ते कृतयुगं चतुर्सहस्रवर्षमिति कथयन्ति; तस्य सन्ध्याशतम्, तस्य द्विगुणं च सन्ध्यांशः, हे सूर्यनन्दन। तस्मिन्युगे धर्मश्चतुर्भिः पादैः स्थितः, अधर्मः दुर्बलः; स्वधर्मनिष्ठाः जनाः, साधवः जन्मन्युपगच्छन्ति। ब्राह्मणाः धर्मनिष्ठाः, राजानः राजधर्मे प्रतिष्ठिताः, वैश्याः कृष्यादौ प्रवृत्ताः, शूद्राः सेवायाम् स्थिताः। तत्र सत्यं, शौचं, धर्मः च प्रस्फुरन्ति; साधूनां कर्माणि कृत्यन्ते, कीर्तिम् च लभन्ते। एष कृतयुगे आचारः, हे राजकुमार, सर्वेषां भूतानां, धर्मनिष्ठानां, दीनानां च। त्रेतायुगं त्रिसहस्रवर्षाणि, तस्य सन्ध्याशतम्, तस्य द्विगुणं च सन्ध्यांशः, इति कथ्यते। तस्मिन्युगे अधर्मः द्वाभ्याम् पादाभ्याम् स्थितः, धर्मः त्रिभिः; सत्यं धर्मश्च प्रवर्तते, त्रेतायुगस्य नियमः प्रतिष्ठितः। तत्र वर्णाः संशयेन परिवर्तन्ते; चातुर्वर्ण्यस्य विकारात् आश्रमाः दुर्बलाः भवन्ति। एष देवैः कृतः त्रेतायुगस्य विविधः प्रवाहः; द्वापरयुगस्य आचारं श्रोतुम् अर्हसि। द्वापरं द्विसहस्रवर्षाणि, हे सूर्यनन्दन; तस्य सन्ध्याशतम्, तस्य द्विगुणं च सन्ध्यांशः, एष युगः इति कथ्यते। तत्र सर्वे जनाः अर्थलाभे प्रवृत्ताः, रागग्रस्ताः; सर्वे लघु, नीचाः, हे सूर्यनन्दन। तस्मिन्युगे धर्मः द्वाभ्याम् पादाभ्याम् स्थितः, अधर्मः त्रिभिः; विपर्यासेन, शनैः धर्मः कलियुगे नश्यति। तदा ब्राह्मणस्य स्वभावः क्षीयते, उत्साहः नश्यति; व्रतानि उपवासाः च द्वापरान्ते त्यजन्ति। एवं सहस्रवर्षाणि, द्विशतं च सन्ध्यायुक्तम्, गण्यते; एष क्रूरः कलियुगः इति प्रसिद्धः। यत्र अधर्मः चतुर्भिः पादैः स्थितः, धर्मः एकपादेन, यत्र मनुष्याः तपोहीनाः, कामनिष्ठाः, तत्र जनाः जन्मन्ति। तत्र न कश्चित् अतीव शुद्धः, न धर्मनिष्ठः, न सत्यवादी; न नास्तिकाः, न ब्रह्मनिष्ठाः तत्र जन्मन्ति। ब्राह्मणाः गर्वग्रस्ताः, स्नेहबन्धनं क्षीयते, सर्वे कलियुगे शूद्रवत् आचरन्ति। कलियुगे, हे सूर्यवंशज, आश्रमाणां विपर्यासः, युगान्ते वर्णानां भ्रमः जायते। युगाख्यं कालं द्वादशसहस्र (दिव्य) वर्षाणि इति ज्ञेयम्, यथापूर्वं प्रतिष्ठितम्; सहस्रयुगपर्यन्तम्, तद् ब्रह्मणः दिवः इति कथ्यते। तस्य दिवः समाप्ते, सर्वभूतानां देहविनाशं दृष्ट्वा, लोकनाशाय प्रवृत्तिः जायते। सर्वेषां देवतानां ब्रह्मादीनां, हे राजन्, दैत्यदानवयक्षराक्षसपक्षिणां च, गन्धर्वाप्सरसः सर्पाणां, पर्वतानां, नदीनां, पशूनां, श्रेष्ठभूतानां, योन्यन्तरजन्मनां, कृमीनां च, महाभूताधिपः पञ्चभूतानि संहरति, लोकनाशाय महाप्रलयं करोत्। सूर्यरूपेण दृष्टिं हरति; वातरूपेण प्राणान् हरति; अग्निरूपेण सर्वलोकान् दहति; घनरूपेण पुनः वर्षं करोति। नारायणरूपं योगिनं सत्यमूर्तिं तेजोमयं जगत्युत्तमं धृत्वा, स समुद्रान् शोषयति। ततः सर्वसमुद्रान्, सर्वनदीन्, सर्वकूपान्, पर्वतानां जलानि तेजसा आकरोति। भूमिं तेजसा विदार्य, पातालं गत्वा, तत्र जलं सर्वं, रसं च, पिबति। यद् यत् जीवेषु स्नेहं, रक्तं, द्रवमस्ति, तद् सर्वं, हे पद्मनयन, परमात्मा आकरोति। बलवान् वायुरूपं धृत्वा, सर्वं जगत् कम्पयन्, हरिः प्राणापानसमानादीन् प्राणान् आकरोति। ततः सर्वदेवगणाः, सर्वभूतानि, गन्धः, गन्धग्राही, स्थूलता, भूमिसंस्थाः गुणाः, सर्वे संह्रियन्ते। रसः, जिह्वा, स्नेहः, जलसम्बन्धि गुणाः; रूपं, दृष्टिः, पक्वता, तेजसम्बन्धि गुणाः; स्पर्शः, प्राणः, गति, वायुसंस्थाः गुणाः; शब्दः, श्रोत्रं, आकाशसम्बन्धि गुणाः, सर्वे संह्रियन्ते। एकेन क्षणेन भगवान् जगतो मोहं—मनः, बुद्धिः, क्षेत्रज्ञः—नाशयति, यथा श्रूयते। स उत्तमः, परमेश्वरः, हृषीकेशः, शरणं प्रापितः, तदा भगवत्प्रभामण्डलैः परिवृतः। वृक्षशाखासु शरणं लभमानाः, वातेन कम्प्यमानाः, तेषां परस्परस्पर्शात् अग्निः उत्पन्नः, शतधा दीप्तः। ततः सर्वसंहारी प्रलयाग्निः, सर्वं आवृत्य, पर्वतान्, वृक्षान्, लतान्, वल्लीन्, तृणानि च दहति। सर्वलोकान् भस्मीकृत्य, हरिः, लोकगुरुः, पुनः युगान्तकर्मणा तान् नाशयति। ततः कृष्णः, महाबलः, सहस्रगुणं वर्षं भूत्वा, दिव्येन जलोपहारेण भूमिं तर्पयति। पश्चात् शुद्धं, मधुरं, शुभं, पुण्यं, क्षीरसदृशं जलं भूम्याः शान्त्यर्थं ददाति। तैः वारिप्रवाहैः भूमिः आवृत्य, एकः समुद्रः जाता, सर्वभूतविहीनः।