स्निग्धया, भक्त्या च कथां शृणु— कः तव आदिः? केन च त्वं नियुक्तः? कः तव कर्ता, कः रक्षकः, केन नाम्ना च ज्ञायसे इति पृष्टे, जगत्सु स एक इति प्रसिद्धः, अगम्यः, सहस्रनेत्रः; तस्य संयोगेन, युवां स्वकृत्यानि च नामानि च अवगच्छतम्। हे महामते, अस्मात् लोके न किञ्चित् परं विद्यते; आवाभ्यां जगत् तमसा रजसा च आच्छन्नम्। आवां रजस्तमस्वरूपिणौ, ऋषीन्प्रतिक्रम्य, धर्मिष्ठौ, सर्वदेहिनां दुष्प्राप्यौ, गुह्यरूपिणौ च। आवाभ्यां जगत् मोहितं, सर्वयुगे दुष्प्राप्ये; आवां कारणं, कामः, यज्ञः, स्वर्गस्य च प्राप्तिः। यत्र हर्षः प्रमोदयुक्तः, यत्र लक्ष्मीः कीर्तिः च, यद् यत् किञ्चित् काङ्क्ष्यते, तत् युवाभ्यां चिन्त्यते। ममैव प्रयत्नेन योगदर्शनेन पूर्वम् ऐक्यम् आप्नुवम्; तत् प्रतिष्ठाप्य, गुणयुक्तः, सत्त्वे शरणं गतः। स यः परः, योगविद्यायुक्तः, योगसत्त्वाख्यः, स एव रजस्तमसोः कर्ता, जगतः च आदिः। तस्मात् सर्वे प्राणीः जायन्ते, सत्त्वादयः; स एव प्रभुः, स्वांशेन युवां विजेष्यति। ततः, तस्य महात्मनः स्वशक्त्या सुप्तस्य, श्रीनारायणः बाहोः ब्रह्माणं निर्ममे, यः बहु योजनविस्तारितः। तदा, तस्य बाहुना आकृष्यमाणौ, तौ उभौ मृष्टौ, स्थूलपक्षिणौ इव विचलितौ। ततः, उभौ सनातनं देवम्, पद्मनाभं, हृषीकेशं, उपेत्य, प्रणम्य, तस्य पुरतः स्थितौ। "त्वां जगतः आदिं, एकं पुरुषं परमं वेद्मः; रक्ष त्वं, कार्यार्थं आगतौ स्म। त्वं, यः सर्वदृष्टिः अव्ययी, शाश्वतः इति प्रसिद्धः; तस्मात् त्वां साक्षात् द्रष्टुं आगतौ। वरं इच्छावः, हे अद्भुत देव, रिपुं जय; त्वां नमामः, युद्धविजयी।" तदा स देवः उवाच—"शिघ्रं वद, किमर्थं, हे असुरश्रेष्ठ, पुनरुत्थितौ, गूढं जीवितुं इच्छा कृतौ?" तौ ऊचतुः—"हे प्रभो, यस्य सन्निधौ कश्चन न मृतः, तव वयं मृत्युम् इच्छामः; व्रतवते, त्वत्तः एव मृत्युः अस्तु।" स देवः उवाच—"एवं अस्तु; युवां भविष्यति श्रेष्ठौ, न संशयः; सत्यं वदामि।" एवं तौ महाअसुरौ वरं दत्त्वा, स नित्योत्तमः देवः, देवानां श्रेष्ठः, स्वजंघया तौ रजस्तमोगुणसम्भूतौ यमं यमीं च मथितवान्। तत्र, तस्मिन् पद्मे उपविष्टः ब्रह्मा, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, उत्तुङ्गबाहुः, तेजस्वी, घोरं तपः आचरन्। स स्वतेजसा द्युतिमान्, स्वदीप्त्या तमः नुदन्, धर्मेषु प्रतिष्ठितः, सहस्रकिरणः सूर्य इव बभौ। ततः, अन्यं रूपं धृत्वा, शम्भुः, अक्षरनारायणः, महातेजाः, योगाचार्यः, तत्र आगतः। कपिलः, सांख्याचार्यः, ब्राह्मणश्रेष्ठः, उभौ च महात्मानौ, क्षेत्रनिष्ठौ, तं स्तोतुम् आगतौ। तौ उभौ तत्र आगत्य, ब्रह्मणः अपारवीर्यस्य, ऊर्ध्वाधःभेदवित्, महर्षिभिः पूजितस्य, संवादम् अकुरुताम्। ब्रह्मा, आत्मनिष्ठः, विशालः, लोकस्थः, प्रजापतिः, त्रिषु लोकेषु पूज्यते। तयोः वचनं श्रुत्वा, ब्रह्मा योगविद्, वेदेन निर्दिष्टानि त्रिणि लोकानि सृष्टवान्। स च शम्भवे पुत्रं मुनिं ससर्ज; तस्य पुरतः ब्रह्मा तुष्णीं स्थितः, वाक्संयतः, तस्मिन् अचले तमसि। स मनसः जातः पुत्रः, सञ्जातमात्रः, ब्रह्माणं उवाच—"किं करवाणि तव सहाय्याय? ब्रूहि भगवन्।" "एषः कपिलः, हे ब्रह्मन्, नारायणसम्भूतः; स तव तत्त्वं भाषते—महामते, तत् कुरु।" ततः तदर्थं ब्रह्मा पुनः उत्तस्थौ, "युवां सेवितुम् अस्मि सिद्धः; किं करवाणि?" इति अञ्जलिं कृत्वा उवाच। "यत् सत्यम्, अक्षरं ब्रह्म, अष्टादशविधं—यत् सत्यम्, यत् धर्म्यम्, तत् परं पथि स्मर।" एवं श्रुत्वा, स उत्तरदिक् गच्छन्, तत्र गत्वा, ज्ञानतेजसा ब्रह्मपदं प्राप। ततः ब्रह्मा, प्रभुः, मनसा द्वितीयं जगत्, पृथ्वीं नाम, महता मनसा ससर्ज। ततः स उवाच—"किं करवाणि, पितामह?" इति पृष्ट्वा, पितामहानुज्ञया, ब्रह्माणम् उपेत्य। स ब्रह्मभक्तिं कृत्वा, मध्यलोकात् पृथ्वीं प्राप्तः, परां स्थितिं प्राप्य, तयोः समीपं आगतः। तस्य अपि पुत्रस्य गतौ, प्रभुः तृतीयं ससर्ज, मोक्षमार्गविदं, भूर्भुवं नाम, यशस्विनम्। स अपि गोपालरक्षणकर्तृत्वं प्राप्य, तयोः मार्गम् अन्वगात्; एवं एते त्रयः शम्भोः महात्मनः पुत्राः कीर्तिताः। तान् पुत्रान् गृहित्वा, स्वार्जितां स्थितिं गतः; भगवांश्च नारायणः, कपिलः, तपस्विनां प्रभुः च तथैव। यदा तयोः मुक्ति प्राप्ता, स एव कालः ब्रह्मणः; ततः स घोरं व्रतम् आरब्धवान्। ततः ब्रह्मा, एकाधिपः, न तुष्टः, तपः आचरन्, अर्धशरीरात् कल्याणीं भार्यां उत्पादितवान्।