सर्ववर्णानां योग्यं भोजनं जलसिक्तं कृत्वा, ये भोजनेन तृप्ताः, तेषां पुरतः भूमौ चिक्षिपेत्। तत्र मम वंशसम्बद्धाः ये अग्निदग्धाः च ये च अदग्धाः, ते भूमौ दत्तेन तृप्तिम् आप्नुवन्तु, परमां गतिं च प्राप्नुयुः। ये च मातापितृबान्धवविहीनाः, कुलशुद्धिहीनाः, अन्नहीनाश्च सन्ति, तेषां तृप्त्यर्थं भूमौ दत्तं अन्नं तेषां लोकेषु सुखदं भवतु। ये च अनुष्ठानरहिताः मृताः, ये च परित्यक्ताः स्त्रियः कुलस्य, तासां भागः अवशिष्टं यत्, कुसग्रासे चिक्षिप्तं च भवति। अज्ञातपितृणां च प्रेतानां च तृप्त्यर्थं, एकवारं बहुविधं वा, गोमयमूत्रजलेन लिप्ते भूमौ जलं दद्यात्। कुशान् सम्यक् दक्षिणाग्रान् स्थाप्य, सम्यग् सावधानः, सर्ववर्णानां योग्यं भोजनं पिण्डरूपेण पितृकार्ये यथाविधि समर्पयेत्। शौचकर्मणः पूर्वं, धूपं गन्धं चादीनि स्वनामगोत्रं उच्चार्य समर्पयेत्, ततः शौचं कुर्यात्। कुशान् वामहस्ते धारयन्, प्रदक्षिणं कृत्वा, पितृकार्ये विधिवत् समाचरेत्। दीपं प्रज्वाल्य, पुष्पाणि च समर्पयेत्, ततः आचम्य, एकवारं बहुवारं वा, अन्ते जलं दद्यात्। पुष्पाणि अक्षतान् अक्षय्यं च तिलयुक्तं जलं नामगोत्रेन समर्प्य, यथाशक्ति दानं कुर्यात्। स्वस्य पितुः च, गाः भूमिं सुवर्णं वसनानि शुभशय्यानि, ब्राह्मणेषु यदिष्टं तद् दद्यात्। अमत्सरः सन् पितॄन् तर्पयेत्, ततः विश्वदेवेभ्यः स्वधावाचनपूर्वकं जलं समर्पयेत्। दत्त्वा, विप्रात् आशीर्वादान् प्राग्दिशं प्राप्य गृह्णीयात्; ‘मृदु भवन्तु पितरः’ इति वदेत्, ब्राह्मणाश्च तदनुचरेयुः। ब्राह्मणैः ‘वृद्धिं गच्छतु वंशः’ इति उक्ते, सः ‘समृद्धिं यान्तु दातारः’ इति प्रत्युत्तरं दद्यात्। ब्राह्मणैः ‘सत्यं भवन्तु एते आशीर्वादाः’ इति उक्ते, सः स्वस्तिवाचनं कुर्यात्, भक्त्या च पिण्डान् अपाकरोतु। ब्राह्मणानां गमनपर्यन्तं अवशिष्टेन सह तिष्ठेत्, ततः गृहदेवताभ्यः विधिवत् बलिं दद्यात्। भूमौ यत् अवशिष्टं तद् पितृभागः शुद्धानां श्रद्धालूनां सेवकानां च भवति। एषः पितृतर्पणः प्राचीनैः पितृभिः स्थापितः, पुत्रवतां पुत्रहीनानां स्त्रीणां च, हे राजन्। ततः तेषां पुरतः कुम्भं गृहित्वा ‘वाजे वाज’ इति जप्य, कुशाग्रेण विसर्जयेत्। बाह्यं प्रदक्षिणं कृत्वा, अष्टपदानि गच्छेत्, स्वजनैः पुत्रैः पत्निभिश्च सह। पुनः प्रविश्य, अग्निं नमस्कृत्य मन्त्रैः सिञ्चेत्, वैश्वदेवकर्म च नित्यं बलिं च दद्यात्। वैश्वदेवकर्मणः अनन्तरं सेवकपुत्रबान्धवैः सह, अतिथिभिः सह, पितृभ्यः यत् दत्तं तद् भुञ्जीत। दीक्षा-अभावेऽपि, सर्वेषु पर्वदिवसेषु, सार्वत्रिकं श्राद्धं कर्तुं शक्यते; सर्वकामफलदं हि तत्। पत्न्यभावेऽपि, विदेशेऽपि, श्रद्धालुः बुद्धिमान्, शूद्रः अपि, मन्त्रवर्जितं श्राद्धं यथोक्तविधिना कुर्यात्। तृतीयं श्राद्धं ‘समृद्धिश्राद्ध’ इति कथ्यते, यत् उत्सवेषु, विवाहे, मङ्गलेषु च क्रियते। आदौ मातरः पूजनीयाः, ततः पितरः; अनन्तरं मातामहाः, देवताः च सर्वे। प्रदक्षिणं कृत्वा, दध्यक्षतफलजलैः पूर्वाभिमुखं, पिण्डान् कुशदूर्वासंयुक्तान् दद्यात्। समृद्धिश्राद्धे पूर्णे, प्रतियुग्मं अर्घ्यं दद्यात्; द्विजातीयुग्मान् वस्त्रस्वर्णादिभिः पूजयेत्। तिलैः यवयुतं हविर्दानं नन्दीश्लोकपाठेन सह विधाय, सर्वमङ्गलानि मुख्यैः ब्राह्मणैः पाठयेत्। एवं शूद्रः अपि, सार्वत्रिके समृद्धिश्राद्धे, सदा श्रद्धया, मन्त्रेण, विनयेन च आचरन्, कर्तव्यम्। भगवता उक्तं—शूद्रः दानपरायणः स्यात्; दानेन तस्य सर्वे अभिलाषाः सिद्ध्यन्ति। अथैकoddiṣṭश्राद्धस्य विधिं कथयामि, यः चक्रपाणिना प्रोक्तः—मृतपितुः पुत्रैः कर्तव्यं, शौचं च पितुः। ब्राह्मणानां दशरात्रं शवशौचं, क्षत्रियाणां द्वादशरात्रं, वैश्यानां पञ्चदशरात्रं, शूद्राणां सापिण्डानां मासमेकं, चूडकर्मार्हस्य त्रिरात्रं शौचं स्मृतम्। सर्वेषां जातौ अपि एष एव नियमः; अस्थिसंग्रहे पश्चात्, शरीरस्पर्शः विधीयते। मृतस्य द्वादशरात्रं पिण्डदानं कर्तव्यम्; एष एव तस्य प्रेतकृत्यं, महत् तृप्तिकरं च। तस्मात् द्वादशरात्रं प्रेतः यमपुरीं न नीयते; सः स्वगृहं, पुत्रं, भार्यां च पश्यति। तस्मात् दशरात्रं क्षीरं बहिः स्थाप्यं, प्रेताग्नितृप्त्यर्थं, श्रमपरिहाराय च। एकादशे दिने, एकादश ब्राह्मणान्, अथवा क्षत्रियादीन् शौचान्ते, शौचहीनः भोजयेत्। द्वितीये दिने पुनः, एकoddiṣṭश्राद्धं यथाविधि कुर्यात्, अग्निसंह्वानपूर्वकं, देवभागं विना, यथाशास्त्रं।