पूर्वकाले महर्षे, के progenitors इति कः, कथं च ते अद्भुतं, नित्यं जगत् सृजितवन्तः इति मे पृच्छसि। यदा स्थावर-जङ्गमं सर्वं एके शून्ये सागरे लीनं अभवत्, यदा देवाः, असुराः, मनुष्याः, सर्पाः, राक्षसाः चैव विनष्टाः, तदा किं अभवत् इति ज्ञातुम् इच्छसि। यदा वायुः अग्निः च लोकात् नष्टौ, यदा आकाशः पृथिवी च लुप्तौ, महाभूत-प्रलये सर्वं तमसि विलीनम् अभवत्, तदा सर्वव्यापी भगवान्, महाभूताधिपः, महातेजाः, विशालरूपः, देवश्रेष्ठेषु अग्रगण्यः, योगविद्, तपसि स्थितः, कथं तिष्ठति इति अपि तव जिज्ञासा अस्ति। एतत् सर्वं ब्रह्मन्, श्रद्धया श्रोतुम् इच्छसि। त्वं धर्मज्ञः, नारायणस्य महात्मनः यशः वक्तुम् अर्हसि। भगवन्, इह उपविष्टान् श्रद्धालून् प्रति त्वमेव वक्तुम् योग्यः। नारायणस्य यशः श्रोतुम् तव इच्छा उचितम्, सूर्यवंशश्रेष्ठ, यतः त्वं तस्य वंशजः। शृणु, यथा पुराणेषु, वेदेषु, ब्राह्मणैः च श्रुतम्, तथा कथयामि। यथा पराशरपुत्रः, द्वैपायनाचार्यः, बृहस्पतिसमप्रभः, तपसा अनुभूतवान्, तथा यथाशक्ति श्रुतम्, यथामुनिः विज्ञातवान्, तव कथयामि। नारायणस्य परमं तत्त्वं कः जानाति? ब्रह्मा अपि, विश्वामित्रपुत्रः, न पूर्णतया जानाति। यत् कर्म वेदानां रहस्यं, महर्षीणां गुह्यम्, सर्वयज्ञाधिपः, सर्वज्ञस्य सत्यम्, आत्मविदां चिन्त्यं, दुष्कृतिनां नरकः, तदेव नारायणस्य तत्त्वम्। यत् दिव्यं देवेषु, सुप्रसिद्धं परमं यज्ञं, सतां सारः, महर्षीणां परमम्, वेदैः विधीयमानं यज्ञं, विवेकिनां ज्ञातं तपः, यः कर्ता, कारणं, बुद्धिः, मनः, क्षेत्रज्ञः, स एव। ओम् इति अक्षरः, पुरुषः, गुरुश्च, एकत्वेन दृश्यते; पञ्चप्राणः, नित्यः, अव्ययः च। कालः, पाकः, पाचकः, दृष्टा, स्वाध्यायः, विविधैः देवैः अभिधीयते; स एव, अन्यः न अस्ति। स एव भगवान् सर्वं सृजति, परिवर्तयति, सर्वान् प्रवर्तयति, विक्षिप्तान् अतिक्रामति। तं आदिपुरुषं वयं पूजयामः, तमेव इच्छामः, तेन तुष्टाः; स वक्ता, वक्तव्यं, यद् अहं वदामि, तदेव। यत् श्रूयते, यद् श्रवणीयं, यद् अन्यद् चर्च्यते, सर्वाणि आख्यानानि, परम्पराः, तस्मै समर्पितानि; स जगन्नाथः, नारायणः इति प्रसिद्धः। यत् सत्यम्, अमृतम्, अक्षरम्, परमम्; यत् भूतम्, यत् इह परमम्, यत् भविष्यति, यत् चलति वा स्थिरम्, यद् अन्यद् अस्ति, तद् आदिपुरुषः, परमेश्वरः। युगानां परम्परा अपि शृणु। कृतयुगं चतुर्षहस्रवर्षाणि उच्यते; तस्य संध्याकालः शतवर्षम्, द्विगुणः च। तस्मिन् युगे धर्मः चतुर्भिः पादैः स्थितः, अधर्मः दुर्बलः; जनाः स्वधर्मनिष्ठाः, सत्पुरुषाः जन्मन्ति। ब्राह्मणाः धर्मनिष्ठाः, राजानः राजधर्मे स्थिताः, वैश्याः कृष्यादौ प्रवृत्ताः, शूद्राः सेवायाम्। तदा सत्यं, शौचम्, धर्मः च विकसितः; सत्कृत्यम् कृतं प्रसिद्धम् अभवत्। कृतयुगे सर्वेषां, धर्मनिष्ठानां, अपि च नीचजनानां, एषा आचारः। त्रेतायुगं त्रिसहस्रवर्षाणि उच्यते; तस्य संध्याकालः शतवर्षम्, द्विगुणः च। तस्मिन् युगे अधर्मः द्वाभ्यां पादैः स्थितः, धर्मः त्रिभिः; सत्यं, पुण्यं प्रबलम्, तेतायाः नियमः स्थापितः। तत्र वर्णाः परिवर्तन्ते, न संशयः; चातुर्वर्ण्यस्य विकारात्, आश्रमाः दुर्बलाः। देवैः कृतः त्रेतायुगस्य विविधः आचारः; द्वापरयुगे आचारः श्रोतुम् अर्हसि। द्वापरयुगं द्विसहस्रवर्षाणि, तस्य संध्याकालः शतवर्षम्, द्विगुणः च; एष युगः। तत्र सर्वे भूतानि अर्थलाभे प्रवृत्तानि, रागग्रस्ताः; सर्वे तुच्छाः, निन्दिताः। तस्मिन् युगे धर्मः द्वाभ्यां पादैः स्थितः, अधर्मः त्रिभिः; विपर्ययात्, शनैः पतनात्, धर्मः कलियुगे नष्टः। तदा ब्राह्मणस्य स्वभावः क्षीयते, उत्साहः नश्यति; व्रतं, उपवासः द्वापरान्ते त्यज्यन्ते। कलियुगः सहस्रवर्षाणि, द्विशतवर्षाणि संध्याकालः; एष क्रूरः कलियुगः। तत्र अधर्मः चतुर्भिः पादैः स्थितः, धर्मः एकपादेन; मनुष्याः तपः हीनाः, कामनिष्ठाः, तत्र जन्मन्ति। तत्र न कश्चित् अतीव शुद्धः, न पुण्यः, न सत्यवक्ता; न नास्तिकः, न ब्रह्मभक्तः, तत्र जन्ममानुषेषु। ब्राह्मणाः गर्वग्रस्ताः, स्नेहः, बन्धुत्वं क्षीयते; सर्वे कलियुगे शूद्रवत् व्यवहारं कुर्वन्ति। कलियुगे, सूर्यवंशज, आश्रमाणां विपर्ययः; युगान्ते वर्णानां भ्रमः जायते। युगः द्वादशसहस्रवर्षाणि इति पूर्वं निश्चितम्; सहस्रयुगपर्यन्तं, ब्रह्मणः अहः इति कथ्यते। तस्य दिवसे समाप्ते, सर्वभूतशरीराणां विनाशं दृष्ट्वा, लोकनाशाय चित्तं जायते। एवं पूर्ववृत्तं, युगपरम्परां, नारायणस्य महात्मनः तत्त्वं, जगत्सृष्टिप्रलयस्य रहस्यं च, श्रद्धया शृणु।