ पूर्वपादयोः वरुणश्चार्यमा चैव पश्चिमे तस्य सक्थिनी
शिश्ने संवत्सरो ज्ञेयो मित्रश्चापानमाश्रितः पुच्छे ऽग्निश्च महेन्द्रश्च मरीचिः कश्यपो ध्रुवः
एष तारामयः स्तम्भो नास्तमेति न वोदयम् नक्षत्रचन्द्रसूर्याश्च ग्रहास्तारागणैः सह
तन्मुखाभिमुखाः सर्वे चक्रभूता दिवि स्थिताः ध्रुवेणाधिष्ठिताश्चैव ध्रुवमेव प्रदक्षिणम्
परियान्ति सुरश्रेष्ठं मेढीभूतं ध्रुवं दिवि आग्नीध्रकाश्यपानां तु तेषां स परमो ध्रुवः
एक एव भ्रमत्येष मेरोरन्तरमूर्धनि ज्योतिषां चक्रमादाय आकर्षंस्तमधोमुखः मेरुमालोकयन्नेव प्रतियाति प्रदक्षिणम्
यदेतद्भवता प्रोक्तं श्रुतं सर्वमशेषतः कथं देवगृहाणि स्युः पुनर्ज्योतींषि वर्णय
एतत्सर्वं प्रवक्ष्यामि सूर्याचन्द्रमसोर्गतिम् यथा देवगृहाणि स्युः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा
अग्नेर्व्युष्टौ रजन्यां वै ब्रह्मणाव्यक्तयोनिना अव्याकृतमिदं त्वासीन् नैशेन तमसा वृतम्