ततः ताभ्यां महाबलस्य बाहुना आकृष्टाभ्यां स्नेहात् विमुक्ताभ्यां, तौ उभौ स्थूलपक्षिवत् विचलन्तौ दृष्टौ। ततः उभौ चिरस्थायिनं देवम्, पद्मनाभं हृषीकेशं प्रति गत्वा, प्रणम्य तस्य पुरतः स्थितवन्तौ। तौ उचतुर्देवम्—"त्वां जगतः कारणं, एकमेव परमं पुरुषं विद्मः। अस्माकं प्रयोजनार्थं रक्षस्व, एतदर्थमेव आगमनम्।" "त्वं यः सर्वदर्शी सनातनः ख्यातः, अतः प्रत्यक्षदर्शनाय आगतावः। वरं दातुमिच्छावः, अद्भुत देव, रिपुसूदन। त्वां विजयीं समरे नमामः।" ततो भगवान् तौ पप्रच्छ—"किं प्रयोजनं, असुरश्रेष्ठौ, पुनरुत्थाय, जीवितुमिच्छथः?" तौ उचतुर्देवम्—"भगवन्, यस्य समीपे कश्चित् न म्रियते, त्वत्तः मरणमिच्छावः, व्रतपते! त्वत्तः एव मृत्युर्भवतु।" भगवान् उवाच—"एवं भवतु, भविष्यति, भवद्भ्यां भविष्यति प्रमुख्यं, न संशयः। सत्यं वच्मि।" ततः सः सनातनः परमेश्वरः ताभ्यां महत्योः असुरयोः वरं दत्त्वा, स्वजङ्घया तौ यमं यमीं च, रजस्तमोगुणसम्भूतौ, मन्थयामास। तत्र पद्मे उपविष्टः ब्रह्मा, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, उत्तुङ्गबाहुः तेजस्वी, घोरं तपः संपादयामास। स्वतेजसा दीप्तिमान्, स्वकिरणैः तमः नाशयन्, धर्मेषु प्रतिष्ठितः, सहस्रकिरणः सूर्य इव बभासे। तदा अन्यरूपं धारयित्वा, शम्भुः, नाशरायणः अक्षरः, महातेजाः, योगाचार्यः, तत्र समुपाजगाम। कपिलः सांख्याचार्यः, ब्राह्मणश्रेष्ठः, उभौ महात्मानौ क्षेत्रनिष्ठौ, तं स्तुतवन्तौ। तौ तत्रागतौ ब्रह्माणं अनन्तवीर्यं, परापरविभागवित्, महर्षिभिः पूजितं, उचतुर्देवम्। ब्रह्मा आत्मनिष्ठः, विशालः, लोकस्थः, भूतनायकः, त्रिलोक्यां पूज्यते। तयोः वचनं श्रुत्वा, ब्रह्मा योगवित्, त्रिलोक्याः सृष्टिं चकार, यथा ब्रह्मवेदे उक्तं। सः शम्भवे पुत्रं मुनिं अप्यसृजत्, तस्य पुरतः मौनं स्थापयन्, तमसि तिष्ठन्। सुतः जातमात्रः ब्रह्माणं उवाच—"किं कुर्मः, भगवन्, ब्रूहि।" तदा उक्तं—"एषः कपिलः, नारायणांशसम्भूतः, तव तत्त्वं वदति।" ततः ब्रह्मा तयोः कार्यार्थं उत्थाय, "किं करोमि?" इति अञ्जलिं कृत्वा उवाच। "यत् सत्यम् अक्षरं ब्रह्म, अष्टादशरूपम्—यत् सत्यम्, यत् धर्म्यम्, तदुपलक्ष्य परमं स्मर।" इति श्रुत्वा, सः उत्तरदिशं गतः, तत्र ज्ञानतेजसा ब्रह्मपदं प्राप। ततः ब्रह्मा महाबुद्धिः, मनसा द्वितीयं लोकं पृथ्वीं नाम ससर्ज। ततः वचनं वदति—"किं करोमि, पितामह?" इति पितामहेन आज्ञप्तः, ब्रह्माणं उपागच्छत्। सः ब्रह्मणि भक्तिं कृत्वा, मध्यलोकेन पृथ्वीं प्राप्तः, परमं पदं गत्वा तयोः समीपं प्राप्तः। यदा सुतोऽपि प्रययौ, तदा प्रभुः तृतीयं ससर्ज, मोक्षमार्गविदं, भूर्भुवं नाम, प्रख्यातं। सः अपि गोरक्षधर्मं प्राप्य, तयोः मार्गं अन्वगात्। एवम् एते त्रयः शम्भोः महात्मनः पुत्राः कीर्तिताः। तान् पुत्रान् गृहीत्वा, स्वार्जितं पदं गतः; नारायणः, कपिलः, योगिनां स्वामी च तथैव। यः कालः तयोः मुक्तिं प्राप्तयोः, स एव ब्रह्मणः कालः; ततः परं सः घोरं व्रतम् आस्थाय। तदा ब्रह्मा एको न रमते, तपश्चर्यां कुर्वन्, स्वार्धभागात् शुभां पत्नीं ससर्ज। तपसा, तेजसा, श्रीया, नियमेन च, ब्रह्मा स्वसमां जगत्सृजां देवीं ससर्ज। तया सह तत्र एकत्र रममाणः, तपः कुर्वन्, ब्रह्मा वेदेषु पूजितां त्रिपाद्गायत्रीं उच्चैः। सः प्रजापतीन् सागरांश्च ससर्ज, तदा गायत्न्याः जातानि चत्वारि वेदानि। पितामहः ततः आत्मसमाः पुत्रान्, सर्वभूताधिपतीन्, येभ्यः लोका उत्पन्नाः, ससर्ज। प्रथमं सः विश्वेशं, आत्मजं, महातपस्विनं, सर्वमन्त्रयुतं, धर्मनामानं ससर्ज। दक्षः, मरीचिः, अत्रिः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, वसिष्ठः, गौतमः, भृगुः, अङ्गिराः, मनुश्च— एते अद्भुताः पितरः ऋषयः, धर्मं त्रयोदशविधं उपगृह्य। अदितिः, दितिः, दनुः, कालः, अनायुः, सिंहिका, मुनिः, ताम्रा, क्रोधा, सुरता, विनता, कद्रू च— एता द्वादश कन्याः, राजन्, दक्षस्य अपत्यानि; मरीचिपुत्रः कश्यपः तपसा जातः। तस्मै दक्षः ताः द्वादश कन्याः दत्तवान्; तदा मुनिः तारागणान् सोमाय दत्तवान्।