तेषां गीतनृत्यसमर्पणवादित्रनिनादेषु रममाणानां, अनन्तत्वात् तेषां गुणाः पूर्णतया वर्णयितुं न शक्यन्ते। तत्र एकः, मृगचर्मवसनः, शुद्धाङ्गः, मुञ्जसूत्रेण कटीबद्धः, रक्ताङ्गारलेपनमुखः, सततम् उत्कण्ठितचित्तः दृश्यते। स नानापुष्पविलग्नकुसुममालाभूषितः, सुन्दरः मधुररूपधारी, पाषाणताम्रदर्भनिर्मिततालान् वादयन् रमते। एष एव गणपतिप्रभुः, किं नामास्य? स किन्नरानुगामी, यः पुनः पुनः गणसमूहगीतश्रवणरतः। एष वीरबालकः, हे देवि, मम हृदयस्य नित्यप्रियः, नानाविचित्रगुणसम्पन्नः, गणेशगणैः पूजितः। एवं पुत्रार्थं, हे पुरहरिणि, मया चिरं कामितम्—कदा नाम अहं तादृशं पुत्रं, हर्षदायकं, पश्येयम्? एष एव तव पुत्रो भवतु, नेत्रानन्दकारकः; त्वं च, सुललितश्रोणि, मातृत्वेन तृप्तिं लभस्व, विरकः अपि सन्तुष्टिम् अवाप्नुयात्। एवं साऽनया उक्ता, हृष्टा विजयां शीघ्रं प्रेषयामास, यत् विरकं, पर्वतराजतनयाम्, शीघ्रं आनयेत्। सा विजयाऽपि, व्योमस्पृग्गृहात् शीघ्रं अवतीर्य, गणपस्य समीपे, गणसमवायमध्ये, इदं वचनं व्याहरत्—"आगच्छ, विरक! तव वेगेन प्रभुः कुपितः। अस्मिन्विषये शैलजा नृत्यशालायां किं प्रत्यवदत्?" एवं स उपवर्णितः, पाषाणखण्डानि अपसृत्य, मुखं प्रक्षालय, तया आहूयमानः, कृतान्तस्य मूलकारणं निवेदयामास। विजयया संरक्षितः, स शनैः देव्याः समीपं, गृहमुच्छ्रयात्, विकसितपद्मरागप्रभः, उपजगाम। तम् आलोक्य, गिरिजा, यस्य स्तन्यं मधुरं स्रवति, स्नेहपूर्णं मधुरमृदुवचनम् उक्तवती—"आगच्छ, आगच्छ! अद्य त्वं मम पुत्रोऽसि, विरक, देवेन्द्रेण दत्तः।" इत्युक्त्वा, सा तम् अङ्के स्थाप्य, गण्डं चुम्बित्वा, तेन मृदुशब्दमुत्क्षिपता, तस्य शिरः सुरभितवती, अङ्गानि स्वयम् अवगुण्ठ्य, दिव्याभरणैः—मणिमेखलाभिः, नूपुरैः, किंकिणीभिः, भूषणैः, हारैः, ऊरुपर्यलंकारैश्च—संपूजितवती। सा, मृदुलविचित्रसुन्दरपत्रैः, दिव्यमन्त्रसम्भूतैः, शुभद्रव्यैः सिद्धार्थसंसर्गयुक्तैश्च, तस्य शरीरे रक्षाविधानं कृतवती। एवं कृत्वा, तं गृहीत्वा, गोरचनापत्रनवमाल्येन शिरसि शोभयित्वा, इदं वचनं प्राह—"गच्छ, गच्छ, गणैः सह क्रीडस्व, पर्वते जागरूकः भव; विवराणि वर्जय, शनैः शनैः सर्पवृक्षगजशिलाव्याप्तेषु शैलपृष्ठेषु विचर, यत्रान्ये विचरन्ति।" "मा जह्नव्याः तटे प्रविश, यत्र जलप्रवाहः कठिनः, वनं च दुष्टव्याघ्रसमाकुलम्।" "हे विरक, गणेशपुत्रसङ्ख्यायाम् अनन्तेषु, मम हृदयप्रियः पुत्रभावः तव मध्ये स्थिरोऽस्तु।" एष शुभता, यां पूर्वपितरः कामयन्ते स्म, तस्य अधुना प्राप्ता; सा पुण्यलाभः भविष्यति। स अपि, समस्तगणान् संगृह्य, बालक्रीडारमणीयचित्तः, स्मितपूर्वकं वचनमुवाच—"मम माता स्वयमेव मां भूषितवती; एष रक्तबिन्दुयुक्तः वसनम्, एते सिन्धुवारपुष्पाणि, एष मालिका यामलिका शिरसि स्थापिता।" "एष कः गणमध्ये वाद्यधरः? अस्मात् हस्तात् एष बालक्रीडनकं तस्मै दास्यामि।" दक्षिणतो पश्चिमं, पश्चिमात् उत्तरं, उत्तरात् पूर्यं गच्छन्ती, सखिभिः सह, सा तं जनलयात् पश्यन्ती, पर्वतनन्दिनी, बालेन वीरकेन बहिः क्रीडन्तं विलोकयामास; जगन्माता अपि विमूढचित्ता बभूव। कः जनानां, पुत्रेषु आसक्तः, मोहं न प्रपद्यते? केवलं अल्पबुद्धिः, मांसमलमूत्रमयदेहः, न मोहं प्राप्नोति। यदा चन्द्रशेखरः स्वगृहान्तः प्रविष्टः, तदा दिविस्था देवाः तम् अन्तःदृश्यम् अपश्यन्। गणैः परिवृतः, वाहनैः, यानैः, लोकपालैः, एष रूपं—खड्गः, खड्गकारः, उदासीनः, मृत्युः स्वयम्—कस्य, किमर्थं तेन हन्यते? शान्त्या ब्रूहि, किं शस्त्रदण्डाभिलाषः अस्ति? एवं रूपेण पर्वते कर्तव्यं नास्ति; शस्त्रविद्याप्रभवेण तस्य वधेन किम्? मा लोकपालान् अनुवर्तितुम् इच्छ, इति तदा देवाः तस्मै ऊचुः। देवी अपि तं बालवीरं, देवदेवानुगामिनं, उवाच—"गच्छ वनानि, पर्वतान्, जलपातान्, वह्न्यायतनानि; हे प्राणिरक्षक, पतन्ति जलधारासु स्नानं कुरु।" "शृङ्गवत्सु पर्वतवनेषु, पुष्पमालाभिः भूषितेषु धूमच्छन्नेषु स्थलेषु, स्वच्छन्दं सुवर्णवाताः नादयन्तु।" "भूमौ सुवर्णशिखरयुक्तायाम्, सुवर्णरजतसमूहशोभायाम्, सुरालयसुन्दरवनेषु, नानारूपसमूहेषु, गणाः मन्दरगुहायाम् अवसन्; तत्र मन्दारपुष्पैः, कोमलपत्रैः, पद्मैः, सिद्धाङ्गनाः नेत्रविस्तारेण रूपामृतं पीत्वा रमन्ते; पर्वतनन्दिनी क्षणमात्रेण पुत्रकामिनी, वीरकस्मरणं कृत्वा, हर्षमपेक्ष्य, तं चिन्तयामास।" स अपि, तस्मिन् क्षणे पुण्येन सम्प्राप्तेन, यः पूर्वजन्मनि पुत्रत्वं प्राप्तवान्, क्रीडायां कथं तृप्तिर्जायेत? स अपि, भविष्यद्भुवनकर्त्रा स्वतेजसा निर्मितः, सर्वदा दिव्यगीतैः, नृत्याभिलाषी, गणैः सह नमस्कुर्वन् व्यतीतवान्। क्षणमेकं सिंहनादिते गन्धपर्वते, मणिजालान्तर्गते, महासालमूले; क्षणमेकं नानापुष्पमालासु; क्षणमेकं वृक्षमूले हंसः विचरति स्म। क्षणमेकं तृणमृद्भूमौ, पद्मघनजले; क्षणमेकं मातुः अङ्के, विशुद्धे; गणपतिप्रभुः, बालक्रीडायाम् रममाणः, देवताः हर्षयन्, निकुञ्जेषु, विद्याधरगीतैः सह, पिनाकपाणिवत्, लीलया विचरति स्म। स जगद्भोगं प्रदर्श्य, सूर्येऽन्यदिग्गते, पर्वतः दूरमभवत्। यो पर्वतः तस्य पुरतः उदेति अस्तं च गच्छति, तस्य मित्रत्वं हृदि दृढीकर्तव्यम्। सदा पूजितः, श्रीमान्, विस्तीर्णमूलः, उन्नतः मेरुः, प्रस्थितस्य प्रभोः प्रति, किञ्चिदपि दानं न दत्तवान्।