गिरिपुष्पितक इति पर्वतः श्रीमन् सौभग्यसम्पन्नः, दर्शनीयः, समुद्रं विदारयन् उद्भूतः, चन्द्रसूर्ययोः विश्रामस्थानं दत्तवान्, महाशिखरैः आकाशम् इव नखैः विदारयन् दीप्तिमान् बभौ। सः पर्वतः चन्द्रसूर्यरश्मिसदृशः, समुद्रजलैः परिवृतः, सर्वतः विद्युद्भिः शोभितः, शतयोजनपरिमाणः आसीत्। तत्रैव तडिद्भिः विद्योतिते महति पर्वते प्रसिद्धः ऋषभ इति पर्वतः स्थितः। तत्रैव शोभनः कुञ्जर इति पर्वतः, यत्र भगवतः अगस्त्यस्य शुभमाश्रयः अस्ति, विस्तीर्णनेत्रः, भीमः, नागानां निवासपुरी च आसीत्। तथा भोगवती, दैत्यपतिना कम्पिता, महापर्वतः महासेनः, तथा पारियात्रः पर्वतः अपि तत्र आसन्। चक्रवान् पर्वतः पर्वतानां श्रेष्ठः, वाराहः पर्वतः, तथा प्राज्योतिषपुरी सुवर्णमयी शोभनापि तत्र आसीत्। तस्यां पुरी दुष्टात्मा नरक इति दानवः निवसति। मेघः पर्वतराजः घोरनिनादेन गर्जति। तत्र, द्विजश्रेष्ठ, षष्टिसहस्राणि पर्वतानि सन्ति; मेरुः महापर्वतः नवसूर्यतेजसा दीप्तिमान् बभौ। तस्य गुहाः यक्षराक्षसगन्धर्वैः सदा सेव्यमानाः, हेमगर्भः महापर्वतः, तथैव हेमसखः अपि तत्र आस्ताम्। कैलासः पर्वतराजः दानवराजेन कम्पितः, तत्रैव वैखानसः सरः सुवर्णपद्मैः आच्छादितम्। मानसः अपि कम्पितः, हंसबकसमाकीर्णः, तत्र त्रिशृङ्गः पर्वतः, कुमार्याख्या नदी च प्रवहति। मन्दरः पर्वतः हिमशिखरैः आवृतः, उशीराबिन्दुः पर्वतः, चन्द्रप्रस्थः शिखरराजः अपि तत्र आसीत्। प्रजापतेः पर्वतः, पुष्करः, देवाभ्रः पर्वतः, तथैव रेणुका पर्वतः अपि तत्र आसन्। क्रौञ्चः पर्वतः, सप्तर्षिपर्वतः, धूम्रवर्णः च, एवं अन्ये अपि पर्वताः, जनपदाः, देशाः च तत्र सन्ति। सर्वाः नद्यः, समुद्राः, दानवेन कम्पिताः; कपिलः भूमिपुत्रः, व्याघ्रवान् अपि विक्षिप्तौ। दिवौकसः सतीपुत्राश्च, पातालवासिनः, मेघाख्यः प्रबलः गणः हस्तिप्रहरणधारी च तत्र कम्पिताः। ये सर्वे ऊर्ध्वगामिनः, अतिवेगशालिनः, ते अपि विक्षिप्ताः; गदापाणिः, शूलपाणिः, करालः, हिरण्यकशिपुः तदा। सः मेघसमूहसङ्काशः, मेघनिनादेन, घनस्वनेन, मेघवेगेन च, देवशत्रुः दितिसुतः नृसिंहम् अभ्यधावत्। सः प्लुत्वा रणभूमौ सिंहेश्वरस्य तीक्ष्णनखैः, ॐकारनिनादेन सह, विदारितः, हतः च अभवत्। तदा दितिसुतवधात्, पृथिवी, कालः, चन्द्रः, नभः, ग्रहाः, सूर्यः, दिशः, नद्यः, पर्वताः, महासमुद्राः च शान्तिम् आपेदिरे। ततः प्रमुदिताः देवाः, तपोबलसम्पन्नाः ऋषयः च, आद्यं सनातनं देवम् दिव्यनामभिः सुष्लोकयन्। "भगवन्, एष नृसिंहस्वरूपः यः त्वया प्रकटितः, यं परमापरविदः केवलं पूजयन्ति। त्वं ब्रह्मा रुद्रः महेन्द्रः च, देवश्रेष्ठ, त्वं सर्वलोकानां स्रष्टा च संहर्ता च, अव्ययमूलम्। परं प्राप्तिः, परं दैवतं, परं मन्त्रः, परं हविः, परं धर्मः, परं विश्वम्—त्वां प्राचीनं पुरुषं वदन्ति। परं शरीरं, परं ब्रह्म, परं योगः, परं वाक्, परं रहः, परं गतिः—त्वां प्राचीनं पुरुषं वदन्ति। परं पदं, परं देवः, परं सत्यम्, परात्परं अपि—त्वां प्राचीनं पुरुषं वदन्ति। परं रहः, परं महत्त्वं, परं व्यापकत्वं, परात्परं अपि—त्वां प्राचीनं पुरुषं वदन्ति। परं निधिः, परं शौचं, परं संयमः, परात्परं अपि—त्वां प्राचीनं पुरुषं वदन्ति।" एवं उक्त्वा, भगवन् सर्वलोकपितामहः, देवम् नारायणम् स्तुत्वा ब्रह्मलोकम् अगच्छत्। ततः, दुन्दुभिस्वनेन, अप्सरसां नृत्येन च, हरिः प्रभुः क्षीरसागरस्य उत्तरतीरे अगच्छत्। नृसिंहस्य तेजस्वि रूपम् स्थापयित्वा, पुरातनस्वरूपधारी, गरुडध्वजः प्रभुः प्रस्थितवान्। प्रभुः अष्टचक्रयुक्तेन दिव्यरथेन, अमूर्तिस्वभावैः गणैः सहितः, स्वधामम् प्रत्यागच्छत्। एवं नृसिंहस्य माहात्म्यं विस्तारतः उक्तम्। अधुना अन्यत् तस्य माहात्म्यं पुनः विस्तारतः शृणु। कथं पद्मरूपं समुत्पन्नम्? कथं जगत् सुवर्णमयं जातम्? कथं च वैष्णवी सृष्टिः कदाचित् पद्ममध्ये प्रादुरभूत्? एवं नृसिंहस्य माहात्म्यं श्रुत्वा, राविनन्दनः, विस्मितलोचनः, केशवं पुनः पप्रच्छ। "हे जनार्दन! महाकल्पे पद्मे, कियद् रूपेण तव पद्मजगत् नाभेः समुद्भूतम्, यदा त्वं सलिले शयितः आसीः? पद्मनाभस्य योगेन, सलिलशयिनः, देवाः मुनिगणाश्च कथं कदाचित् पद्मे उत्पन्नाः? एतत्सर्वं मे कथय, योगिनां योगेश्वर, यतः तव यशः शृण्वतः मे तृप्तिः न जायते। कियत्कालं परमपुरुषः शयितः भवति, कियत्कालं स्वप्नं पश्यति, कुतः अयं कालः उद्भूतः? कियदानीं काले भगवतः उदयः? कथं चोत्थाय, भगवान् समग्रं विश्वं सृजति?" एवं स भक्त्या पप्रच्छ।