एतेषु पावनस्थलेषु गोवर्धनः, हरिश्चन्द्रः, कृत्पुचन्द्रः, पृथुदकः, सहस्राक्षः, हिरण्याक्षः, तथा कदलीनदी अपि प्रसिद्धाः। तत्र रामस्य निवासः, सौमित्रिणा सह संगमः, इन्द्रकीलः, महान्नदः, प्रियमेलकः च सन्ति। एते सर्वे स्थानानि पितृयज्ञाय विशेषतः सदा स्तूयन्ते, यत्र सर्वदेवताः सन्निहिता इति अनुभूयते। तत्र दानानि कोटिशः फलवृद्धिं यच्छन्ति; पावनबहुदानदी, शुभसिद्धवनं च तत्र स्थितम्। पाशुपतं पवित्रतीर्थं, शुभा पार्वतीका नदी, एतेषु पितृयज्ञः कोटिगुणं पुण्यं ददाति। तथा गोदावर्याः प्रवाहे पितृतीर्थं विद्यते, सहस्रलिङ्गैः संयुक्तं, सर्वजलानां धारया युक्तम्। तत्र क्रमशः प्राप्तं जामदग्न्यतीर्थं परमं, प्रतिकस्य भीत्या गोदावर्याः विभाजनं जातम्। तदप्सरोयुगतीर्थं देवपितृयज्ञार्थम्, यत्र पितृयज्ञः हवनं च कोटिगुणं पुण्यं ददाति। सहस्रलिङ्गं, श्रेष्ठराघवेश्वरः, पावनसेन्द्रफेनानदी, यत्र पूर्वं इन्द्रः पतितः, तत्र सन्ति। नमुचिं हत्वा शक्रः तपसा स्वर्गं प्राप्तवान्; तत्र पितृयज्ञः अनन्तफलं ददाति। पुष्करतीर्थं, शालग्रामं, सोमपानं, यत्र वैश्वानरनिवासः प्रसिद्धः। सारस्वततीर्थं, स्वामितीर्थं, पावनमलन्दरानदी, कौशिकी, चन्द्रिका च तत्र सन्ति। वैदर्भा वा वैरा, पूर्वगामिनी पयोष्णी, उत्तरकावेरी, पावनजालन्धरपर्वतः च प्रसिद्धः। एतेषु पितृयज्ञतीर्थेषु श्राद्धं अनन्तफलप्राप्त्यर्थं विधीयते; लोहदण्डे, चित्रकूटे च तथा। गङ्गाविन्ध्यसंयोगः, शुभतीरः, कुब्जाभ्रतीर्थं, उर्वशीतीरः च तत्र सन्ति। संसारमोचनतीर्थं, ऋणमोचनतीर्थं च, यत्र पितृयज्ञः अनन्तफलं ददाति। अट्टहासतीर्थं, गौतमेश्वरः, वसिष्ठतीर्थं, ततो हारीतं च। ब्रह्मावर्तं, कुशावर्तं, हयतीर्थं, प्रसिद्धपिण्डारकं, शङ्खोद्धारं च तत्र सन्ति। घण्टेश्वरः, बिल्वकः, नीलपर्वतः, धरणीतीर्थं, रामतीर्थं च। प्रसिद्धाश्वतीर्थं, अक्षयपितृयज्ञदानं, वेदशिरस्तीर्थं, औघवतीनदी च। वसुप्रदतीर्थं, चागलाण्डं च, यत्र श्राद्धं कृत्वा उत्तमं पदं लभ्यते। तथा बदरीतीर्थं, गणतीर्थं, जयन्तः, विजयः, शक्रतीर्थं च। श्रीपतिस्थानं, रैवतकतीर्थं, शारदातीर्थं, भद्रकलेश्वरतीर्थं च। परमवैकुण्ठतीर्थं, भीमेश्वरः च, यत्र श्राद्धं कृत्वा परमं पदं लभ्यते। मातृगृहतीर्थं, करवीरपुरं, प्रसिद्धकुशेशयः, गौरीशिखरः च। नकुलेशतीर्थं, कर्दमला, दिन्दिपुण्यं, पुण्डरीकपुरं च। सप्तगोदावर्याः तीर्थं, सर्वतीर्थेश्वरः च, यत्र अनन्तफलकामः श्राद्धं कुर्यात्। इदं तीर्थसङ्ग्रहः यः मया कथितः; वागीश्वरः अपि तस्य विस्तारं न कथयितुं शक्नोति, तर्हि मानवः कथं शक्ष्यति? सत्यं तीर्थं, दया तीर्थं, संयमः तीर्थं; वर्णाश्रमगृहेषु अपि तीर्थं कथ्यते। एतेषु तीर्थेषु यत्किञ्चित् श्राद्धं कृतं, तत् लक्षगुणं फलप्रदं भवति; अतः तीर्थे श्राद्धं यत्नेन कर्तव्यम्। प्रातः त्रिमुहूर्ताः, पूर्वाह्ने अपि त्रिमुहूर्ताः; मध्याह्ने त्रिमुहूर्ताः, ततः अपराह्णः। सायं त्रिमुहूर्ताः; तत्र श्राद्धं न कर्तव्यम्, तद्राक्षसी समयः सर्वकर्मणां निषिद्धः। दिवसे पञ्चदश मुहूर्ताः सदा; अष्टमः मुहूर्तः कुटपः इति प्रसिद्धः। मध्याह्ने सूर्यः दुर्बलः भवति, तस्मात् तस्यारम्भः विशेषतः अनन्तफलप्रदः। मध्याह्नः, खड्गपात्रं, नेपालीचादरः, रजतम्, दुर्वा, कृष्णतिलः, गौः, अष्टमपौत्रः—एते कुटपः इति कथ्यन्ते। एते अष्टौ पाप्याः, तिरस्करणीयाः, दुःखप्रदाः; अतः कुटपः इति प्रसिद्धः। कुटपानन्तरं चत्वारः मुहूर्ताः, समस्तं पञ्चमुहूर्तं पितृयज्ञकालः इति। कुशा कृष्णतिलः विष्णोः शरीरात् उत्पन्नौ; देवाः तौ श्राद्धरक्षणाय अनिवार्यौ इति घोषयन्ति। तीर्थवासिनः तिलजलं दर्भहस्तेन पितृयज्ञे दातव्यम्; एवं श्राद्धं विशिष्टं भवति। श्राद्धस्य निर्माणे एकहस्तेन दानं कर्तव्यम्; तर्पणे तु द्विहस्तेन दानं विधीयते।