चतुष्पदजन्तवः सुरभिगन्धिन्यः गावश्च, सुपर्णाः पक्षिणश्च विनतायाः प्रसूताः। तत्र कद्रू देव्या: सर्वगिरयः सर्पाश्च जाताः। एवं सर्वे लोका वृद्धिं प्राप्ताः, हे शत्रुतापन। ततः, राजन्, पुण्यात्मनः पौष्करस्य महोदयः अभवत्। पौष्करस्योद्भवः मया द्वैपायनेन तवोक्तः। पुरातनः पुरुषः विष्णुः हरिर्यश्च प्रभुः, स श्रेयानृषिभिः कीर्तितः, अनुक्रमेण ते निगदितः। यः कश्चन श्रद्धया सततमेतत्प्रवरे पुराणे श्रवणं करोति, स वैराग्ययुक्तः लोकानवाप्नोति, दिव्यान् भोगांश्च प्राप्नोति। यः चतुर्विधेनोपायेन—दर्शनमनसा वाचा कर्मणा च—कृष्णं तुष्टावति, तस्मिन्सन्तुष्टो भवति कृष्णः। राजा राज्यं प्राप्नोति, दरिद्रः श्रेष्ठं धनमवाप्नोति, अल्पायुषो दीर्घायुषः स्यात्, पुत्रकामश्च पुत्रं लभते। यज्ञाः, वेदाः, कामाः, विविधाः तपांसि च साध्यन्ते; विष्णोर्भक्तः पुण्यानि धनानि च प्राप्नोति। यद्यत्कामयते, तत्तत्सर्वं लोकनाथात् लभते यः हरिपौष्करकं त्यक्त्वा पठति। तस्मै नास्त्यपमृत्युः, राजेन्द्र, पौष्करकाख्यं महात्मनः चरितं तव श्रुतं व्यासवचनात् मया कथितम्। शृणु विष्णोः ऐश्वर्यं, हरिरूपं च कृतयुगे, देवेषु वैकुण्ठं, मनुष्येषु कृष्णं च। तस्य प्रभोः कर्म मार्गो गम्भीरः; अतीतानागतवर्तमानं यथावत् शृणु। स यः अव्यक्तः, साक्षात् व्यक्तरूपे स्थितः, स भागवान्नारायणः अनन्तस्वरूपः, सर्वोत्पत्तिस्थितिलयकारणं च। एष नारायणः हरिरूपं धारयन् नित्यः; स एव ब्रह्मा, वायुः, सोमः, धर्मः, शक्रः, बृहस्पतिश्च। स युगे युगे अदितेः पुत्रत्वेन जायते; स विष्णुः इन्द्रस्य बलवाननुजः स्मृतः। स तु महात्मनः प्रसादात् अदितेः पुत्रत्वं प्राप्य, दैत्यदानवराक्षसानां विनाशाय अवतरति। स प्रभुः, आदिस्वरूपः, पूर्वं ब्रह्माणं सृष्टवान्; स ब्रह्मा प्रजापतीन्सृष्टवान् पूर्वकल्पे। तत्र मनवः, ब्रह्मसन्ततयः, तैः महात्मभिः ब्रह्मणः नानारूपं समुत्पन्नम्। विष्णोः अद्भुतानि कर्माणि मम शृणु, येषां कीर्तनं लोकेषु प्रसिद्धं। कृतयुगे वृत्रवधानन्तरं त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धं तारकामयं नाम युद्धमभवत्। तत्र भीमाः दानवाः, युद्धे दुर्जयाः, सर्वदेवान्, यक्षान्, सर्पान्, राक्षसान् च व्यधुः। हतान्, भग्नान्, शस्त्रहीनांश्च तान् देवगणान्, मनसि रक्षार्थं नारायणं भगवन्तं शरणं जग्मुः। तस्मिन् समये, शान्तार्कशिखराभ्रसमूहैः गगनं व्याप्तम्, सूर्यचन्द्रताराग्रहाः न प्रकाशन्ते स्म। भीषणा मेघाः विद्युद्गणैः सह, घोरनिनादं कुर्वन्तः, परस्परं बलात्संघट्ट्य, वातैः सह प्रवहन्ति स्म। ज्वलदम्बु, वज्रनिपात, अग्निवातसंयुक्तैः घोरशब्दैः, भयावहैः निमित्तैः, नभः दग्धमिव बभूव। तदा सहस्रशः उल्काः पतन्त्यः, गगनचराः अपि; दिव्यानि विमानानि अपि अधः ऊर्ध्वं च चलन्ति स्म। चतुर्युगान्ते, लोकव्याकुले, रूपाणि विक्रियन्ते, इदं प्रलयचिह्नमभवत्। सर्वं मलिनं, तेजःहीनं, न किञ्चिद् दृश्यते, दशदिशः तमांसि संवृत्य न प्रकाशन्ते स्म। तदा काली, रूपं गृहीत्वा, कालमेखलाभिः संवृता, प्रविवेश; नभः न प्रकाशते, सूर्यः निगूढः, सर्वं घोरतमसा आच्छन्नम्। स प्रभुः, तमीं तमोगणान् उभाभ्यां भुजाभ्यां गृहीत्वा, दिव्यं स्वरूपं प्रादर्शयत्—हरिर्वेणुप्रकाशः। मेघसदृश्यं रूपं, मेघकेशरसंयुक्तं, तमोमयगिरिसन्निभं शरीरं तस्य बभूव। पीतवासाः, तप्तहेमाभरणैः विभूषितः, धूमच्छायातनुः, कल्पान्ताग्निसमुत्थितः इव। चतुरंशुलबाहुः, मुकुटकेशरः, सुवर्णसन्निभायुधैः शोभमानः। सौम्यरश्मिसूर्यतेजसा, पर्वतशिखराकारः, नन्दकखड्गेन रममाणः, सर्पविषसमानबाणः। विविधायुधैः, महाबलः, शङ्खचक्रगदाधरः, विष्णुपर्वतस्वरूपः, भूम्याः मूलं, श्रीवृक्षः, शार्ङ्गधनुर्धरः। स देवेषु कामान् ददाति, तस्य शाखाः सुरस्त्रीसदृशाः, सर्वलोकप्रियः, सर्वजनमनःहरः। विमानशिखरैः विभूषितः, मेघामृतजलसिक्तः, ज्ञानाहंकारस्वरूपः, महाभूतविकासः। विशेषपर्णैः आच्छादितः, ग्रहताराभिः पुष्पितः, दैत्यलोकमूलः, मृत्युलोकप्रकाशकः। स सागरनिनादवद्नादति, अधस्तात् विशालमूलः, सिंहैः बन्धनैः बध्नाति, विहङ्गैः परिवृतः। धर्मार्थगन्धसमृद्धः, सर्वलोकवृक्षः, अव्यक्तनित्यसलिलसमूहः, व्यक्ताहंकारफेनः। एवं पौष्करस्य दिव्यं चरितं, विष्णोरद्भुतरूपं, सुराणां रक्षां, सर्वलोकहिताय, व्यासप्रसादात् श्रुत्वा, राजन्, त्वया कृतकृत्यः।