श्रीगणेशस्य अनन्तपुत्रेषु, हे वीरक, या मातृहृदयमुदितां पुत्रभावनां त्वयि स्थापयामि, सा त्वयि सदा स्थातु। एषा शुभा स्थितिः, या तस्य पूर्वजानां कामिता, अद्य तस्मिन्सम्प्राप्ता; सा भविष्यति चिरस्थायिनी। स च, सर्वानुपचरान्संहृत्य, बाल्यक्रीडारमणीयचित्तः सस्मितं वचनमब्रवीत्। अत्र मम जननी स्वयमेव मां भूषितवती, एषः रक्तबिन्दुपट्टः, एते सिन्दुवारपुष्पाणि, एषा मालिका मल्लिकायुक्ता शिरसि स्थापिताऽस्ति। अत्रोपचराणां मध्ये यः कश्चिद्वाद्यधारकः दृश्यते, तस्मै अहं स्वहस्तस्थं क्रीडनकं दास्यामि। दक्षिणतो पश्चिमं, पश्चिमतो उत्तरं, उत्तरतो पूर्वं मित्रैः सहितः स बालः विहरन्, तं पार्श्वकवाटेन पश्यन्ती हिमगिरिसुता, बहिर्विहरन्तं तं कुमारं दृष्ट्वा, स्वयं जगज्जननी अपि मोहिता बभूव। केन जनः, स्वसन्तानासक्तः, मोहम् न गच्छति? केवलं मन्दबुद्धिः, स्थूलशरीरः, मलमूत्रपूरितः, स एव न मुह्यति। यदा शशिशेखरः स्वगृहान्तः प्रविष्टः, तदा स्वर्गनिवासिनः देवाः तं द्रष्टुं समागताः। ते च, उपचरैः परिवृताः, वाहनैर्युक्ताः, लोकपालाः, अस्य रूपं खड्गः, खड्गकर्त्ता, उदासीनः, मृत्यु: साक्षात्; केन, कस्मै वा स प्रहृतः? शान्त्या कथय, किं शस्त्रदण्डे स्पृहयसि? एषा भीषणरूपा पर्वते किं कर्तव्या? शस्त्रविदा तस्य वधेन किम् साध्यते? लोकपालाननुवर्तितुम् व्यर्थं मा स्पृहा, इति तदा देवाः तं प्राहुः। तदा देवी देवदेवपदनुगं कुमारं उवाच—गच्छ वनानि, पर्वतानि, निर्झराणि, वह्निकन्यानिवासांश्च; प्राणिपालक, निर्झरतोयेषु निमज्जस्व। तत्र सुवर्णवाताः यथेष्टं शब्दयन्तु, उच्चपर्वतान्तरालेषु, धूमाच्छन्नेषु, पुष्पमालाविभूषितेषु स्थलेषु, तडिद्भिन्नेषु सुवर्णवातनिनादेषु। सुवर्णशिखरसमुन्नते भूमौ, सुवर्णरजःसंघातदीप्ते, सुरनिवाससुन्दरे वने, नानारूपसमूहेषु, मन्दरगुहायां सेवकाः स्थिताः। तत्र मनोहरमन्दारपुष्पैः, कोमलपत्रैः, पद्मैः च, सिद्धाङ्गनाः विशालनिमेषरहितलोचनैः रूपामृतं पिबन्त्यः। तत्रैव हिमगिरिसुता क्षणमात्रेण कुमारं स्मृत्वा, पुत्रे स्पृहयन्ती, हर्षमपि ववाञ्छ। स अपि, तस्मिन्नवसरे पुण्येन संपन्नः, अन्यजन्मनि प्राप्तपुत्रत्वः, क्रीडायां कथं तृप्तिं लभेत? सः अपि, भवितृभवस्य तेजसा स्वयमुत्पादितः, प्रतिक्षणं दिव्यगीतैः, नृत्ये स्पृहयन्, उपचरैः सह प्रणमन्। क्षणमेकं सिंहनिनादे गन्धपर्वते, रत्नजालमध्ये, महत्सालवृक्षच्छायायाम्; क्षणमेकं पुष्पमालासु; क्षणमेकं वृक्षमूले हंस इव विचरन्। क्षणमेकं कर्दमे, पद्मयुतजले, क्षणमेकं मातुः अङ्के, निर्मले, निष्कलुषे; गणनाथः बालक्रीडया देवतानां हर्षं जनयन्, विहगगानसहितः, पिनाकिन इव क्रीडया विचित्रं विहृतवान्। स च, लोकानां भोगं दर्शयित्वा, सूर्यस्यान्यदिग्गमनानन्तरं, पर्वतः दूरस्थः अभवत्। यः पर्वतः तस्य पुरतः उदितास्तमितः, तस्य सौहृदं हृदि दृढीकर्तव्यम्। सदा पूजितः, विशालमूलः, उन्नतः, मेरुः अपि गच्छतः प्रभोः न किंचिदुपायनं दत्तवान्। जलस्थले अपि एषा व्यवस्था; प्राज्ञः सर्वत्र संशयं कुर्यात्। सूर्यः, दिनान्ते, स्वजनान् प्रकाशेन पूरयति। ऋषयः, सायंतने, सूर्यं प्राञ्जलयः प्रणम्य, शीघ्रागमनाय याचन्ते, मनः संयम्य। एवं जगति तमः शनैः व्याप्तम्, यथा कुटिलचित्तद्वेषः मनः मलिनयति। शय्या, चन्द्रकिरणशुक्लवस्त्रच्छदच्छत्रा, दीप्यमानभोगिनागमणिशिलासु स्थापिता। नानावर्णरत्नदीप्त्या, इन्द्रधनुःप्रतिमया, मणिनूपुरजालैः मुक्ताप्रवालैः च शोभिता। कक्ष्या च, मनोहरपवनचालितच्छत्रैः आवृता, हिमगिरिसुतया सह मृदुलपदविन्यस्तया। स तु, हिमगिरिसुताबाहुपाशेन कन्धरां नतां कृत्वा, शशिशेखरप्रभया स्वदेशं पावयन् स्थितः। हिमगिरिसुता श्यामलोचना, नीलोत्पलदलश्यामा, रात्र्या सह संलीना, तमसा एकीभूता। तदा लीलामयः प्रभुः ताम् उवाच। मम शरीरे, सुललिते, श्वेतरश्मिः श्यामच्छायया दीप्तिमान्; शुद्धः सर्पः चन्दनद्रुमे शयान इव, स एव वृक्षे लीनः। चन्द्रप्रभास्पृष्टया, सुशोभनवस्त्रवस्त्रया त्वया, दृष्टिदोषः मम क्रियते, यथा रात्रिः एकमेकं पक्षं श्यामयति। एवं तेन उक्ता, गिरिजा प्रस्फुटितया वाचा प्रत्युवाच, क्रोधात् रक्तलोचना, भ्रुकुटीसंवृतमुखी। स्वकर्मणा एव सर्वः मूढतां गच्छति; यः किञ्चित् इच्छति, स एव लोकेषु निन्दां लभते। यत् मया दीर्घसाधनतपसा प्राप्तम्, तत् सर्वत्र, सर्वदा, अवमानमेव लभते। नाहं वक्रा, हे शर्व, न कठिना, हे धूर्जटि; त्वं इन्द्रियविषयेषु गतः, यशः च दोषाश्रयणं च इच्छसि। नाहं पूष्णो दन्तेषु, न भगस्य नेत्रयोः; द्वादशात्मा सूर्यः एतत् जानाति, हे प्रभो। त्वं त्रिशूलं मम शिरसि स्थापयसि, स्वदोषैः मां निन्दसि; कृष्णा, महाकाली इति मां प्रसिद्धां कथयसि। अहं गमिष्यामि, पर्वते तपः चरन्ती, त्यक्त्वा स्वदेहं; जीवती स्त्री, कपटी पुरुषेण अवमानिता, किम् अन्यत् कर्तव्यम्। तस्याः क्रोधशल्ययुक्तं वाक्यं श्रुत्वा, भवः स्नेहसम्भिन्नया वाचा प्रत्युवाच। हे पार्वति, नाहं निन्दायाम् रममाणः, न आत्मज्ञानहीनः; तव नाम केवलं भक्त्या उक्तम्। स्थिरचित्ते अपि, हे पार्वति, संशयः न जायते; यदि एवं, भीरु, पुनः मयि कोपः न कर्तव्यः।