पौरवो वंश इत्येष ख्यातिं लोके गमिष्यति ततः स नृपशार्दूलः पूरुं राज्ये ऽभिषिच्य च
कालेन महता पश्चात् कालधर्मम् उपेयिवान् पूरुवंशं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः यत्र ते भारता जाता भरतान्वयवर्धनाः
किमर्थं पौरवो वंशः श्रेष्ठत्वं प्राप भूतले ज्येष्ठस्यापि यदोर्वंशः किमर्थं हीयते श्रिया
अन्यद्ययातिचरितं सूत विस्तरतो वद यस्मात्तत्पुण्यमायुष्यम् अभिनन्द्यं सुरैरपि
एतदेव पुरा पृष्टः शतानीकेन शौनकः पुण्यं पवित्रमायुष्यं ययातिचरितं महत्
ययातिः पूर्वजो ऽस्माकं दशमो यः प्रजापतेः कथं स शुक्रतनयां लेभे परमदुर्लभाम्
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन आनुपूर्व्याच्च मे शंस पूरोर्वंशधरान्नृपान्
ययातिरासीद्राजर्षिर् देवराजसमद्युतिः तं शुक्रवृषपर्वाणौ वव्राते वै यथा पुरा
तत्ते ऽहं सम्प्रवक्ष्यामि पृच्छतो राजसत्तम देवयान्याश्च संयोगं ययातेर्नाहुषस्य च
सुराणामसुराणां च समजायत वै मिथः ऐश्वर्यं प्रति संघर्षस् त्रैलोक्ये सचराचरे
जिगीषया ततो देवा वव्रुराङ्गिरसं मुनिम् पौरोहित्ये च यज्ञार्थे काव्यं तूशनसं परे
ब्राह्मणौ ताव् उभौ नित्यम् अन्योन्यं स्पर्धिनौ भृशम् तत्र देवा निजघ्नुर्यान् दानवान् युधि संगतान्
तान्पुनर् जीवयामास काव्यो विद्याबलाश्रयात् ततस्ते पुनरुत्थाय योधयांचक्रिरे सुरान्
असुरास्तु निजघ्नुर्यान् सुरान्समरमूर्धनि न तान्संजीवयामास बृहस्पतिरुदारधीः
न हि वेद स तां विद्यां यां काव्यो वेद वीर्यवान् संजीवनीं ततो देवा विषादमगमन्परम्
अथ देवा भयोद्विग्नाः काव्यादुशनसस्तदा ऊचुः कचमुपागम्य ज्येष्ठं पुत्रं बृहस्पतेः
भजमानान्भजस्वास्मान् कुरु साहाय्यमुत्तमम् यासौ विद्या निवसति ब्राह्मणे ऽमिततेजसि
शुक्रे तामाहर क्षिप्रं भागभाङ्नो भविष्यसि वृषपर्वणः समीपे ऽसौ शक्यो द्रष्टुं त्वया द्विजः
रक्षते दानवांस्तत्र न स रक्षत्यदानवान् तम् आराधयितुं शक्तो नान्यः कश्चिदृते त्वया
देवयानी च दयिता सुता तस्य महात्मनः ताम् आराधयितुं शक्तो नान्यः कश्चन विद्यते
शीलदाक्षिण्यमाधुर्यैर् आचारेण दमेन च देवयान्यां तु तुष्टायां विद्यां तां प्राप्स्यसि ध्रुवम्
तदा हि प्रेषितो देवैः समीपे वृषपर्वणः तथेत्युक्त्वा तु स प्रायाद् बृहस्पतिसुतः कचः
स गत्वा त्वरितो राजन् देवैः सम्पूजितः कचः असुरेन्द्रपुरे शुक्रं प्रणम्येदमुवाच ह
ऋषेर् अङ्गिरसः पौत्रं पुत्रं साक्षाद्बृहस्पतेः नाम्ना कचेति विख्यातं शिष्यं गृह्णातु मां भवान्
ब्रह्मचर्यं चरिष्यामि त्वय्यहं परमं गुरो अनुमन्यस्व मां ब्रह्मन् सहस्रपरिवत्सरान्
कच सुस्वागतं ते ऽस्तु प्रतिगृह्णामि ते वचः अर्चयिष्ये ऽहमर्च्यं त्वाम् अर्चितो ऽस्तु बृहस्पतिः
कचस्तु तं तथेत्युक्त्वा प्रतिजग्राह तद्व्रतम् आदिष्टं कविपुत्रेण शुक्रेणोशनसा स्वयम्
व्रतं च व्रतकालं च यथोक्तं प्रत्यगृह्णत आराधयन्नुपाध्यायं देवयानीं च भारत
नित्यमाराधयिष्यंस्तां युवा यौवनगोचराम् गायन्नृत्यन्वादयंश्च देवयानीमतोषयत्
संशीलयन्देवयानीं कन्यां सम्प्राप्तयौवनाम् पुष्पैः फलैः प्रेषणैश्च तोषयामास भार्गवीम्