राज्ञः समक्षं धर्मवित् ब्राह्मणः श्राद्धकर्मणः विधिं प्रणम्य कथयति। यदा पिण्डदानं क्रियते, तदा पितरः विविधैर्भोज्यैः नानावर्षकालं तृप्तिम् आप्नुवन्ति। मत्स्य-मांसस्य दानेन पितरः द्वौ मासौ तृप्ताः स्युः, मृग-मांसस्य त्रयः मासाः, अज-वा-वृष-मांसस्य चत्वारः मासाः, पक्षि-मांसस्य पञ्च मासाः तृप्तिं ददाति। अज-मांसस्य दानेन षण्मासं तृप्तिः, पर्षत-मत्स्यस्य सप्तमासपर्यन्तं, एन-मृगस्य अष्टमासपर्यन्तं च सन्तोषः भवति। वराह-महिष-मांसयोः दानेन दशमासानां तृप्तिः, शशक-कूर्मयोः एकादशमासपर्यन्तं तृप्तिः च। गोदुग्धेन, पयोधानेन, रौरव-मांसस्य दानेन च पितरः संवत्सरं पञ्चदशमासांश्च तृप्तिम् आप्नुवन्ति। वर्ध्रीनस-मांसस्य दानेन द्वादशवर्षाणि तृप्तिः, कालशाकस्य च दानेन अनन्ता तृप्तिः, शस्त्रमत्स्य-मांसस्य च तथैव। गोदुग्धस्य, घृतस्य, मधुमिश्रित-पायसस्य वा यः दानं करोति, तद् अक्षयम् इति पितरः पूर्वदेवाश्च वदन्ति। श्राद्धकाले स्वाध्यायं, सर्वाणि पुराणानि, ब्रह्मा-विष्णु-सूर्य-रुद्राणां स्तोत्राणि च पठेत्। इन्द्र-अग्नि-सोमादीनां शुद्धिकराणि स्तोत्राणि शक्त्यनुसारं पठनीयानि; बृहद्-रथन्तर-साम, ज्येष्ठ-साम, सरौहिणं च पठेत्। शान्तिकाध्यायं, मधु-ब्राह्मणं, मण्डल-ब्राह्मणं च, यद् यत् तुष्टिदं तद् अपि पठनीयम्। एष सर्वविधिः ब्राह्मणैः स्वयञ्च, अतिथिभोजनानन्तरं, तेषां समीपे प्रकाशयितव्यः। सर्ववर्णानां योग्यं भोजनं, आपः प्रक्षिप्य, तद्भुक्तवतां पुरतः भूमौ विक्षिप्य दातव्यम्। "ये मम वंशजाः अग्निना दग्धाः, ये च अदग्धाः, ते पृथिव्यां दत्तेन तृप्यन्तु, परमां गतिं च प्राप्नुयुः" इति प्रार्थनीयम्। "ये मातापितृबान्धव-रहिताः, कुलशुद्धिहीनाः, अन्नहीनाश्च, तेषां तृप्त्यर्थं पृथिव्यां दत्तं भोजनं लोकसुखाय भवतु" इति च चिन्तयेत्। ये अनुष्ठानविहीनाः मृताः, परित्यक्ताः स्त्रियश्च, तेषां भागः अवशिष्टेषु, यत् कुशेषु विक्षिप्तं तत्र च। अज्ञात-पितृणां तुष्ट्यर्थम् एकवारं बहुधा वा, गोमय-मूत्र-जलैः लेपिते भूमौ, आपः दातव्याः। सम्यक् दक्षिणाग्रैः कुशैः स्थापितैः, सावधानः, सर्ववर्णानाम् अन्नेन पिण्डदानं विधिवत् कार्यम्। शौचात् पूर्वं, गन्ध-धूपादिकं दत्वा, स्वनामगोत्रं उच्चार्य, ततः शौचं कुर्यात्। कुशान् वामहस्ते गृहीत्वा, पितृकार्याणि यथाविधि परिक्रम्य संपादयेत्। दीपं प्रज्वाल्य, पुष्पाणि च दद्यात्; मुखप्रक्षालनानन्तरं, एकवारं वा पुनः पुनः जलं दद्यात्। अनन्तरं, पुष्पाणि, अक्षतान्, तिलयुक्तं जलं च, नामगोत्रं उच्चार्य, शक्त्यनुसारं दानं दद्यात्। गाः, भूमिं, सुवर्णं, वस्त्राणि, उत्तमशय्यानि, यद् ब्राह्मणाभ्यः प्रियतमं तद् आत्मनः पितुः च दद्यात्। अमत्सरः सन् पितृभ्यः तुष्टिं कुर्यात्; ततः विश्वेदेवेभ्यः स्वधा उच्चार्य जलं दद्यात्। दत्त्वा, प्राज्ञः पूर्वाभिमुखः ब्राह्मणात् आशीर्वादं गृह्णीयात्; "मृदु पितरः स्युः" इति वदेत्, ब्राह्मणाः च तदनुक्रम्य वदन्ति। ब्राह्मणाः "वर्धतां वंशः" इति वदन्ति चेत्, सः प्रत्यवदेत्—"वर्धन्तां दातारः" इति। ब्राह्मणाः "सत्यं वर्धन्तु आशीः" इति वदन्ति चेत्, ततः सः स्वस्तिवाचनं कृत्वा, भक्त्या पिण्डान् अपाकरोति। शेषभोजनस्य समीपे ब्राह्मणानां निर्गमनपर्यन्तं प्रतीक्षेत्; ततः गृहेषु देवतानां बलिं धर्मेण दद्यात्। भूमौ स्थापिता अवशिष्टानि तु धर्मिष्ठानां, श्रद्धालूनां, शूद्राणां च पितृभागः इति स्मृतम्। एष पितृभोजनविधिः प्राचीनैः पितृभिः स्थापितः, पुत्रवतां पुत्रहीनानां, स्त्रीणां च, हे राजन्। ततः सः तेषां पुरतः स्थित्वा, जलपात्रं गृह्णीयात्, "वाजे वाज" इति उच्चार्य, कुशाग्रेण विसर्जनं कुर्यात्। बहिः अष्टपदविस्तारं, बान्धवैः, पुत्रैः, भार्याभिः च सह, प्रदक्षिणं कुर्यात्। पुनः प्रविश्य, अग्नौ नमित्वा, मन्त्रैः सिञ्चेत्, वैश्वदेवकर्म च, नित्यहोमं च कुर्यात्। वैश्वदेवात् अनन्तरं, दासैः, पुत्रैः, बान्धवैः सह, यत् पितृभ्यः अर्पितं तद् अतिथिभिः सह भुञ्जीत्। अदीक्षितोऽपि, सर्वेषु पर्वदिवसेषु, एतत् सार्वत्रिकं श्राद्धं कर्तुं शक्नोति; सर्वकामसमृद्धिदायकम्। पत्न्यभावे, विदेशस्थोऽपि, श्रद्धावान् प्राज्ञो वा शूद्रः अपि, मन्त्रवर्जितं एतत् विधिं पालयन्, श्राद्धं कर्तुं अर्हति। तृतीयं श्राद्धं "समृद्धिश्राद्ध" इति प्रसिद्धम्, उत्सवेषु, विवाहेषु, शुभकर्मसु च क्रियमाणम्। प्रथमं मातरः पूजनीयाः, ततः पितरः, अनन्तरं मातामहाः, ततो देवगणाः। प्रदक्षिणं कृत्वा, दध्ना, अक्षतैः, फलैः, जलेन च, पूर्वाभिमुखः कुशदूर्वासंयुक्तान् पिण्डान् दद्यात्। समृद्धिश्राद्धे समाप्ते, प्रत्येकं युग्मं अर्घ्यं दद्यात्; द्विजातीयुग्मान् वस्त्रैः, सुवर्णेन च पूजयेत्। तिलानां दानं यवैः सह, नन्दीश्लोकान् क्रमशः पठित्वा, सर्वाणि शुभकर्माणि श्रेष्ठब्राह्मणैः पाठनीयानि। एवं शूद्रः अपि, सार्वत्रिके समृद्धिश्राद्धे, मन्त्रेण, श्रद्धया, विनयेन च कर्म समाचरेत्। एवं पितृकार्यस्य विधिः, ओ राजन्, धर्मपूर्वकं प्रकटितः।