सत्यम् अव्ययम् ब्रह्म, अष्टादशविधम्, यत् सत्यम् यत् धर्मः, तद् परमं पदं स्मर्तव्यम् इति उक्तम्। तस्य वचनं श्रुत्वा सः पुरुषः उत्तरदिशं गच्छित्वा तत्र ज्ञानतेजसा ब्रह्मपदं प्राप्तवान्। ततः ब्रह्मा भगवान् स्वमनोविचारेण द्वितीयं लोकं भूमिं महात्मना सृजितवान्। तदनन्तरं सः वदति स्म—“किं करवानि, पितामह?”—इति। पितामहेन आज्ञापितः, सः ब्रह्माणं उपगच्छत्। सः ब्रह्मभक्तिं अनुष्ठाय मध्यदेशात् भूमिं प्राप्त्वा परमं पदं प्राप्तवान् तेषां समीपं आगतवान्। यदा तस्य पुत्रः अपि गच्छति स्म, तदा प्रभुः तृतीयं सृजितवान्, मोक्षमार्गनिपुणं, तेजस्विनं, “भूर्भुवः” नाम। सः अपि गोपालनकर्तृपदं प्राप्त्वा तयोः मार्गं अनुसरति स्म। एवं महात्मनः शम्भोः त्रयः पुत्राः वर्णिताः। ततः तान् पुत्रान् गृहीत्वा सः स्वार्जितं पदं गच्छति स्म; भगवन् नारायणः, कपिलः, योगिनां स्वामी अपि तथा कृतवन्तः। यः कालः तयोः मुक्तिप्राप्तिः, सः एव ब्रह्मणः कालः; ततः सः अतिदुर्गं व्रतम् आरब्धवान्। अनन्तरं ब्रह्मा एकोऽपि प्रभुः न रमते स्म; तपस्यां स्थित्वा, अर्धशरीरात् शुभां पत्नीं उत्पादितवान्। सः तपसा, तेजसा, शोभया, नियमेन च, ताम् आत्मना तुल्यां, लोकसृष्टिसक्षमां देवीं सृजितवान्। तया सह तत्र संयुक्तः ब्रह्मा तपः कृत्वा रमते स्म; ततः त्रिपदां गायत्रीं वेदेषु पूजितां उच्चारयामास। सः प्रजापतिं समुद्रांश्च सृजित्वा, गायत्र्याः उत्पन्नानि चत्वारि वेदानि अपि उत्पादितवान्। पितामहः ततः स्वसदृशान् पुत्रान् सर्वभूताधिपतिनः सृजितवान्, यतः लोकाः उत्पन्नाः। प्रथमं सः विश्वेशं, स्वपुत्रं महातपस्विनं, सर्वमन्त्रधर्मसम्पन्नं, धर्मः नाम, सृजितवान्। दक्षः, मरीचिः, अत्रिः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, वसिष्ठः, गौतमः, भृगुः, अङ्गिराः, मनुः च। एते अद्भुताः पितृर्षयः, महर्षयः, धर्मं त्रयोदशविधं आलिङ्गितवन्तः। आदितिः, दितिः, दनुः, कालः, अनायुः, सिंहिका, मुनिः, ताम्रा, क्रोधा, सुरता, विनता, कद्रू च। एता द्वादश कन्याः, हे राजन्, दक्षस्य पुत्र्यः; मरीचिपुत्रः कश्यपः तपसा जातः। तस्मै दक्षः ताः द्वादश अन्याः कन्याः दत्तवान्; ऋषिः तदा सोमाय तारागणं दत्तवान्। रोहिण्याद्याः सर्वाः शुभाः तारा, हे सूर्यपुत्र, लक्ष्मीः, मरुत्वती, साध्या, विश्वेशा च गण्यन्ते। सरस्वती अपि पूर्वं ब्रह्मणा सृजिता; एते पञ्च, हे राजन्, उत्तमाः देवश्रेष्ठानां। शुभलक्षणा धर्मसम्पन्ना पत्नी ब्रह्मणा सर्वकर्मदर्शिना दत्ता, या इच्छया रूपं धारयितुं शक्ता। सा अनुकूलया सुरभिः नाम्नी ब्रह्माणं उपगच्छत्; ततः ब्रह्मा लोकैः पूजितः तया सह संयुक्तः। सृष्ट्यर्थं, गोर्थं च, सा उत्तमा पुत्रान् उत्पादितवती, विशालान् धूमसमानान्। रात्रेः तमः, सन्ध्याबलाकाः सदृशाः, तीव्रतेजसा दीप्ताः, ते रुदन्तः, धावन्तः, पितामहं तुदन्तः। तेषां रुदनधावनयोः कारणात् रुद्राः इति प्रसिद्धाः; निरृति, शम्भुः, अपराजितः तृतीयः अभवत्। मृगव्याधः, कपर्दी, दहनः, ईश्वरः, अहिर्बुध्न्यः, कपाली, पिङ्गलः च। एते सर्वे महातेजस्विनः सेनापतयः, एकादश रुद्राः विख्याताः; सुरभेः अपि गाः, यज्ञपतयः च जाताः। सुरभेः अपि उत्तमशक्तयः, अव्ययाः पशवः, अजाः, हंसाः, परममृतं च उत्पन्नम्। सुरसाया उत्तमौषधयः उत्पन्नाः; धर्मात् लक्ष्मीः कामः च, साध्यायाः साध्याः अभवन्। भवः, प्रभवः, ईशः, असुरनाशकः, अरुणः, आरुणिः, विश्वावसु, बलः, ध्रुवः। हविष्यम्, वितानम्, विधानम्, शमितम्, वत्सरः, भूति, सर्वासुरनाशकः। सुपर्वाणः, बृहत्तेजः, साध्याः लोकैः पूजिताः, देवी वासवस्य अनुगता देवान् उत्पादितवती। प्रथमः वरः, द्वितीयः अव्ययः ध्रुवः, तृतीयः विश्वावसु, चतुर्थः सोमः, प्रभुः। ततः शक्त्या यमः अभवत्; सप्तमः वायु, अष्टमः निरृतिः, वसवः। धर्मस्य सुदेव्यां जातं पुत्रं; विश्वेदेवाः अपि धर्मात् विश्वायाः जाताः इति कथ्यते। दक्षः, बाहुसम्पन्नः, पुष्करस्वनः, चाक्षुषमनुः, मधुः, महाग्राहः च। विश्रान्तकः, विश्रान्तदेहः, विश्कम्भः महायशाः, गरुडः परमबलतेजस्वी, सूर्यसदृशः। विश्वेदेवमाता विश्वेदेवान् उत्पादितवती; मरुत्वती मरुत्वत्पुत्रान्, देवान्, जनयामास।