सर्वेषु लोकेषु चण्डिकेत्यभिधाना या माता शुम्भनिशुम्भनाशिनी, सा भूमौ नम्रैः कामितान् दानवान् शीघ्रं एकैव द्रुतं चूर्णयति। सा देवी गगनगतवायोः प्रदीप्तमार्गे, भूमौ च, अजिता चाप्रतिमरूपा दृश्यते। लोकजननी सा भवप्रियासुन्दरी, तस्यै नमस्करोमि। सागराः स्फुरद्भिः तरङ्गैः, वह्नयः तेजसा, सर्वाणि चलाचलानि भूतानि, शतशिरसः सर्पाश्च—सर्वे तव नाम स्मरसि, यन्मम भीतिदं भवति। भक्तिनिष्ठानां शरण्ये, अहं तव पादौ शरणं प्रपन्नः। इह मे कर्माणि दृढानि स्युः, अल्पस्तुत्याः अपि फलं प्राप्नुयाम्। एवमुक्ता, वीरकेण स्तूयमाना देवी, पर्वतानन्दिनी, सन्तुष्टा स्वपत्युः शुभं गृहम् प्रविवेश। तदा रुद्रः महागौरीं गौर्याख्यां मनोमोहिनीं वनगजगमनेव दृष्ट्वा निरन्तरं पश्यन् स्थितः। सा पूर्णचन्द्रमुखी, तन्वी, विस्तीर्णश्रोणी, गुरुपयोधरा, संहतकटिता, शोभायाः न्यूनता नास्ति, सौन्दर्यामृतं स्रवयन्ती बभूव। सर्वाभरणभूषिता, मत्तविलासिनी, तं कामयमानः, विषण्णः, उग्रः, शूरः, भयानकः च संजातः। रुद्रः किञ्चित् करुणया युक्तः, स्मयमानः, भीषणः, विचित्रः च बभूव; हन्तुम् इच्छन्, देवेषु आज्ञापयत्, तदा भीमं रूपं धारयामास। सा अपि भैरवी रूपं धारयामास, शैलजा सहस्ररूपप्रदर्शनं तस्यै ददर्श। यदा तानि सहस्ररूपाणि उपशमितानि, तारकमिव रूपं पार्वत्या दर्शितम्, तदा शङ्करस्य संशयो नाशमवाप। तां विश्वरूपिणीं दृष्ट्वा, रमणप्रियः शङ्करः, दीर्घवियोगानन्तरम् हिमवतोः कन्यां भार्यां प्राप्तवान्, हृष्टचित्तः बभूव। सहस्रवर्षाणि, उभौ रहसि स्थित्वा, तयोः क्रीडा नित्यं प्रवृत्ता, नानाप्रकारहेतुभिः। वीरकः द्वारे स्थितः, हरं द्रष्टुम् इच्छन्तः देवान् स्वगृहं प्रेषयामास। "अत्र अवसरः नास्ति, वृषध्वजः स्वपत्नी सहितः रहसि क्रीडति," इति उवाच; तेन ते देवाः यथागतं प्रत्यगच्छन्। यदा सहस्रवर्षाणि व्यतीतानि, तदा देवाः उत्कण्ठितचित्ताः, शङ्करस्य किमाचरंति इति ज्ञातुम् अग्निं प्रेरयामासुः। अग्निः वराहरूपं गृहीत्वा, छिद्रद्वारेण प्रविश्य, शर्वं गिरिजया सह शयानं ददर्श। तं वराहरूपिणं अग्निं देवानामधिपः दृष्ट्वा, महादेवः किञ्चित्क्रुद्धोऽभाषत— "मम शुक्रस्य अर्धं देवीमध्ये विसृष्टम्, शेषं तव पीत्व्यम्, सा लज्जया विरम्य स्थितवती। त्वं विघ्नकारकः, तस्मात् इदं त्वयि पततु।" इति उक्त्वा, अग्निः कृताञ्जलिः तद्वीर्यं पपौ। तेन देवाः तस्य तस्य शरीरेण पूरिताः; तेषां उदराणि विदार्य, महेश्वरवीर्यं निर्गतम्। तत् तेजो हेमसदृशं दीप्तिमद्, शङ्कराश्रमे विततं, महद् विशुद्धं सरः जातम्। तत्र हेमपद्मानि पूर्णविकसितानि, नानाविहगनिनादितानि। इति श्रुत्वा, देवी तं सुवर्णपद्मसरः समुपागच्छत्। कौतूहलेन सा तं हेमपद्मसरः प्रविश्य, जलक्रीडां कृत्वा, पद्ममालया स्वं अलङ्कृतवती। ततः सखीभिः सह तीरे उपविष्टा देवी पातुं कामयमाना, तं सलिलं शीतलं मधुरं पद्मशोभितं ददर्श। सा कृतिकाः दृष्टवती, याः षड्दिव्यसूर्यसमानप्रभाः, पद्मपत्रात् तं जलं गृह्य गृहम् अनयन्। हर्षेण उवाच—"पद्मपत्रे क्षीरं पश्यामि।" ताः कृतिकाः सर्वं पर्वतानन्दिन्यै न्यवेदयन्। "यदि पुत्रः तव जायते, तं तुभ्यं दास्यामः; स च अस्माकं अपि सुतो भूत्वा अस्माकं नामभिः लोकेषु विख्यातो भवतु।" इत्युक्त्वा। गिरीजा प्रत्युवाच—"मम अङ्गसमुत्पन्नः सर्वाङ्गसंपन्नः पुत्रः कथं भवेत् तव?" ताः कृतिकाः ऊचुः—"वयं तस्य श्रेष्ठानि अङ्गानि दास्यामः; यदि एवं, तर्हि स्यात्।" सा पर्वतानन्दिनी प्रत्युवाच—"एवं अस्तु, निरपराधाः।" ततः प्रहृष्टाः कृतिकाः पद्मपत्रस्थं क्षीरं तस्यै ददुः। सा शनैः तद् जलं पित्वा, सरसि देवी दक्षिणपार्श्वम् विदार्य, तस्मात् अद्भुतः शिशुः समुत्पन्नः, येन सर्वे लोकाः प्रकाशिताः। स सूर्यसमप्रभः, सुवर्णसन्निभः, शुद्धतीक्ष्णशूलधारी, षडाननः अभवत्। दैत्यान् घ्नन्तुं दीप्तिमान्, सुवर्णवर्णः, तेन देवसंमत्या कुमारः अभवत्। पुनः, वामपार्श्वं विदार्य, देवीपुत्रः शिशुः जातः; स्कन्दमुखात्, अग्निवीर्यसम्भूतः, शत्रुघ्नः सुन्दरवदनः समुत्पन्नः। कृतिकासंयोगात्, स विशेषतः "शाख" इति अभिहितः; तानि नामानि षड्वदनानि व्याप्य प्रसिद्धानि। तस्मात् स जगति षण्मुखः, स्कन्दः, विशाखः, षडाननः, कार्त्तिकेयः इति सर्वत्र विख्यातः। शुक्लचैत्रपक्षे पञ्चदश्यां, तौ द्वौ महाबलवन्तौ, सूर्यसमानौ, शरवन्तरे जातौ। शुक्लपञ्चम्यां चैत्रे, पाकशासनः तौ बालकौ दृष्ट्वा, तयोः नेतृत्वकर्म अकरोत्।