यः यस्य रूपं यथासौचित्यं भवति, तं तद्रूपं प्राप्तुं सा देवी दीर्घकालं घोरैस्तपःक्लेशैः यत्नं कुर्वन्ती, तस्मिन्नेव रूपे परमं हर्षं लभते स्म। यः कश्चित् तु तानि दिव्यानि व्रतानि सम्यक् सम्पूर्णयति, स एव तस्याः पतिः भविष्यति; अतः तेषां पूर्णतां यावत् सम्यक् सावधानः भव। एवं उक्त्वा, गिरिराजेन सह सर्वे तत्र ययुः यत्र उमा, दीप्ततपसा तेजसा च स्फुरन्ती, सूर्याग्नीनपि अतिशयन्ती, तपसा ज्वलन्ती विराजते स्म। तत्र ऋषयः तां समुपेत्य सान्त्वनपूर्वकं प्राहुः—“सुन्दरि, प्रिये, मोहिनि, त्वं स्वस्य सौन्दर्यस्य दाहं तपसा मा कुरु।” प्रातःकाले शङ्करः तव हस्तं गृह्णीयात्, हे कन्ये, वयं तव पितरं समागताः तव कार्यस्य निवेदनं कृतवन्तः। पित्रा सह गृहम् आगच्छ; वयं स्वाश्रमं प्रत्यागच्छामः। एवं संबोधित्वा, “मम तपसः फलमधुना प्राप्तव्यम्” इति मनसि चिन्तयन्ती, सा दिव्यतेजसा भूषिता शीघ्रं पितुः गृहम् अगच्छत्। तत्र, हिमवतः कन्या, हरस्य दर्शनकाङ्क्षया पूर्णा, एकां रात्रिं दशसहस्रवर्षसमानां मेने। ततः शुभे ब्रह्ममुहूर्ते, दिव्याङ्गनाः तस्यै विविधाः शुभक्रियाः यथाक्रमं समाचरन्। रम्ये निलये, शुभलक्षणैः समलङ्कृते, ऋतवः स्वस्वरूपेण पर्वततनयाम् उपतस्थुः, सर्वकामान् पूरयन्तः। वाताः मेघाश्च पर्वतभवनानि मार्जयन्तः, श्रीरपि देवीं नानाविधानि भूषणानि समर्पयन्ती। सर्वत्र प्रकाशः, सर्वत्र समृद्धिः, रत्नानि चिन्तामणयः अन्ये च मणयो गिरिं सर्वतः परिवेष्टयन्ति। नागाः, कल्पवृक्षाः, महौषधयः च दिव्यगुणयुक्ताः तत्र उपस्थिता आसन्। सर्वे रसान् धातवश्च पर्वतस्य आज्ञया सेवकत्वेन तिष्ठन्ति स्म। सर्वाः नद्यः समुद्राश्च, स्थावरजङ्गमं च सर्वं, शैलस्य महिमानं वर्धयन्ति स्म। ऋषयः, नागाः, यक्षाः, गन्धर्वाः, किन्नराश्च, शङ्करस्य देवाः च गन्धमादनगिरौ समागताः। सर्वाणि भूषणानि अलङ्काराश्च शुभरूपे स्थिताः; चन्द्रश्च शर्वस्य जटायाम् अधिष्ठापितः। प्रेम्णा विशाललोचना चामुण्डा महाकपालमालां बद्ध्वा तस्य शिरसि स्थापयामास। सा उवाच—“शङ्कर, त्वं तादृशं पुत्रं जनय यः दैत्यराजवंशं हत्वा मां तेषां रक्तेन तर्पयेत्।” सौरिः ज्वलदग्निमुकुटधारी, भुजङ्गभूषणैः विभूषितः, शम्भोः पुरतः स्थितः। शक्रोऽपि विशालपद्ममुखः स्वेदगौरवेण गजचर्म धारयन्, तस्य पार्श्वे स्थितः। वायुः महाबलवृषभं हिमगुहासदृशशुभ्रं हरस्य वाहनं भूषणं कृत्वा विराजयामास। सूर्यः, अग्निः, चन्द्रमाः च शम्भोः नेत्रेषु स्थिताः स्वतेजसा जगतां नाथं प्रकाशयन्ति स्म। रजतमिव दीप्तं भस्म कपालस्थले लेपयित्वा, मानुषास्थिमालां हस्तेन बध्नन्, स भगवान् विराजते स्म। यमः द्वारे दण्डं धारयन्, विविधरूपैः महारत्नैः विभूषितः, कुबेरदत्तरत्नैः शोभितः स्थितः। स्वहस्तात् सर्पकङ्कणं समुत्सृज्य, स्वयं वासुकिं तक्षकं च कर्णाभरणरूपेण निर्माय दत्तवान्। ततः गणनायकाः श्रद्धया पृथक् पृथक् वरवीरकं, समुद्रपतिभिः नवमाल्यैः भूषितम्, समुपानयन्। ते सर्वे व्यग्राः सन्तः त्रिशूलधारिणं पृथिव्यां घोषयामासुः—“भगवान् अलङ्कृतः सज्जः अभवत्।” सप्तसमुद्राः दर्पणरूपे स्थिताः; तत्र भगवान् स्वमात्मानं महोदधिजले प्रतिबिम्बरूपेण अपश्यत्। केशवः पृथिवीं जङ्घाभ्यां आलिङ्ग्य, स्थाणुं प्रति उवाच—“देव, त्वं तादृशं रूपं धारयसि यत् जगतां हर्षकारणम्।” मातृगणाः कामदेवीं विधवाचिह्नितां समुत्सृज्य, सङ्केतैः समयः प्राप्त इति दर्शयामासुः। ततः देवीः प्रहृष्टमुख्यः भगवान्तं प्राहुः—“रति मदनविहीना अपि, त्वत्पुरतः आगता।” स तु भगवान् वामहस्तेन सूचनां दत्त्वा, गिरिजायाः मुखदर्शनलालसया, तां विसर्जयामास। ततः हरः हिमगुहासदृशशुभ्रं महावृषभं मृदुशृङ्गेण प्रेरयामास, तस्य घोरदृष्ट्या गणान् व्यापादयन्, पर्वतान् इव वातेन कम्पयन्। हरिः अपि शीघ्रपादः, पांसुना भूषितः, तेषां वृक्षेषु शरणं प्राप्तानां पुरतः प्राह—“गच्छन्तु, मार्गं मा विघ्नयन्तु।” भगवताः प्रथमाज्ञया कोपितमुखः पुत्रः प्राह—“खगाणां गगने कः कंटकः? गच्छन्तु, पर्वतात् दूरं मा स्थेयुः।” “महासमुद्रः जलं शिलारूपं करोतु; सुरारिणां आगमने महत् कीललम् अस्ति। गणनायकाः, चञ्चलतां मा कुर्वन्तु; स्थिरदेवाः पश्यन्ति।” “भृङ्गः स्वस्वरूपं न नयति; न च विस्तीर्णमुखः पिनाकधारी अग्रे गच्छति। व्यर्थं यमः दन्तस्फुटनं कृत्वा शस्त्रं वहति, शीघ्रतां त्यजन्।” “पुरहरस्य रथस्य अश्वपदं मातृगणसमूहात् मुक्तं न भवति। एते देवाः स्वगणैः परिवृताः पदातयः; हरप्रियायाः अनुचराः द्विविधमार्गान् वहन्ति।” “देवाः स्ववाहनैः यान्ति, वायुनाऽनिलितचामरैः, पताकाभिः च स्फुरन्त्यः क्रीडया रमन्ते। किं ते स्वजनान्, त्रय्यायामनुयायिनः, कामवशगान् मन्यन्ते?” इति सन्दर्भानुसारं दिव्यकथायाम् एवमाख्यातम्।