शृणु विष्णोः दिव्यभावं, तस्य च रूपं हरित्वेन कृतयुगे, देवेषु वैकुण्ठरूपेण, मनुष्येषु कृष्णरूपेण च। तस्य भगवतः कर्मणां मार्गः गम्भीरः, तस्मात् भूतं वर्तमानं भविष्यच्च यथावत् शृणु, राजन्। स यः अव्यक्तः सन् अपि व्यक्तरूपेण स्थितः, स एव भगवाञ् नारायणः अनन्तात्मा, स एव कारणं च नित्यं चाक्षयः। एष नारायणः हरिरूपं समाश्रित्य नित्यः सन्, ब्रह्मा, वायुः, सोमः, धर्मः, शक्रः, बृहस्पतिः च भवति। स एव अदितेः पुत्ररूपेण प्रतियुगे अवतरति; स विष्णुः इन्द्रस्य बलिनः अनुजः इति प्रसिद्धः। महात्मनः अनुग्रहेण जातः, अदितेः पुत्रत्वाय, देवद्विषां—दैत्यदानवराक्षसानां—विनाशाय स एव अवतारं गृह्णाति। स प्रभुः आदिकर्मरूपः, पूर्वं ब्रह्माणं सृष्टवान्; स ब्रह्मा तदा प्राक् कल्पे प्रजापतीन् अपि ससर्ज। तत्र स मनून् च ब्रह्मणः श्रेष्ठाः कुलानि अपि निर्मितवान्; तेषां महात्मनाम् अनन्तरं ब्रह्मा नानारूपेण समुत्पन्नः। अधुना मम वचनेन विष्णोः अद्भुतानि कर्माणि शृणु, यानि लोकेषु कीर्तनीयानि भवन्ति, स्तूयन्ते च। यदा वृत्रहणं समापितं, तस्मिन् कृतयुगे, त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धं ताऱकामयं नाम युद्धं समभवत्। तत्र ते दानवाः भीषणाः, युद्धे दुर्जयाः, सर्वान् देवगणान् यक्षनागराक्षसान् च निहत्य अपातयन्। हताः, पलायिताः, अस्त्रशस्त्रैः क्षीणाः देवाः, मनसि रक्षाकामाः, नारायणं भगवन्तं शरणं जग्मुः। तस्मिन्नन्तरे, अग्निशिखासमानवर्णमेघाः आकाशं आवृत्य, सूर्यचन्द्रग्रहान् अपि छादयन्। ते मेघाः, विद्युद्गणैः सह, भीषणरवं कुर्वन्तः, अन्योन्यवेगेन ताडिताः, वातैः सह घूर्णमानाः आसन्। जलज्वालावज्रनिनादाग्निवायुभिः, भयानकैः शब्दैः निमित्तैः च, आकाशमिव दग्धमिव बभौ। सहस्रशः उल्काः पतन्ति स्म, गगनचराः अपि; दिव्यविमानानि अधः उपरि च पतन्ति स्म। यदा युगान्ते, लोकेषु भयग्रस्तेषु, रूपाणि विकृतानि भवन्ति, तदा महाप्रलयस्य निमित्तम् एतद् दृश्यते। सर्वं मलिनं, तेजोहीनं बभूव; किञ्चिदपि न दृश्यते स्म, दश दिशः तमोघनैः आवृताः, न प्रकाशन्ते स्म। तदा काली, रूपं गृह्य, कालमेखलया छन्ना, प्रविष्टा; नभः न प्रकाशते स्म, सूर्यः निःशक्तः, सर्वं घोरतिमिरावृतं बभूव। तदा स भगवान्, तान् तमोघनान् स्वाभ्यां बाहुभ्यां गृहीत्वा, स्वं दिव्यं रूपं प्रादर्शयत्—हरिं, कृष्णवर्णं, तेजस्विनं। तस्य रूपं जलदसन्निभं, केशाः मेघजालसदृशाः, तेजसा च शरीरेण च कालमेघगिरिप्रख्यः सन्दृश्यते स्म। स पीतवसनः, तप्तहेमाभरणैः भूषितः, धूमच्छायासन्निभगात्रः, युगान्ताग्निसमुत्थितः इव बभूव। तस्य चतुर्गुणविस्तीर्णभुजः, किरीटकेशः, सुवर्णाभशस्त्रैः शोभितः। स चन्द्रसूर्यतेजसा दीप्तः, पर्वतशिखरसमुन्नतः, करस्य नन्दकखड्गमुद्यमः, सर्पविषसमानबाणधारी च। विविधशस्त्रशक्तिसंपन्नः, शङ्खचक्रगदाधरः, विष्णुपर्वतसारः, भूमिमूलः, श्रीवृक्षः, शार्ङ्गधनुर्धरः च। स देवेषु वाञ्छितार्थप्रदः, शाखाः सुरस्त्रीसदृशाः, सर्वलोकप्रियः, सर्वभूतमनोहरः। स विमानशिखरैः भूषितः, मेघाम्बुनिर्झरैः सिक्तः, ज्ञानाहंकारसारस्थितः, महाभूताङ्कुरः। विशेषपत्रैः छन्नः, ग्रहतारकपुष्पितः, असुरलोकमहाकाण्डः, मृत्युलोकप्रदीपः। स समुद्रनिनादवान्, पातालविस्तीर्णमूलः, सिंहनाथरज्जुभिः प्रसारितः, पक्षिराजसंघैः सेवितः। धर्मार्थगन्धसमृद्धः, सर्वलोकमहावृक्षः, अव्यक्तानन्तजलनिधिः, व्यक्ताहंकारफेनितः। महाभूततरङ्गसमूहः, ग्रहतारकबुद्बुदितः, विमानसंकीर्णः, घननिनादाकुलः। स प्राणिसङ्घमत्स्ययुक्तः, पर्वतशङ्खकुलसंघटितः, गुणत्रयवर्त्मा, जगद्ग्रहमहामीनः। वीरवृक्षलतानिकुञ्जवनः, नागाकृष्टशैवालः, द्वादशसूर्यद्वीपः, एकादशरुद्रपुरी च। अष्टवसुपर्वतसम्पन्नः, त्रैलोक्यवारिधिः, संध्यातरङ्गसंकीर्णः, सुपर्णवायुसंसेवितः। दैत्यराक्षसायक्षनागराक्षसगणैः पूरितः, सर्वसुन्दरीभिः भूषितः, पितामहबलसम्पन्नः। नदीनाम् सौन्दर्यश्रीकीर्तिद्युतिसमृद्धिः, कालयोगवेगमहातरङ्गविलोलः, संहारसृष्टिसम्पन्नः। स योगसिन्धुरनन्तः, नारायणमहासागरः, देवदेवः, वरदः, भक्तवत्सलः। स देवः, कृपाकरो, शान्तिदः, शुभदः, हर्यश्वरथसंयुक्तः, गरुडध्वजसेवितः। ग्रहचन्द्रसूर्यविभूषितः, मन्दरमहासर्पपरिवृतः, अनन्तरश्मिसंयुक्तः, मेरुगुहाविस्तीर्णः। तारकपुष्पसौन्दर्ययुक्तः, ग्रहनक्षत्रशोभितः, संकटेऽभयप्रदः, दिवि दैत्यजयितैः देवैः सेव्यमानः। इति एष भगवतः विष्णोः दिव्यारूपमाहात्म्यं, तस्य च लीलाः, भक्तजनरक्षणं च, भक्त्या कीर्तनीयम्।