एवं राजन्, पद्मस्य केशराणां अनन्तानि तन्तूनि स्मृतानि वस्तुतः पृथिव्याः सर्वाणि खनिजपर्वतानि सन्ति। तस्य पद्मस्य बहवः पत्राणि, दुर्गमप्रदेशाः पर्वतसमूहेन सञ्चिताः, ये विदेशभूमयः इति अभिहिताः, तानि सन्ति। अधः स्थितानि पत्राणि, तेषु भागेषु, दानवानां, नागानां, कीटानां निवासस्थानानि सन्ति। तत्र तेषु मध्ये महत् समुद्रम् अस्ति, यः 'तत्त्वम्' इति प्रसिद्धः, यत्र मनुष्याः महापापिनः निमग्नाः भवन्ति। तस्य पद्मस्य मध्ये, एकसमुद्रे प्रविष्टा पृथिवी कथ्यते, चतुर्दिशं चतुर्विधानि जलाशयानि सन्ति। एवं नारायणस्य हेतोः, पद्मात् उद्भूतं पृथिवीतत्त्वम् प्रकटितम्; अतः तस्य नाम 'पुष्करम्' इति प्रसिद्धम्। तस्मात् पण्डितैः, प्राचीनैः ऋषिभिः, याजिकैः च, वेदप्रमाणेन, यज्ञे पद्मविधिः स्मृतः। एवं भगवता सर्वस्य धारणविधिः स्थापितः—पर्वतानां, नदीनां, सरांसां च। ततः बलवान्, अद्वितीयः, तेजस्वी वरुणः, सूर्यसदृशः, श्वेतप्रभया दीप्तः, शनैः शनैः स्वयम्भूः, महासमुद्रे पद्मविधिं शय्याम् सृजित्वा, जगत्सम्पुटितम् अकरोत्। तत्र तपस्याः विघ्नः अभवत्—महादानवः मधु नाम्ना, तस्य सह भ्राता कैटभः उत्पन्नौ। तौ विष्णोः रजस्तमसः संयोगात् जातौ, शक्तिमन्तौ, तमसः मूर्तिमन्तौ, एकसमुद्रे सर्वं जगत् विघ्नयन्तौ। दिव्यरक्तवस्त्रधारिणौ, श्वेतदीप्तदंष्ट्रौ, उच्चमुकुटकुण्डलाभूषितौ, भुजबन्धकङ्कणदीप्तौ। विशालताम्रलोचनौ, विस्तीर्णवक्षसौ, महाबाहू, पर्वतसदृशशरीरौ, चलन्तौ पर्वतयुगलवत्। नूतनमेघसदृशौ, सूर्यसदृशमुखौ, विद्युत्सदृशदीप्तौ, भयङ्करौ, गदाधारिणौ। तौ पद्मे पादौ स्थापयन्तौ, समुद्रं उद्धृत्य हरिं शयनं कम्पयन्तौ। तत्र पद्मे विचरन्तौ, सर्वदिशं मुखानि कृत्वा, योगिनां श्रेष्ठं तेजस्विनं ब्रह्माणं अपश्यताम्। तं नारायणेन नियुक्तं, सर्वभूतसृजनं—देवान्, जगत्, मानसपुत्रान्, दानवान्, ऋषीन् च—तौ दृष्ट्वा। ततः तौ दानवश्रेष्ठौ, दीप्तौ, हन्तुम् उद्युक्तौ, कोपात् विकृतलोचनौ, तत्र ब्रह्माणम् उवाचताम्—"कः त्वम्, पद्ममध्ये स्थितः, शुक्लपट्टधरः, चतुर्भुजः, संयमं पश्यन्, सर्वदुःखवर्जितः, किं मोहितः?" "आगच्छ, युध्यस्व, पद्मसम्भूत! त्वम् अत्र समुद्रे शक्तिहीनः, आवयोः द्वयोः श्रेष्ठयोः सम्मुखः।" "कः तव मूलम्? केन नियुक्तः? कः तव स्रष्टा? कः तव रक्षकः? केन नाम्ना प्रसिद्धः?" "स एकः इति जगति प्रसिद्धः, दुर्गमः, सहस्राक्षः; तस्य योगेन, त्वम् आवां तव कर्मनाम्नौ जानीतम्।" "बुद्धिमन्, न किञ्चिद् अस्मात् जगति परं; आवाभ्यां रजस्तमसा जगत् आवृतम्।" "आवां रजस्तमसात्मकौ, ऋषीन् अतिक्रान्तौ, धर्मिष्ठौ, सर्वदेहिनां दुष्प्रापौ, गूढावपि।" "आवाभ्यां जगत् मोहितम्, सर्वयुगे दुष्प्रापौ; कारणम्, कामः, यज्ञः, स्वर्गलाभः च आवां।" "यत्र सुखं हर्षसहितम्, यत्र श्रीः कीर्तिः च, यत् किञ्चित् काम्यं, तद् आवां चिन्तयावः।" "यत्नेन योगदृष्ट्या अहम् प्रथमं योगम् प्राप्तवान्; तं स्थाप्य, गुणयुक्तः, सतत्त्वे शरणं गतः।" "यः परमः, योगज्ञानसम्पन्नः, योगसत्त्वनामन्, स रजस्तमसयोः स्रष्टा, जगतो मूलम्।" "तस्मात् सर्वे भूतानि जातानि—सात्त्विकानि च अन्यानि च; स एव प्रभुः, तवां द्वौ अंशेन विजेष्यति।" ततः शयनं कुर्वन्, श्रीनारायणः स्वशक्त्या, ब्रह्माणं स्वबाहुना निर्मितवान्, यः बहुल योजनविस्तृतः। तदानीं तौ बाहुना आकृष्यमाणौ, मुक्तौ, स्थूलशुकयुगलवत् विचरन्तौ। ततः तौ अनादिनं देवम्, पद्मनाभं, हृषीकेशं, उपगम्य, प्रणम्य, तस्य सम्मुखं स्थितौ। "त्वां जगतः मूलम्, एकं परमपुरुषम् जान्मः; तव हेतोः आवां रक्षस्व, एषः आगमनकारणम्।" "त्वं, यस्य दृष्टिः न कदापि विफलः, नित्यः प्रसिद्धः; अतः त्वां साक्षात् द्रष्टुम् आगतौ।" "वरं इच्छावः त्वत्तः, अद्भुतदेव, शत्रुसूदन; त्वां, दृष्टिव्याप्तम्, प्रणमामः, युद्धविजयिन्।" "शीघ्रं वद, किमर्थम्, असुरश्रेष्ठ, पुनः जीवनं लभ्य, गूढजीवनं इच्छसि?" "भगवन्, यस्य सन्निधौ कश्चन न मृतः, तव वयं मृत्युम् इच्छावः, महाव्रतिन, मृत्युः अस्माकं तवतः भवतु।" "एवं भवतु; भविष्यति तौ द्वौ भविष्ये श्रेष्ठौ, न संशयः; सत्यं वदामि।" ततः तौ महादानवौ वरं दत्त्वा, नित्यः परमेश्वरः, देवश्रेष्ठः, तौ यमयमी—रजस्तमसगुणसम्भूतौ—स्वजंघया मथितवान्। तत्र पद्मे स्थितः ब्रह्मा, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, उच्चबाहुः, दीप्तिमान्, घोरं तपः आरब्धवान्।