शिवस्य प्रियतमा सा सती, शुद्धस्मिता, तस्य कोपं प्रशमयितुम् लीलया भाषितुम् उद्युक्ता। साष्टाङ्गं प्रणिपत्य, सस्मितं सविनयं तम् उपगम्य, "मम लीलया किमपि भाषितं तव कोपं नाशयिष्यामि," इति सान्त्वनम् अकरोत्। सः पुनः स्नेहाद् वा अवमानात् वा अपमानात् वा मनःक्लेशः जायते इति स्मारयन्, "यः जनः लीलया स्पृष्टः, सः कदापि कोपं न कुर्यात्," इति उक्तवान्। एवं शिवेन मधुरैः वचोभिः सान्त्वितापि सा देवी, सती, गाढदुःखवशात् तीव्रं कोपं न त्यक्तवती। तदा शङ्करस्य हस्तेन वस्त्रं गृहीत्वा, केशाः विक्षिप्ताः, गिरिसुतां शीघ्रं निर्गन्तुम् उद्युक्ताम्। सा क्रुद्धा निर्गच्छन्ती तदा पुरहरः पुनः अवदत्—"सत्यं, हे कन्ये, त्वमपि सर्वथा स्वपितृवत् एव।" "यथा हिमालयशिखरैः मेघपटलैः व्याप्तं नभः सुलभं न ज्ञातुं शक्यते, एवं तव हृदयं अपि दुर्निवारं ज्ञातुम्," इति सः पुनः अवदत्। "अरण्येभ्यः कठिनत्वम्, पन्थानेभ्यः वक्रता, हिमात् दुर्गमता, गिरेः शैत्यं च त्वं सदा स्वीकृतवती, हे तनुत्रे!" इति सः स्मारयामास। एवं वचोभिः सम्बोधिता सा गिरिसुता, क्रोधात् शिरः कम्पयन्ती, दन्तैः दन्तान् पीडयन्ती, शिवम् प्रत्युवाच—"सर्वेषां साधूनां दोषारोपणं मा कुर्याः। तव सर्वे दोषाः तव दुष्टसंगात् एव उत्पन्नाः।" सा पुनरुवाच—"सर्पेभ्यः बहुभिः जिह्वाः, भस्मनः स्नेहबन्धनम्, चन्द्रात् मलिनहृदयता, वृषात् अगम्यता त्वया प्राप्ता।" "किं बहुना? तव क्लिष्टवचनानि पर्याप्तानि। त्वं श्मशाने वससि निर्भयः, नग्नः निरलज्जः, कपालधरः, दयाविहीनश्च।" इत्युक्त्वा हिमालयकन्या देवालयात् निर्गता। तस्याः निर्गच्छन्त्या, देवपतिसैन्यगणाः विलपन्तः "अम्बे, क्व गच्छसि अस्मान् परित्यज्य?" इति रुदन्तः अन्वयुः। तदा वीरकः, भगवत्याः पादयोः पतित्वा, अश्रुपूर्णकण्ठः अवदत्—"अम्बे, किमेतत्? क्रुद्धा क्व गच्छसि?" "त्वदनुरक्ता न सन् अपि, त्वामनुगमिष्यामि; अन्यथा त्वया परित्यक्तः, गिरिशिखरात् पतित्वा तपस्यामि," इति सः प्रतिजज्ञे। तदा देवी दक्षिणहस्तेन मुखं उद्धृत्य वीरकं सान्त्वयामास—"मम वत्स, मा शोचिः।" "न उचितं त्वया, पुत्र, न गिरिशिखरात् पतितुम्, न च मम अनुगमनम्। कारणं शृणु। हरिणा 'कृष्णेति' नाम्ना सम्बोधिता अहं, तेन निन्दिता अपि अनिन्दिता अपि। अतः अहम् अतीव तपः करिष्यामि, यतः गौर्याः पदं प्राप्स्यामि।" "एष देवः स्त्रीषु आसक्तः; अहम् इतः निर्गच्छन्ती, त्वं सदा द्वारपालः भूत्वा, यः कश्चित् अपराधः, सदा पश्य।" "कोऽपि स्त्री हरेः समीपम् आगच्छेत् चेत्, त्वं तत् शीघ्रं मां सूचय, वत्स।" "ततः अहं यथोचितं करिष्यामि," इति उक्तवत्याः, बालकः "एवं भविष्यति" इति प्रत्युवाच। मातुः प्रहृष्टादेशामृतवर्षेण तस्य तापः शमितः। सः मातरं प्रणम्य, तस्याः दर्शनाय वनं जगाम। तत्र सः मातुः सखीमेकां ददर्श, या पुष्पमोदिनी नाम्ना तस्याः पर्वतस्य देवता आसीत्। सा पर्वतसुता दृष्ट्वा, स्नेहेन पूरिता, तां आलिङ्ग्य, उन्नदितवती—"क्व गच्छसि, कन्ये?" इति। सा सर्वं तस्यै न्यवेदयत्—शंकरस्य कोपकारणम्। पुनः गिरिजया मातुः अनुमते देवीं प्रत्युवाच— "अकल्मषे, त्वं सदा गिरिपतेः देवी, मम च सर्वथा प्रियासि। अतः यदवश्यं करणीयं, तत् वक्ष्यामि। त्वं यत्नेन अन्यस्याः स्त्रियाः प्रवेशं निवारय।" "यदा अहम् गुह्यतपसि पर्वते प्रवृत्ता, यदि काचित् स्त्री पिनाकिनः वासे प्रविश्येत्, त्वं तत् शीघ्रं मां सूचय, अघमर्षणे।" "तदा अहं यथोचितं विधास्ये।" इति उक्तवत्याः, सा "एवं भविष्यति" इति प्रत्युवाच, स्वं पुण्यं पर्वतं गता। उमा, गिरिसुता, शीघ्रं पितुः उद्यानं प्रविश्य, मेघमालिकेव द्यां प्रकाशयन्ती, तत्र प्रविष्टा। तत्र सा, केवलं वल्कलाम्बरा, ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्ये स्थित्वा, वर्षास्वम्भसि वसन्ती, शिशिरे शुष्के भूमौ शयाना, दृढं तपश्चकार। एवं सा तपस्याम् प्रवृत्ता, तदा अन्धकस्य पुत्रः, महाबलः दैत्यः, पितुः निधनं स्मृत्वा, गिरिसुतां ज्ञातवान्। सः सर्वान् देवान् संग्रामे जित्वा, बकस्य भ्राता, आडीनामकः, चन्द्रशेखरं सदा पश्यन्, त्रिपुरान्तकस्य पुरीम् आगतः। तत्र सः द्वारे स्थितं वीरं अपश्यत्। सः तदा कमलसम्भवेन पूर्वं दत्तं वरं स्मृत्वा—"यदा अन्धकदैत्यः गिरिशेन हतः, तदा वरः दत्तः"—सः अतितीव्रं तपः कृत्वा ब्रह्माणं तुष्टाव। ब्रह्मा तेन तुष्टः, तं पप्रच्छ—"किं वरं वाञ्छसि, दैत्यश्रेष्ठ?" दैत्यः प्रत्युवाच—"मम अमरत्वं वरं प्रार्थये।" ब्रह्मा अवदत्—"न कश्चित् पुरुषो वा दैत्यो वा मृत्युम् अतिक्रामति; सर्वे देहवन्तः मृत्युम् अवश्यम् आप्नुवन्ति।" तदा दैत्यसिंहः ब्रह्माणं प्रत्युवाच—"कमलसम्भव, मम रूपपरिवर्तने एव मृत्युः मम उपसर्गः भवेत्।" एवं सती-शिवयोः संवादः, गिरिसुतायाः तपश्चर्या, वीरकस्य भक्तिः, पुष्पमोदिन्याः सखीभावः, तथा दैत्यस्य तपोबलम्—एवं सर्वं पुण्यकथां एकत्र प्रवहति।