स्वीयतेजसा दीप्तिमान्, स्वीयैः किरणैः तमो नुदन्, सर्वधर्मेषु स्थितः स हि सहस्ररश्मिसूर्यवत् प्रभया विराजते। ततः शम्भुः, नित्यनारायणः, महातेजस्वी योगाचार्यः, अन्यरूपं धृत्वा तत्र आगच्छत्। कपिलः सांख्यशास्त्रस्य प्रज्ञाचर्यः, ब्राह्मणश्रेष्ठः, तौ महात्मानौ क्षेत्रनिष्ठौ तं स्तुतवन्तौ। तौ आगत्य, ब्रह्मणः अनन्तवीर्यस्य, उच्चावचविभागविदः, महर्षिभिः पूजितस्य, तत्र संवादं अकुर्वताम्। ब्रह्मा आत्मनिष्ठः, विशालः, जगति स्थितः, सर्वभूतनायकः, त्रैलोक्ये पूजितः। तयोः वचनं श्रुत्वा, ब्रह्मा योगविद्, ब्रह्मवेदे घोषितं, त्रिलोक्यं सृजति स्म। तस्य शम्भवे पुत्रं मुनिं अपि सृजति; तस्य पुरतः ब्रह्मा मौनं धृत्वा, वाक् निगृह्य, तस्मिन् अचलतमसि स्थितः। स पुत्रः, जातमात्रः, ब्रह्माणं अब्रवीत्—"किं कर्तव्यम्? भगवन् मुनिवर्यः आदेशयतु।" तस्य उत्तरम्—"एषः कपिलः, तथा नारायणमयः; स तव तत्त्वं वदति। महात्मन्, तत् कुरु।" ततः तस्यार्थाय ब्रह्मा पुनः उत्थाय, अञ्जलिं कृत्वा, "किं करवाणि? सेवायाम् उपस्थातः," इति अब्रवीत्। "यत् सत्यम्, अक्षरं ब्रह्म, अष्टादशरूपम्—यत् सत्यम्, यत् धर्मः, तद् परमं ध्यायस्व।" इति श्रुत्वा, स उत्तरदिशं गतः; तत्र गत्वा, ज्ञानतेजसा ब्रह्मपदं प्राप्तवान्। ततः ब्रह्मा, प्रभुः, मनसा द्वितीयं लोकं, पृथिवीमित्याख्यां, महात्मना सृजति स्म। ततः वचनम् अब्रवीत्—"किं करवाणि, पितामह?" पितामहेन आज्ञापितः, तं ब्रह्माणं उपगच्छत्। स ब्रह्मभक्तिं आचरन्, मध्यदेशात् पृथिवीं प्राप्त्वा, परमं पदं प्राप्तः, तयोः समीपं आगच्छत्। यदा स पुत्रः अपि निर्गतः, प्रभुः तृतीयं सृजति—मोक्षमार्गनिपुणं, भूर्भुवः इति नाम्ना प्रसिद्धम्। स गोपाला धर्मं प्राप्तः, तयोः मार्गं अनुवर्त्य, त्रीः शम्भुमहात्मनः पुत्राः इति वर्णितम्। तान् पुत्रान् गृहित्वा, स स्वार्जितं पदं गतः; नारायणः, कपिलः, योगिनां प्रभुः अपि तद्वत्। यः कालः तयोः मोक्षप्राप्तिः, स एव ब्रह्मणः कालः; तदनन्तरं स महत्तपः आचारयति स्म। ततः ब्रह्मा, एकलः प्रभुः, न तुष्टः अभवत्; तपः आचरन्, अर्धशरीरात् शुभां पत्नीं सृजति स्म। तपसा, तेजसा, शोभया, नियमेन, स सृजति देवीं, स्वतुल्यां, लोकसृजने समर्थां। तया सह तत्र ब्रह्मा तुष्टः, तपः आचरन्; ततः त्रिपदां गायत्रीं, वेदेषु पूजितां, उच्चारयति स्म। भूतपतिं, सागरान्, चतुर्वेदांश्च, गायत्र्याः उत्पन्नान्, सृजति स्म। पितामहः ततः, स्वतुल्यान्, सर्वभूतपतिं, पुत्रान् सृजति, यतः लोकाः उत्पन्नाः। प्रथमं सृजति विश्वेशं, स्वपुत्रं, महातपस्विनं, सर्वमन्त्रधर्मसम्पन्नं, धर्मनामानं। दक्षः, मरीचिः, अत्रिः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, वसिष्ठः, गौतमः, भृगुः, अङ्गिराः, मनुश्च। एते अद्भुताः पितृर्षयः, महर्षयः, धर्मं त्रयोदशरूपं आलिङ्गन्ति स्म। अदिति, दिति, दनु, कालः, अनायु, सिंहिका, मुनिः, ताम्रा, क्रोधा, सुरता, विनता, कद्रू—एता द्वादश कन्याः, राजन्, दक्षस्य सन्ततिः। मरीचिपुत्रः कश्यपः तपसा जातः। तस्मै दक्षः ताः द्वादश कन्याः दत्तवान्; ऋषिः तदा सोमाय तारागणं दत्तवान्। रोहिण्याद्याः शुभा ताराः, सूर्यपुत्र, लक्ष्मीः, मरुत्वती, साध्या, विश्वेशा अपि गण्यन्ते। देवी सरस्वती अपि पूर्वं ब्रह्मणा सृजिता; एते पंच, राजन्, उत्तमाः, देवश्रेष्ठाय। सुन्दरी पत्नी, सौभाग्यधर्मसम्पन्ना, सर्वकर्मदर्शिनी, इच्छारूपधारिणी, ब्रह्मणा दत्ता। सा, सुरभि नाम्ना, अनुकूलत्वेन, ब्रह्माणं उपगच्छत्; ततः ब्रह्मा, लोकैः पूजितः, तया सह एकीभूतः। सृष्ट्यर्थं, गोविपाकाय, उत्तमः, सुरभेः पुत्रान् सृजति, विशालान्, धूमसदृशान्। रात्र्याः तमः, संध्यामेघसदृशान्, तीव्रतेजसा दीप्तान्, ते क्रन्दन्तः, धावन्तः, पितामहं उपालभन्त। तेषाम् अश्रु-धावनात् "रुद्र" इति नाम अभवत्; निरृति, शम्भुः, अपराजितः तृतीयः। मृगव्याधः, कपर्दी, दहनः, ईश्वरः, अहिर्बुध्न्यः, कपाली, पिङ्गलः च। एते महातेजस्विनः, एकादश रुद्राः, सेनापतयः; सुरभेः अपि गावः, यज्ञपतयः उत्पन्नाः। सुरभेः अपि उत्तमशक्तयः, अक्षरगावः, अजाः, हंसाः, परमं अमृतं च उत्पन्नम्।