ततः हिमालयतनया शिवं प्रति किञ्चिद् अधिकं वक्तुं नाशकत्। सा तस्याः परुषवचनैः क्लान्ता सती तम् उवाच—"किम् अधिकं वदामि? पर्याप्तं तव खिन्नजनकं वचनम्। त्वं श्मशानवासिन्य् अभयसञ्चारिणी, नग्ना च निरपेक्ष्या, कपालधारिणी चिरकालं करुणाविहीना चासि।" इति उक्त्वा हिमालयसुता मन्दिरात् निर्गता। तस्याः निर्गच्छन्त्याः तदा देवेश्वरस्य गणाः दुःखार्ताः उच्चैः विलपन्तः—"अम्बिके, क्व गच्छसि? अस्मान् परित्यज्य?" इति रुदन्तः तां अन्वधावन्। तदा वीरकः देवीपादयोः पतित्वा, अश्रुपूरितगद्गदया वाचा उवाच—"अम्बिके, किम् एतत्? कोपसमाकुला क्व गच्छसि?" सः पुनरुवाच—"त्वं यदि अनुकम्पारहिता अपि गच्छसि, अहम् अनुयास्यामि; अन्यथा त्वया परित्यक्तः शिखरात् पतिष्यामि, तपस्येव रतः।" तदा देवी दक्षिणहस्तेन तस्य मुखं उद्धृत्य स्नेहपूर्णया वाचा उवाच—"मा शुचः पुत्र। न उचितं त्वया शिखरात् पतितुं वा मम अनुगमनं कर्तुं वा। कारणं वक्ष्यामि, शृणु। यतः हरिणा 'कृष्णा' इति मया उक्ता, तेन निन्दिता अपि अनिन्दिता अपि अभवम्। अतः अहम् एतादृशं तपः करिष्यामि येन गौरीपदं प्राप्स्यामि।" "एष देवः स्त्रीषु आसक्तः; मम गमनानन्तरं त्वं सदा द्वारपालः भूत्वा सावधानः भव। यथा अन्यास्त्रियोऽत्र हरस्य समीपं न आगच्छेयुः, यदि अन्यां स्त्रीं पश्यसि, तदा मां सूचय। ततः अहम् यथोचितं तत्क्षणं करिष्यामि।" इति उक्ते तदा बालः "एवं भविष्यति" इति देवीं प्रत्युवाच। मातुः प्रीतिवचनामृतसिक्तः, सः तापमुक्तः मातरं प्रणम्य वनं द्रष्टुं गतः। तत्र सः मातुः सखीमुपगच्छन्तीं ददर्श, या 'कुसुममोदिनी' नाम्ना तस्याः पर्वतदेवी अलङ्कृता आसीत्। सा हिमालयतनयां दृष्ट्वा स्नेहविह्वला आलिङ्ग्य उच्चैः अवदत्—"क्व गच्छसि, कन्ये?" सा च तस्मै सर्वं शंकरविषये कोपकारणं न्यवेदयत्। पुनः गिरिजा मातुः अनुमोदनया तस्यै देवीमुवाच—"अकल्मषे, त्वं सदा पर्वतराजस्य देवी, मम च अतीव प्रियासि। अतः यत् कर्तव्यं तत् वक्ष्यामि। त्वं यत्नेन अन्यास्त्रियः प्रवेशं वारय।" "मम गुप्ततपसि पर्वते प्रवृत्तायां यदि कश्चित् स्त्री पिनाकिनः गृहे प्रविश्यते, तत्क्षणं मां सूचय, निष्पापे। तदा यथोचितं करिष्यामि।" इति उक्ते सा देवी "एवं" इति प्रत्युवाच, स्वं शुभं पर्वतं जगाम। उमा तु शीघ्रं पितुः उद्यानं प्रविष्टा, या मेघमालिकेव द्यां व्याप्य विराजमानासीत्। तत्र सा काषायवस्त्रधारिणी ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्ये स्थित्वा, वर्षासु जलमध्यवासिनी, शिशिरे शुष्कभूमौ शयानासीत्; एवं सा तत्र तपस्यास्थिता। एतेन कालेन अन्धकस्य पुत्रः, बलवान् दैत्यः, पितुः निधनं स्मृत्वा, पर्वततनयां ज्ञातवान्। सः सर्वान् देवांश् संग्रामे जित्वा, बलवान् बकस्य भ्राता, 'आडि' नाम्ना, चन्द्रशेखरं सदा वीक्षमानः आसीत्। स देवद्विष् त्रिपुरान्तकपुरं समागत्य, द्वारे स्थितं वीरं अपश्यत्। सः तदा ब्रह्मणः पूर्वं दत्तं वरं स्मृत्वा, यदा अन्धकदैत्यः गिरिशेन हतः, तदा तस्य मृत्युस्मरणं चकार। सः घोरं तपः कृत्वा ब्रह्माणं तुष्टाव। तदा ब्रह्मा तं पृष्टवान्—"किं वरं इच्छसि, दैत्यश्रेष्ठ?" दैत्यः उवाच—"मम अमरत्वं वरं भवतु।" ब्रह्मा उवाच—"न कश्चिद् पुरुषो वा दैत्यो वा मृत्युम् अतिक्रामति; सर्वे शरीरीणः मृत्युम् अवश्यम् आप्नुवन्ति।" तदा दैत्यसिंहः ब्रह्माणं प्रति उवाच—"हे कमलयोनये, यदा मम रूपपरिवर्तनं द्वितीयं भवति, तदा एव मृत्युः मम स्यात्। अन्यथा अहम् अमरः।" तदा ब्रह्मा तुष्टः सञ्जातः—"यदा द्वितीयं रूपपरिवर्तनं तव भविष्यति, तदा मृत्युः तव आगमिष्यति; अन्यथा न।" एवं उक्त्वा, दैत्यात्मजः आत्मानं अमरं मन्यमानः, तदा स्वविनाशहेतुम् अनुस्मृत्वा, वीरस्य दृष्टिपथं परिहरन्, सर्परूपं गृहीत्वा छिद्रद्वारा प्रविष्टः। स गणेशं विमुक्त्वा, स दानवराट्, त्रिपुरारिनिलयं अप्रकाशितः प्रविश्य, ततः सर्परूपं त्यक्त्वा, उमारूपं धारयन्, पर्वतेश्वरस्य मोहाय, मायया अतीव मनोज्ञां, सर्वलक्षणगोपनां, रूपमाकारयत्। तस्य मुखे वज्रदन्तान्, स्थिरतीक्ष्णशृङ्गान् न्यवेशयत्, मोहवशात् गिरिशं हन्तुं सज्जीकृत्य, उमारूपधारिणी सः दैत्यः, शोभनाभरणवसनैः विभूषितः, हरं प्रति जगाम। स च गिरिशः तं दृष्ट्वा, पर्वतसुता इव सर्वलक्षणयुक्तां मत्वा, तं महादैत्यं सन्तुष्टः आलिङ्ग्य जग्राह।