सर्वे देवाः महेन्द्रपुरोगमाः तद् अद्भुतं दृष्ट्वा, “अद्य अस्माकं चक्षूंषि मनसः कामम् अवाप्य परिपूर्णानि अभवन्” इति समुचुः। तेषां कङ्कणानि जनसमूहेन विमुक्तानि अभवन्, द्वारि मृगैः निवारिताः सन्तः स्वर्गवासिनां श्रेष्ठाः किञ्चित्कष्टेन तत्र प्रविविशुः। तदा गिरिशेन पूजितः चतुर्मुखः सर्वाणि कर्माणि मन्त्रपूर्वकं विधिवत् अकारयत्। ततः शर्वस्य पाणिग्रहणं, अग्निना साक्षिकृतम् अविच्छिन्नं च, भूमिपतिः दाता, चतुर्मुखः पुरोहितः आसीत्। वरः पशुपतिः स्वयम्, वधूः विश्वराणी, सर्वे चराचराः, सुरासुरश्रेष्ठाश्च तत्र उपस्थिताः। तत्रापि विधिपूर्वकं सर्वे रूपतः प्रवृत्ताः, नवान्नानि, तण्डुलान्, औषधीनि च विसृज्य। पृथिव्याः देवी सर्वतो हृष्टा रम्या च सर्वरत्नानि भूषणानि च जग्राह; वरुणः अपि तथैव। नानारत्नमयं पवित्रं शुभं च भूषणं अपि तत्र दत्तम्; देवः तेन भूषितः सर्वदेहिनां हर्षं ददौ। कुबेरः अपि दिव्यानि सुवर्णमयानि भूषणानि नानाविधानि भक्त्या समर्प्य। बलवान् वायुः मृदुलं सुरभिस्पर्शं वातं ववौ; इन्द्रः शशिसमप्रभः शुक्लच्छत्रं धारयामास। स पुष्पमालाभिः विभूषितः, नानाभूषणभूषितबाहुः, हर्षेण तस्थौ; गन्धर्वश्रेष्ठाः जगुः, अप्सरसां गणाः नृत्यम् अकुर्वन्। अत्यन्तमधुरवाद्यैः गन्धर्वकिन्नराः गीतानि गायन्तः, ऋतवः अपि रूपेण तत्र गाननृत्ये प्रवृत्ताः। चलच्चलितसमूहाः हिमाचलशिखरं कम्पयन्तः तस्थुः; सर्वसंहरः सूर्यनेत्रः प्रभुः क्रमशः उत्तिष्ठन् अग्रे प्रस्थितः। सः विधिपूर्वकं स्वपत्नीसमेतः विवाहकर्म अकरोत्; पर्वतराजः अर्घ्यं ददौ, देवगणैः विनोदितः। पुरीदाहनः सः रात्रिं तत्र स्वपत्नीसमेतः न्यवसत्; ततः गन्धर्वगीतेन, अप्सरःनृत्येन च, रात्रिं यापयामास। प्रातःकाले सुरासुरस्तुतिभिः प्रबोधितः, देवेशः हिमगिरिपतिं आमन्त्र्य, उमया सह, वायुवेगेन, वृषभारूढः, मन्दरगिरिं प्रति प्रस्थितः। नीलरक्तवर्णः प्रभुः उमया सह प्रस्थिते, पर्वतः सख्यश्च विरहविषादेन पीडिताः; लोके कस्य मनः कन्यादानसमये न विचलति? बहुकालेन हरेण निर्मिता नगरी पर्वते, रत्नैः, स्फटिकैः, सुवर्णेन च दीप्तिमती, स्फटिकशिखरैः शोभिता अभवत्; ततः अमरगणाः स्वस्वस्थानानि ययुः। ततः उमया सह सूर्यनेत्रः देवः रम्येषु उद्यानेषु, विविक्तवनेषु च, रममाणः समयं न्यवसत्। हृदयेन देवीं गाढम् अन्वगच्छत्; चिरकालानन्तरं पार्वती पुत्रकामना बभूव। सखीभिः सह कृत्रिमपुत्रैः साकं क्रीडन्ती, एकदा पर्वतनन्दिनी गन्धाढ्यं तैलं गात्रे अपिपेदे। सा गात्रं क्षौमैः चूर्णैः मृदितवती, मलिनत्वेन गुह्ये स्थित्वा, तत् लेपं गृहित्वा गजमुखं पुरुषं निर्ममे। देवी तेन लघुपुत्रेण क्रीडन्ती, तं जलस्थं न्यपातयत्; शिवगङ्गयोः सौहृदेन सः विशालरूपः अभवत्। अत्यन्तमहाकायः सः जगत् पूरयामास; देवी तं “पुत्र” इति आह्वयत्, जाह्नवी अपि तं “पुत्र” इति अवदत्। देवाः गजमुखं “गाङ्गेय” इति पूजयामासुः; पितामहः तस्मै विनायकाधिपत्यं दत्तवान्। पुनः शोभनवर्णा देवी पुत्रार्थं क्रीडन्ती, सुन्दरमुखी अशोकस्य लता मनोहरां पुष्पां पालयामास। सा तं सम्यक् संस्कारैः, शुभकर्मभिः च, बृहस्पतिप्रधानैः ऋत्विग्भिः, देवमुख्यैः च, पालयामास। ततः देवाः ऋषयः च देवीं वचः ऊचुः— “हे भवानि, त्वं भवती, शुभा, लोकानां हिताय जातासि।” सामान्यतः जनाः पुत्रपौत्रफलम् अवाप्नुवन्ति; तथापि, पुत्रहीनाः दैवयोगेन दृश्यन्ते। अधुना मार्गः दर्शितः, त्वं विधिं स्थापय; कल्पितपुत्रैः वृक्षैः कः फलः स्यात्, हे देवि? इति उक्ता सा हर्षपूर्णा शुभवचनानि अवदत्— “निर्जले देशे यः कश्चित् बुद्धिमान् कूपं निर्माति, तत्र जलबिन्दुना सह वर्षं वर्षं स्वर्गे वसति।” “दशकूपसमः वापी, दशवाप्यः समुद्रः, दशसमुद्रः पुत्रः, दशपुत्रः वृक्षः; एषा मम विधिः, लोके हिताय स्थापिताः।” एवं उक्त्वा ब्राह्मणाः बृहस्पतिप्रधानाः भवान्याः पूजां कृत्वा स्वगृहाणि जग्मुः। तेषां गच्छतां शङ्करः पार्वतीं वामहस्तेन गृहीत्वा शनैः शुभां अन्तः प्रविश्य नीतवान्। तत्र मनोहरं प्रासादं आसीत्, विशालद्वारं, मुक्ताहारलम्बितमण्डपं, पुष्पमालाभिः शोभितम्। तस्य क्रीडागुहा रम्या, स्वच्छा, पुष्पविसृस्तगन्धयुक्ता, मत्तस्त्रीपक्षिणां कूजनैः प्रतिनादिता। तस्य अन्तःकुट्यां किन्नरगीतैः प्रतिनादः, गन्धधूपगन्धैः व्याप्तम्, अदृश्यं मनसः स्पृहणीयम्। मयूरैः, क्रीडतीभिः स्त्रीभिः, गायकैः च, हंसपक्षिसमूहैः घोष्यमाणम्, स्फटिकस्तम्भैः मण्डपं धृतम्। शुद्धं, विमलम्, किन्नरैः सदा सेवितम्, यत्र शुकाः पद्मरागरत्नानि ताडयन्ति। मुक्ताफलप्रतिबिम्बितदन्तपर्णरुचिरभित्तिषु, सा देवी तत्र अक्षैः क्रीडितुम् आरब्धवती।