शृणुत, धर्मपरायणाः, हिमगिरिशिखरेषु दिव्यविवाहस्य महोत्सवः किमर्थं किन्नराः भूषणराशिभ्यः उत्पन्नं शब्दं न जेतुं शक्नुवन्ति? ये च गौडकाः कुलोत्पन्नाः न सन्ति, ते षड्जमध्यमस्वरौ न उच्चारयन्ति, तत्र अधिकाः स्वरेषु स्पष्टतां विना भाषमाणाः दृश्यन्ते। विविधैः प्रमाणैः पृथग्भूतैः च छन्दोभिः गत्वा, तवातिविभागभीतान् तान् गौडकान् शीघ्रं निर्गच्छतः। कुतः षाड्गवाद्यानी स्वगीतैः सुरम्यैः च पदैः न संयोज्यन्ते? अनवरतार्थस्य प्रभोः पुरतः एवं ज्ञायते। ते तु पृथक् पृथक् रमणीयं नृत्यं नानाविकारेण युक्तं प्रयुञ्जते, ये गिरिशस्य कीर्तिं गजकुलैः विविधैः संचारयन्ति। कथं तानि आख्यानानि सर्वदिक् प्रतिनादयन्ति, कन्याभिः विविधाभिः संयुतानि? तत्र कुलानि न वाद्यध्वनिं जनयन्ति, न च विकारयुक्तानि—कुतः तानि न विकारस्वभावानि? एवं देवासुराः पर्वतम् अवेक्ष्य, वीरस्याज्ञया तत्क्षणं नियोजिताः। हृष्टाः ते जगद् यथाचलञ्चलम् आपूर्य निर्गच्छन्। तदा गर्जितसागरमिव गुहासु प्रतिनादितासु विदारितासु, लोकः पिनाकिनः शीघ्रगामिनः कम्पनात् नादितदिशः समाकुलः अभवत्। क्वचित् सहस्रकनकद्वारैः ज्वलद्भिः, अन्यत्र हरितमणिमञ्चैः संयम्यन्तैः, क्वचित् शुद्धदूरपृष्ठैः, अन्यत्र मेघमालिन्यगम्यगिरिवप्रैः सलिलधाराभिः शोभितम्। सहस्रपताकाभिः विभूषितं, दिव्यतरुकदलीभिः विततम्, श्वेतकृष्णरक्तवर्णैः चित्रितं, श्रीसमृद्ध्या शोभायमानं, विस्तीर्णमार्गतोरणैः अलङ्कृतम्। तत्र पर्वतनगर्यां प्रभोः प्रविशन्तं दृष्ट्वा, सव्याजयशोभायाः व्याघ्रनार्यः मार्गेषु संकुलाः, विजयोत्फुल्लाः शीघ्रं संचारयन्ते। काचित् देवी राजोपविष्टे स्फुटं दृश्यते, नीलोत्पललोचनाः, स्वभूषणरश्मयः अप्रच्छन्नाः। अन्यैः सर्वाभरणभूषिता, सखीभ्यः स्नेहं परित्यज्य, हरं निरीक्षते। अपराः मृदुवचनैः सखीमूढां निवर्तयन्त्याः सन्दिष्टाः—"मूढे, मा गच्छ" इति। कामदाहेन दग्धापि पिनाकी केवलं रमयितुं इच्छति; काचित् स्वयमेव पतन्ती, विरहक्लिष्टाङ्गां अन्यां सखीमाह—"चञ्चले, शङ्करस्य मदनसंयोगं मा कल्पय; यदि किञ्चित् दोषं कृतं, तर्हि वद, युक्तिम् अतीत्य न पश्य; यतो गिरिशः युक्त्या एव उक्तवान्।" "एष एव सः, यस्य पुरतः इन्द्राद्याः स्वनामभिः सोमशेखरं प्रणमन्ति, स्वसेवाफलं याचन्ते। एष न सः अन्यः, किंतु चर्मावृततनुः, सोमशेखरः, यस्य मार्गे वज्रधरः अमराधिपः अग्रे धावति।" "एष कमलजः, जटाभारमृगचर्मच्छन्नः, करस्पर्शेनानुरागात् वदनं स्पृशन्, वेदमूलस्थले मितं किञ्चिद् उक्तवान्।" इति देवीनां गणेषु मनोमोहः उत्पन्नः, शङ्करे शरणं याचमानाः ऊचुः—"गिरिजाजन्मनः परमं फलम् एतद्।" ततः हिमालयस्य निवासे विश्वकर्मणा निर्मिते, नीलपाषाणस्तम्भः, सुवर्णमयमण्डलं च आसीत्। मुक्ताजालैः सुसज्जितं, दीप्तौषधिप्रभास्फुटं, सहस्रवाटिकासंपन्नं, सुवर्णपद्मह्रदेन च समृद्धम्। सर्वे देवा महेन्द्रपुरोगमाः तं विस्मयं दृष्ट्वा ऊचुः—"अद्य अस्माकं चक्षूंषि सन्तुष्टानि, यद् मनसः स्पृहां प्राप्नुवन्ति।" तत्र जनसङ्घेन मणिवलयानि विमुक्तानि, द्वारि मृगैः निरुद्धे, कथञ्चित् दिविसदां श्रेष्ठाः प्रविशन्ति। ततः पर्वतेश्वरस्य पूजनं कृत्वा, चतुर्मुखः सर्वं विधिवत् मन्त्रपूर्वकं समाचकार। शर्वस्य हस्तग्रहणं, अग्निसाक्षिकं, अविच्छिन्नं, भूमिपतिः दाता, चतुर्मुखः पुरोहितः आसीत्। वरः पाशुपतिः, वधूः विश्वराणी, जगत् चराचरं, देवासुरश्रेष्ठाः च उपस्थिताः। तत्रापि नियमानुसारं, रूपेण व्यग्राः, नवान्नधान्यौषधीन् विमुञ्चन्। पृथिवी देवी सर्वरत्नाभरणानि हृष्टा हरर्षाभिरम्या च गृह्णाति, वरुणः अपि। नानारत्नमयि शुद्धपुण्याभरणानि अपि, देवः भूषितः, सर्वदेहिनां हर्षदः अभवत्। कुबेरः अपि दिव्यकाञ्चनाभरणानि नानारूपाणि भक्त्या समर्पयन्। बलवान् वायुः सुखस्पर्शः मधुरं ववौ, इन्द्रः चन्द्रसमप्रभः श्वेतच्छत्रं धारयामास। हृष्टमाल्यभूषितः, बहुभूषणाङ्कितभुजो गृहीत्वा, गन्धर्वश्रेष्ठाः गायन्ति, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति। गन्धर्वकिन्नराः अतीव मधुरं वाद्यं गायन्ति, ऋतवः अपि साकाराः तत्र गाननृत्ये प्रवृत्ताः। चलच्चलितगिरिं कम्पयन्तः, चलद्गणाः तिष्ठन्ति; क्रमशः प्रस्थितः सर्वभक्षः सूर्यनेत्रः प्रभुः अग्रे गच्छति। सः स्वपत्नी सहितः विवाहकर्माणि यथाविधि अकरोत्; पर्वतराजः अर्घ्यं ददौ, सुरगणैः विनोदितः। पुरत्रयहरः तत्र रात्रिं पत्न्या सह व्यतीयाय; ततः गन्धर्वगीतैः अप्सरःनृत्यैः च सह। प्रभाते देवासुरस्तोत्रैः प्रमोदयन्, देवेश्वरः हिमगिरिपतिं आमन्त्र्य, उषसि उमया सह वायुवेगेन मन्दरगिरिं शृङ्गिणा वाहनं समारुह्य प्रस्थितः। तस्मिन् नीललोहिते देववरे उमया सह प्रस्थिते, पर्वतः स्वबान्धवाश्च विरहव्याकुलाः अभवन्; जगति कस्य मनः कन्यादाने न विक्रियते? हरकृतं पर्वतनगरं दीर्घकालं रत्नकूटमणिस्फटिकसुवर्णमयं, स्फटिकशिखरदीप्तिमत्, तदा दिव्यगणाः स्वस्वगृहं प्रतिनिवृत्ताः। ततः सूर्यनेत्रः देवः उमया सह रम्येषु उद्यानकुञ्जेषु विहरन्, हृदयेन देवीं गाढानुरक्तः, कालातिक्रमेण पार्वती पुत्रकामना अभवत्।