शुभे हिमालयस्य राजप्रासादे, कन्यका काचित् देवी, नीलोत्पलनयनाभ्याम् सुस्पष्टा, स्वकीयानाम् भूषणानां दीप्त्या न प्रमृष्टा, वातायने स्थित्वा दृश्यते स्म। तत्रान्या कापि, सर्वाभरणभूषिता, सखीजनानाम् स्नेहम् परित्यज्य, हरं सस्मार; अपराऽपि, मृदु भाषमाणा, सखीमुवाच—"सखे, मा मूढा भूः" इति, सशङ्का दूरम् अगच्छत्। तदा, कामाग्निना संतप्तः पिनाकधार्यपि केवलं रम्यताम् इच्छन्, काचिद् स्त्री, स्वयमेव पतन्ती, अन्यां वियोगक्लिष्टाङ्गीं सम्बोध्य वदति स्म। "चञ्चले, शंकरस्य मदनसंयोगं मा आरोपय; यदि किञ्चित् अपराधः कृतः, तं वद, युक्त्या विना मा भाषस्व; गिरीशः हि युक्त्या एव उक्तवान्।" एष एव सः, यस्य चन्द्रशेखरस्य पुरतः इन्द्रादयः सर्वे स्वनामभिः प्रणमन्ति, स्वसेवाफलम् इच्छन्तः। एष एव न स अन्यः; एषः सः, यस्य देहः चर्मणा आवृतः, शिरसि चन्द्रः विराजते, येन वज्रधरः अमराधिपः अग्रे गच्छन् मार्गम् विशोधयति। एषः सः, पद्मसम्भवः, यो जटाभिः च मृगचर्मणा च आवृतः, करकमलेन मुखं स्नेहेन स्पृशन्, वेदानां मूलदेशे मितं किञ्चिद् भाषते स्म। एवं दिव्यस्त्रीणां गणेषु मनःसंमोहः उत्पन्नः; शंकरं शरणं प्रार्थयन्त्यः, "गिरिजायाः जन्मनः परमं फलमिदम्" इति वदन्त्यः। ततः विश्वकर्मणा निर्मिते हिमगिरिनिवासे, नीलमणिस्तम्भः महद् आसीत्, कनकवेदिका च दीप्तिमती। मुक्ताजालैः भूषितम्, ज्योतिष्मद्भिः औषधिभिः प्रकाशितम्, सहस्रवाटिकायुतम्, सुवर्णपद्मसरोवरयुक्तं तद् आसीत्। सर्वे देवाः महेन्द्रपुरोगमाः तं अद्भुतम् आलोक्य, "अद्य अस्माकं नेत्राणि मनःकामनया सन्तुष्टानि" इति ऊचुः। तत्र, जनसमूहात् शिथिलकङ्कणाः, द्वारि मृगैः अवरुद्धाः, स्वर्गनिवासिनां श्रेष्ठाः यथाकथञ्चित् प्रविश्य स्थिताः। ततः, पर्वतेशेन पूजितः चतुर्मुखः सर्वं विधिपूर्वकं मन्त्रैः अग्रे कृत्वा, शर्वस्य पाणिग्रहणम् अग्निसाक्षिकम्, अखण्डितम् अकार्षीत्; भूमिपतिः दाता, चतुर्मुखः ऋत्विक् आसीत्। वरः पाशुपतिः स्वयम्, वधूः विश्वराणी; सर्वे चराचराः, देवानां दानवानां च श्रेष्ठाः उपस्थिताः। तत्रापि, नियमेन, सर्वे रूपेण प्रवृत्ताः; नवान्नानि, शालीनां च, ओषधीनां च मोचनं चक्रुः। पृथिवी देवी, सर्वतो हरषमयी, सर्वरत्नाभरणानि स्वीकृत्य, वरुणोऽपि तत्रास्ति। तत्रैव, विविधरत्ननिर्मितानि शुद्धानि पुण्यानि चाभरणानि; देवः तैः भूषितः, सर्वदेहिनां हर्षं जनयन् स्थितः। कुबेरः अपि, दिव्यानि सुवर्णाभरणानि, सुवर्णात् नानाविधानि, भक्त्या समर्पयन्, प्रादात्। महावायुः मृदु समीरयन्, स्पर्शे सुखदः; इन्द्रः, पूर्णचन्द्रसदृशः, श्वेतच्छत्रं धारयन् स्थितः। स्रग्भिः अलङ्कृतः प्रमुदितः, बहुभूषणमण्डितबाहुभिः धारयन्; गन्धर्वश्रेष्ठाः गायन्ति, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति। अत्यन्तमधुरवाद्यैः गन्धर्वकिन्नराः गायन्ति; ऋतवः साकाराः तत्र गायन्ति च नृत्यन्ति। चलच्चलितगणाः हिमाचलं कम्पयन्तः स्थिताः; क्रमशः उत्थाय, सर्वभक्षी सूर्यनेत्रः प्रभुः अग्रे प्रस्थितवान्। स्वपत्नी सहितः विधिवत् विवाहकर्म अकार्षीत्; पर्वतराजः ताम्बूलजलदानं चक्रे, देवगणैः पूजितः। पुरत्रयविनाशकः तत्रैव रात्रिं पत्नीया सह व्यतीतवान्; ततः गन्धर्वगीतैः अप्सरसां नृत्यैः च सेवितः। प्रभाते, देवदानवस्तुतिभिः प्रबोधितः, देवेशः हिमगिरिपतिं आमन्त्र्य, उमया सह, वातवेगेन, वृषभमारुह्य, मन्दराचलम् प्रति प्रस्थितः। स्फुरद्बभ्रुशरीरः प्रभुः उमया सह गतः; ततः पर्वतराजः स्वजनैः सहितः विरहव्यथया पीडितः; जगति कन्यादानसमये कस्य मनः न व्याकुलं भवति? हरनिर्मिता गिरिनगरी, दीप्तरत्नैः स्फटिककाञ्चनैः च शोभिता, स्फटिकतोरणैः दीप्तिमती, तदा अमरगणाः स्वस्वगृहाणि प्रतिपेदिरे। ततः, उमया सह सूर्यनेत्रः देवः रम्येषु उद्यानवनेषु विहरन्, रमणीयान् काननान् रममाणः क्रीडति स्म। हृदये देवीषु गाढं स्निह्यन्, मकरध्वजचिह्नेन नीतः, काले गते, पर्वतानन्दिनी पुत्रकामना अभवत्। सखीजनैः सह कृत्रिमपुत्रैः क्रीडन्ती, एकदा गन्धश्लेषिताङ्गा तैलं लेपयित्वा, गात्रं चूर्णैः समाच्छाद्य, तं लेपं गृहित्वा गजाननं मानुषं ससर्ज। देवी तेन लघुपुत्रेण क्रीडन्ती, जलं स्थापयित्वा, शिवगङ्गयोः सख्येन, सः विशालरूपः अभवत्। अतीव महाकायः सन्, जगत् व्याप्य स्थितः; देवी तम् "पुत्र" इत्युक्तवती, जाह्नवी अपि "पुत्र" इति तं सम्बोधितवती। देवाः गजाननं "गाङ्गेय" इति पूजितवन्तः; पितामहः तस्मै विनायकाधिपत्यं दत्तवान्। पुनः, शुभवर्णा देवी पुत्रार्थं क्रीडन्ती, सुन्दरमुखी अशोकशाखां लालनं चकार। सा तं सम्यक् संस्कारैः, शुभकर्मभिः, बृहस्पतिप्रधानैः ऋत्विग्भिः, सुरेन्द्रेण च पालिता। तदा, देवाः ऋषयः च देवीम् ऊचुः—"भवनि, त्वं भवती, शुभा, लोकानां हिताय जातासि।" सामान्यतः जनाः पुत्रपौत्रैः सुतफलम् प्राप्नुवन्ति; तथापि, अकृत्वा अपि पुत्रान्, केचन द्रष्टुं शक्यन्ते, विधेः प्रभावात्। इदानीं मार्गः दर्शितः, त्वं धर्मक्रमं स्थापय; कल्पितसन्तानैः वृक्षेभ्यः किम् फलम्, हे देवि? इति उक्ता, देवी प्रमोदात् शरीरेण व्याप्ता, शुभवचनानि उवाच।