मानसः सरः हंसक्रौञ्चसमाकीर्णः कम्पितः अभवत्; त्रिशृङ्गगिरिः, कुमारी नदी च, तत्र कम्पिताः। मंदरो गिरिः हिमपर्वतशिखरैः आवृतः; उशीरबिन्दुः पर्वतः, चन्द्रप्रस्थः शिखरराजः च तत्र कम्पिताः। प्रजापतेः पर्वतः, पुष्करः पर्वतः, देवाभ्रः पर्वतः, रेणुका पर्वतः च अपि कम्पिताः। क्रौञ्चगिरिः, सप्तर्षिगिरिः, धूम्रवर्णः पर्वतः, एवं अन्ये पर्वताः, प्रदेशाः, जनाः अपि दैत्येन कम्पिताः। सर्वाः नद्यः, समुद्राः च दैत्यप्रभावेन कम्पिताः; कपिलः भूमिपुत्रः, व्याघ्रवान् च तत्र उद्विग्नः अभवत्। आकाशस्थाः, सतीपुत्राः, पातालनिवासिनः, मेघनाम्ना तीक्ष्णाङ्कुशधारिणः बलसमूहः, ते अपि कम्पिताः। सर्वे ऊर्ध्वगामिनः, तीव्रगति-संपन्नाः, गदाधरः, शूलधारः, करालः, हिरण्यकशिपुः च तस्मिन्काले कम्पिताः। स दैत्यः घनसमूहवद् गर्जनध्वनिसंपन्नः, मेघगर्जनशब्देन वेगवान् अभवत्। देवशत्रुः, दितिसुतः, वीर्यसम्पन्नः नरसिंहं प्रति दौडितः; तस्य सिंहेश्वरस्य तीक्ष्णनखैः, ओंकारध्वनिसहाय्येन, संग्रामे विदारितः, हतः च अभवत्। दितिसुतवधात् भूमिः, कालः, चन्द्रः, आकाशः, ग्रहाः, सूर्यः, दिशः, नद्यः, पर्वताः, महासमुद्राः च शान्तिम् प्राप्ताः। ततः तुष्टाः देवाः, तपोनिधयः ऋषयः, आद्यं सनातनं देवम् दिव्यैः नामभिः स्तुतवन्तः। "भगवन्, एष नरसिंहस्वरूपः यः त्वया प्रकटितः, परमं चापरं च ये जानन्ति, ते केवलं एतत् पूजयन्ति। त्वं ब्रह्मा, रुद्रः, महेन्द्रः, देवश्रेष्ठः, सर्वलोकानां कर्ता, संहर्ता, अक्षरमूलं च।" "परमं प्राप्तिः, परमं देवः, परमं मन्त्रः, परमं हविः, परमं धर्मः, परमं विश्वम्—त्वं पुरातनः पुरुषः इति कथ्यसे। परमं शरीरम्, परमं ब्रह्म, परमं योगः, परमं वाक्, परमं रहस्यं, परमं लक्ष्यं—त्वं पुरातनः पुरुषः। परमं पदम्, परमं देवः, परमं भावः—सर्वातिरिक्तः—त्वं पुरातनः पुरुषः। परमं रहस्यं, परमं महत्त्वम्, परमं विस्तारम्—सर्वातिरिक्तः—त्वं पुरातनः पुरुषः। परमं निधिः, परमं शुद्धिः, परमं संयमः—सर्वातिरिक्तः—त्वं पुरातनः पुरुषः।" एवं उक्त्वा, भगवतः लोकपितामहः, नारायणं देवम् स्तुत्वा ब्रह्मलोकं गतः। ततः, दुन्दुभिशब्दे नृत्यन्त्याः अप्सरसां मध्ये, हरिः प्रभुः क्षीरसागरस्य उत्तरतीरे गतः। तेजस्विनं नरसिंहस्वरूपं स्थापयित्वा, पुरातनस्वरूपधारिणं, गरुडध्वजः प्रभुः निर्गतः। प्रभुः, अष्टचक्ररथेन, दिव्यप्रभायुक्तेन, अमूर्तिस्वरूपैः जीवैः सेवितः, स्वं धामं प्रत्यागच्छत्। एवं नरसिंहस्य महात्म्यं विस्तारतः वर्णितम्; अधुना तस्य अन्यं महत्त्वं पुनः विस्तरेण कथ्यते। केन प्रकारेण पद्मरूपः उत्पन्नः? केन प्रकारेण जगत् सुवर्णमयं अभवत्? केन प्रकारेण वैष्णवी सृष्टिः पद्ममध्ये प्रकटिता अभवत्? नरसिंहमहात्म्यं श्रुत्वा, राविनन्दनः, विस्फारितनेत्रः, केशवम् पुनः पप्रच्छ। "महापद्मकल्पे, हे जनार्दन, समुद्रे शयनं कुर्वन्, तव नाभिपद्मात् पद्मरूपं जगत् केन प्रकारेण अभवत्? पद्मनाभस्य शक्त्या, समुद्रे शयनसमये, देवाः, ऋषिसमूहः पद्ममध्ये केन प्रकारेण उत्पन्नः? एतत् सर्वं, योगेश्वर, योगं मे कथय। तव यशः श्रुण्वन्, मे तृप्तिः न जायते।" "परमपुरुषः कियन्तं कालं शय्यति? कियन्तं कालं स्वप्नं पश्यति? अस्य कालस्य उत्पत्तिः का? कियन्तं कालं पश्चात् प्रभुः जागर्ति? जागरितः प्रभुः केन प्रकारेण विश्वं सृजति? प्राचीनकाले के जनाः प्रजापतयः आसन्? ते केन प्रकारेण अद्भुतं, नित्यं जगत् सृजितवन्तः?" "यदा स्थावरजङ्गमं सर्वं एकस्मिन् रिक्तसागरमध्ये नष्टम्—यदा देवाः, असुराः, मानवाः, सर्पाः, राक्षसाः नष्टाः—यदा वायु, अग्निः, आकाशः, भूमिः विलीनाः, महाभूतविकारे सर्वं तमसि परिवर्तितम्—तदा सर्वव्यापी भगवान्, महाभूताधिपः, दीप्तिमान्, विशालरूपः, देवश्रेष्ठः, योगनिष्ठः, योगविद्, स्थितः किम् अभवत्?" "एतत् सर्वं, हे ब्रह्मन्, भक्त्या श्रवितुम् इच्छामि। त्वं धर्मज्ञः, नारायणस्य महात्म्यस्य वक्ता योग्यः। भगवन्, श्रद्धया अस्माकं मध्ये उपविष्टान् त्वं वक्तुम् अर्हसि।" "नारायणयशः श्रवणम् तव उचितम्, हे सूर्यवंशवृषभ, यतः त्वं तस्य वंशजः। शृणु, यथा प्राचीनपुराणेषु, वेदेषु, श्रेष्ठब्राह्मणैः च श्रुतम्। यथा पराशरपुत्रः, द्वैपायनः आचार्यः, बृहस्पतिसदृशप्रभः, तपसा अनुभूतवान्, तद् यथाशक्ति यथा श्रुतम्, यथा मे ऋषिमात्रया ज्ञातम्, तव कथयिष्यामि, हे ऋषिश्रेष्ठ।