वीरक, त्वं मम पुत्रः असि, अहं तव जननी—एवं पार्वती देवी स्नेहेन तमुवाच। अहं शङ्करस्य प्रिया, हिमगिरिपुत्री चास्मि; मनसि ते संदेहो नास्तु। मम शरीरे वर्णपरिवर्तनात् त्वं शङ्कां मा कृथाः, पुत्र। एषा गौरवर्णा कण्ठा पद्मजेन मह्यम् अनुग्रहेण दत्ता। असुरकृतपरिस्थितिं न जानन्त्या मया शापः कृतः, यदा शङ्करः स्त्रीरूपेण रहसि एकाकी आसीत्, तदानीं तद्वृत्तान्तं श्रुत्वा। सः शापः निवर्तयितुं न शक्यते; परं त्वां वदामि—शीघ्रं त्वं मानुषलोकात् प्रत्यागमिष्यसि, च कामन्वितो भविष्यसि। ततो वीरकः प्रफुल्लहृदयः मातरं नमस्कृत्य हिमगिरिपुत्रीं वाक्यमुवाच, या पूर्णचन्द्रसमप्रभा आसीत्। "हे गिरिकन्ये, तव हस्तयोः नम्रदैत्यदेवरत्नचिह्नानि शोभन्ते, त्वं शरणागतवत्सला, शरणागतदुःखनाशिनी च। त्वां नमामि। हे सुवर्णगात्रे, सूर्यमण्डलदीप्तिकण्ठे, नागाभरणभूषितबाहुके, त्वामहं शरणं गच्छामि। भक्तानां त्वद्वत्सला त्वमेव शीघ्रं कामान् ददासि, हे स्तुत्ये। शङ्करः किं त्वयि न इच्छति, हे गिरिपुत्रि? महेश्वरमण्डले तव शुद्धयोगनिष्पन्नं दुर्जयं रूपं देवश्रेष्ठैः प्रथमं स्तुतम्, यदा त्वया अन्धकवंशसमूहः विनष्टः। सिंहवाहनासने स्थिते, श्वेतकेशपुच्छमण्डलशोभितग्रीवे, तव ताम्रदीर्घशुद्धबाहुभिः महदसुरगणः निपातितः। चण्डिकेति लोकेषु ख्याता, शुम्भनिशुम्भविनाशिनि मातः, त्वं शीघ्रं नम्रजनाभिलषितान् असुरान् पृथिव्यां निहनसि। वायोः दीप्तमार्गे, नभसि, भूमौ च, हे देवि, तव रूपं अभेद्यं, अद्वितीयं च। त्वां नमामि, लोकजननीं, भवप्रियाम्। सागराः लहरिविलासिनः, अग्नयः दीप्तिमन्तः, चराचराः सर्वे, शतशिरसः सर्पाश्च—सर्वे तव नाम स्मरिष्यन्ति, यन्नाम मम भीतिकरं। भक्तनिष्ठानां शरण्ये, अहं तव पदयोः शरणमागतः। मम अत्र कर्म स्थिरं भवतु, यथाऽल्पस्तुतिफलं प्राप्नुयाम्।" एवं वीरकेण स्तूयमाना देवी प्रसन्ना बभूव। सा हिमगिरिपुत्री पतिसदनं शुभं प्रविवेश। तदा रुद्रः, महागौरीं मनोहरां गौर्याख्यां दृष्ट्वा, या गजवधूविलासिनीव गतिमती, विस्मितचित्तः बभूव। सा पूर्णचन्द्रमुखी, तन्वी, विस्तीर्णकटी, स्तनभारवती, क्षीणनाभि, परन्तु सौन्दर्ये न किञ्चिद् न्यूनम्, मोहमधुर्यम् उदधारयत्। सा सर्वाभरणभूषिता, मृदुमदचेष्टा, तदा शिवः ताम् इच्छन्, उत्कण्ठितः, विषण्णः, उग्रः, वीर्यवान्, भीषणश्च बभूव। सः किंचित् दयालुः, स्मयमानः, उग्रः, विचित्रः च जातः; देवाज्ञया हन्तुम् इच्छन्, भीषणं रूपं धारयामास। सा अपि भैरवी रूपं जग्राह, देवस्य प्रतिरूपिणी; पर्वतनिवासिनी तस्याः सहस्ररूपप्रदर्शनं अपश्यत्। यदा तानि सहस्ररूपाणि उपशमितानि, तदा पार्वत्या तारकसदृशं रूपं दर्शितम्; शङ्करस्य संशयः अपसृतः। तां जगदात्मनीं दृष्ट्वा, रतिप्रियः शङ्करः, विरहात् पुनः पत्नीं हिमगिरिसुतां प्राप्त्वा, हृष्टचित्तः बभूव। सहस्रवर्षाणि यावत् तौ एकान्ते स्थित्वा, नानाविधकारणोत्थितं क्रीडां नित्यं प्रचक्रतुः। वीरकस्तु द्वारस्थः, ये देवाः हरदर्शनाकाङ्क्षिणः समुपाययुः, तान् सविनयं स्वगृहं प्रेषयामास। "इह अवसरः नास्ति, हे देवाः; वृषध्वजः स्वपत्नी सहितः एकान्ते क्रीडति," इति सः उक्त्वा, ते यथागतं प्रतिनिवृत्ताः। यदा सहस्रवर्षाणि व्यतीतानि, तदा देवाः उत्सुकचित्ताः, अग्निं शङ्करस्य किमाचरितमिति ज्ञातुम् प्रेरयामासुः। अग्निः सूकररूपिणा जालकच्छिद्रं प्रविश्य, शर्वं गिरिजया सह शयानं अपश्यत्। देवानामधिपः तं सूकररूपिणं अग्निं दृष्ट्वा, महादेवः कोपितः तमुवाच। "मम शुक्रस्य अर्धं देवीमध्ये स्रुतम्, हे अग्ने, शुक्ररूपेण; सा लज्जया विरमिता, तदन्यत् त्वं पिब। त्वया हि विघ्नः कृतः, तस्मात् त्वय्येव पतति," इति उक्तः, अग्निः कृताञ्जलिः तद्वीर्यं पपौ। तेन तद्वीर्येण देवाः स्वस्वदेहभागानुसारं पूर्णाः अभवन्; तेषां उदराणि विदार्य, महेश्वरबीजं निर्गतम्। तत् तेजस्वि सुवर्णसदृशं बीजं शङ्कराश्रमे व्याप्य, महद् शुद्धं सरः जातम्। तस्मिन् सुवर्णकमलानि विकसन्ति, नानाविहङ्गनिनादितानि च। एतत् श्रुत्वा देवी तं सुवर्णसरः प्रति सुतरां कुतूहलिनी समुपागच्छत्। तत्र जलक्रीडां कृत्वा, सा कमलमालां धारयामास। ततः सखीजनैः सहितया सरस्तटे उपविष्टया, देवी पातुम् इच्छन्त्या, सा तज्जलम् मधुरं शुद्धं कमलशोभितं ददर्श। सा कृत्तिकाः अपश्यत्, याः षड्दिवाकरसमप्रभाः, स्नाताः, तज्जलं कमलपत्रात् गृहं नीतवन्त्यः। हृष्टा सा उवाच—"कमलपत्रे क्षीरं पश्यामि।" तदा कृत्तिकाः सर्वं हिमगिरिपुत्र्यै न्यवेदयन्। "यदि पुत्रः तव जायेत, तं त्वां दास्यामः; स च अस्माकं अपि स्यात्, अस्माकं नामभिः प्रसिद्धः सर्वेषु लोकेषु, हे शुभे।" गिरिजा प्रत्युवाच—"मम शरीरे जातः सर्वाङ्गसम्पन्नः पुत्रः कथं भवेद् युष्माकं?" तदा कृत्तिकाः तामूचुः—"वयं तस्मै उत्तमानि अङ्गानि दास्यामः। यदि एवं, तर्हि स्यात्।