स तदा बालकः मातुः प्रहर्षनिर्झरप्रक्षालितहृदयः, तस्याः आज्ञां शिरसि निधाय, शीघ्रमेव यथोचितं कर्तव्यमिति निश्चित्य, "एवं करिष्यामि" इति देवीमुवाच। स मातुः प्रीत्याज्ञारसामृतपूरितचित्तः, तापं त्यक्त्वा, तामवलोकयितुम् वनान्तं जगाम, मातरं प्रणम्य। तत्र सः पर्वतस्य देवताम्, मातुः सखीमपि, सुशोभितां कुसुममोदिनीं नाम, दृष्टवान्। सा च देवी, गिरिसुतां समीपगच्छन्तीं, हर्षपूर्णहृदया, स्नेहेन परिष्वज्य, उच्चैः स्नेहपूरितया वाचा ववन्दे—"क्व गच्छसि कन्ये?" इति। ततः सा सर्वमाख्यातवती—शंकरस्य कोपकारणं च। पुनः गिरिजा, मातुः अनुमोदनं लब्ध्वा, तस्यै देवीमुवाच—"निष्कलुषे, त्वं सदा पार्वतीयदेवी, सर्वथा मम परमप्रियासि। अतः यदवश्यं कर्तव्यम्, तत् सम्यक् शृणु; त्वं यत्नेन अन्यायाः स्त्रियाः प्रवेशं प्रतिषेधय। यदा अहं पर्वते रहस्यतपस्यां स्थितास्याम्, यदि कापि स्त्री पिनाकिनः गृहम् प्रविशेत्, त्वं तत्क्षणमेव मां सूचय, निष्पापे। ततः अहं यथोचितं सर्वं व्यवस्थास्ये।" एवं उक्ता सा देवी "एवं भवतु" इति प्रत्युवाच, स्वं पुण्यं पर्वतमधिगम्य स्थितवती। उमापि, गिरिसुता, शीघ्रं पितुः उद्यानं प्रविश्य, मेघमालिकेव कान्त्या गगनं पूरयन्ती, प्रविष्टा। तत्र सा केवलं वल्कलाम्बरधारिणी, ग्रीष्मे पंचाग्निमध्ये तिष्ठन्ती, वर्षासु जलवासिनी, शिशिरे शुष्कभूमौ शयाना, कठोरं तपः समाचरत्। एतस्मिन्नन्तरे, अन्धकस्य पुत्रो बलवान् दैत्यः, पितुः वधं स्मृत्वा, गिरिसुतायाः कीर्तिं श्रुत्वा, सर्वान् देवांश्च युद्धेन विजित्य, बकस्य भ्राता, आडीनामकः, चन्द्रशेखरस्य सदा अवसरमपेक्षत्। स देवद्विष् त्रिपुरारिनगरं प्रपद्य, तत्र द्वारे स्थितं वीरं दृष्ट्वा, पद्मजनितस्य पूर्वं दत्तं वरं स्मृत्वा—यदा दैत्यः अन्धकः गिरिशेन हतः, तदा प्रदत्तवरस्मरणात्—घोरं घोरं तपः समारब्ध। ततः तस्य तपसा तुष्टः ब्रह्मा साक्षात् समुपस्थित्य तमुवाच—"किं वरं वाञ्छसि, दैत्यश्रेष्ठ?" इति। दैत्यः प्रत्युवाच—"मम अमरत्वं वरमिच्छामि।" ब्रह्मोवाच—"न कश्चन पुरुषो न वा दैत्यः मृत्युम् विना अस्ति; सर्वे देहिनः मृत्युम् आप्नुवन्ति।" तदा दैत्यसिंहः पद्मसम्भवम् उवाच—"हे पद्मज, यदा मम रूपपरिवर्तनं द्वितीयं भवति, तदा एव मृत्युः मम आगच्छतु। अन्यथा अहम् अमरः स्याम्।" ब्रह्मा तुष्टः प्रत्युवाच—"यदा द्वितीयं रूपपरिवर्तनं तव स्यात्, तदा मृत्युः तव भविष्यति; अन्यथा न स्यात्।" एवं उक्त्वा, स दैत्यपुत्रः स्वमात्मानं अमरं मन्यमानः, स्वविनाशोपायं स्मृत्वा, वीरस्य दृष्टिं वञ्चयितुम्, सर्परूपं गृहीत्वा, सन्धिषु प्रविश्य, दृष्टिपथं तत्याज। गणेशस्य दृष्टिं परिहार्य, स महादानवः, गुप्तः, त्रिपुरघातिनः गृहम् प्रविश्य, सर्परूपं परित्यज्य, उमायाः रूपं स्वीकृत्य, गिरिशं मोहितुम् उद्युक्तः, मोहग्रस्तचित्तः। तदा स मायया अतिविचित्ररूपं निर्माय, सर्वाङ्गसंपूर्णं, सर्वलक्षणगोपितं, मनोहरं रूपं धारयामास। तस्य मुखे वज्रतुल्यं तीक्ष्णं दन्तपंक्तिं निर्माय, गिरिशं हन्तुम् उद्युक्तः अभवत्। उमायाः रूपधारी स दैत्यः, सुन्दरवपुषा, अद्भुताभरणवसनभूषितः, हरं समीपमुपागमत्। तं दृष्ट्वा गिरिशः प्रसन्नः सञ्जातः, तं पर्वतकन्येति मन्य, सस्नेहमङ्के परिष्वज्य, "तव भावः सत्य एव, न कृत्रिमः; त्वं मम हृदयम् जानित्वा आगता, हे गौरि," इति पप्रच्छ। "त्वया विना त्रिलोकी शून्या इति चिन्तयित्वा, प्रसन्नवदना आगता; एषा तव युक्ता वृत्तिः।" इत्युक्तः स दैत्यपतिः सस्मितम् उत्तरमवदत्, किन्तु त्रिपुरघातिनः तत्त्वं न अवगच्छत्। "तव अनन्यसुलभं प्रीतिं प्राप्य तपः कर्तुम् गतास्मि; किन्तु तत्र न किञ्चित् आमोदं प्राप्तवती, अतः त्वत्समीपम् आगता।" इति। एतच्छ्रुत्वा शङ्करः किंचित् संशयं जगाम। देवः स्मितवदनः, ध्यानस्थः, मनसा विचिन्तयामास—"सा क्रुद्धा, स्थिरप्रकृतिः, अनिष्टकामना आगता—मम किमत्र संशयः?" एवं चिन्तयन्, हरः तस्याः विशेषलक्षणं द्रष्टुम् इच्छन्, वामपार्श्वे पद्मचिह्नं न दृष्टवान्। ततः पिनाकधन्वा देवः तत्र केशपाशं निर्मितमपश्यत्, दानवमायां विज्ञाय, स्वं रूपं गुप्तवान्। उदरात् वज्रायुधं गृहित्वा, तं दानवं प्राहरत्; किन्तु वीरकः न तद्वधं बुबुधे। हरिणा स्त्रीरूपेण दानवपतिं निहतम् अपश्यन्, परन्तु तत्त्वं न ज्ञात्वा, स गिरिसुतायै तत् निवेदयामास।