गङ्गाजलैः शुद्धात्मानः केशान् जटाभिः बद्धकपिलवर्णान् कृत्वा, ते महतीं हिमवतः शिलां गत्वा गिरीशं द्रष्टुं प्रययुः। ते मन्दारपुष्पमालाभिः सुशोभितहस्ताः भ्रमरैः अनुगम्यमानाः पर्वतस्य तां शिलां सम्प्राप्य शङ्करस्य तपोवनं दृष्टवन्तः। तत्र सर्वे भूतगणाः पूर्णशान्ताः, नवशान्ते वने, सर्वतो निर्झराः सलिलानि च निःशब्दानि, अविचलितानि च आसन्। तत्र द्वारे अहम् एकं वीर्यवन्तं द्वारपालकं दण्डधारिणं दृष्टवान्, सप्त ऋषयश्च तत्र, स्वकर्तव्ये विनीताः, विराजमानाः। त एव वाक्प्रवीणाः मधुरया वाचा इदं वदन्ति स्म— "गणनाथं शरण्यं द्रष्टुं वयम् अत्र आगताः।" "तम् एकं त्रिनेत्रं विद्धि— देवकार्ये प्रेरिताः वयं केवलं त्वामेव शरणं सत्यम्, यतः कालः अपि त्वां न अतिक्रामति।" "एष एव नः याच्ञा, या प्रायः प्रभोः द्वारपालाय निवेद्यते।" इति ऋषिभिः उक्तः स द्वारपालः आदरेण प्रत्युवाच— "क्षणेन भगवान् सायंयज्नसमये मन्दाकिन्यां स्नानार्थं आगमिष्यति; तत्रैव यूयं त्रिशूलधारिणं द्रक्ष्यथ।" इति श्रुत्वा ऋषयः क्षणस्य प्रतीक्षां कुर्वन्तः, जलदगम्भीरगर्जिते प्रावृषि तृषिताः चातका इव, तस्थुः। क्षणेनैव ध्यानकर्म समाप्य, वीरासनं मृगचर्मावरणं भगवाञ्छिवः त्यक्त्वा उत्तिष्ठत्। तदा द्वारपालः भूतले नम्रः सन्, केवलं प्रणामाश्रयणेन देवम् ऊचे— "सप्तर्षयः प्रभो, त्वां द्रष्टुम् आगताः। आज्ञापय, यथा ते दर्शनाय समुपस्थिताः, देवकार्ये उत्सुकाः।" एवं महात्मना तेन द्वारपालेन उक्तः धूर्जटिः शिवः कम्पिते भूमौ संकेतं दत्त्वा प्रवेशानुज्ञां ददौ। ततः स द्वारपालः शिरसाऽभिवन्द्य, समीपस्थेभ्यः ऋषिभ्यः धन्विनः सन्निधौ आगन्तुं सूचयामास। ते ऋषयः अर्धकचबद्धकेशाः, कृशानुचर्मधराः, पर्वतेश्वरस्य विभूतिभिः शोभिते पुण्यवाटिकां प्रविश्य, अञ्जलिपुटैः दिव्यपुष्पराशीन् वहन्तः, धन्विनः चरणयुगलं स्वर्गवासिभिः पूज्यमानं सश्रद्धं पूजयामासुः। ततः त्रिशूलधारिणा सौम्यदृष्ट्या वीक्षिताः, ते शान्ताः ऋषयः हर्षिताः, कामारये भक्त्या सह स्तुतिम् अकुर्वन्— "अहो, अद्य वयं सत्यमेव परिपूर्णाः! अत्रैव देवेशः वरं दास्यति। तव कृपाया निर्मलजलैः, तपसा किञ्चित् फलम् अवाप्यते।" "धन्यः स हिमालयः, यस्य कन्या तत्रैव तपः करोति; तारेण सर्वदेवविनाशकेन दैत्यराजेन अपि महान्तं नाशं प्राप्स्यति।" "तव अंशदर्शनात् स्वशरीरमलात् विमुच्यते जनः; स भाग्यवान्, यस्य चित्ते त्वं, ब्रह्मा विष्णुश्च अपि त्वत्स्पृहया दग्धौ।" "ये तव चरणयुगलं हृदि धारयन्ति, ते महापापशमहेतुम्, तवैकमेव विविधकर्मकृत् वदन्ति, तत्त्वतः त्वमेवैकः।" "अतः, अद्य त्वमेव वक्ता; अन्यथा जगत् तव अनुकम्पायाः स्पर्शं न लभेत, अथवा त्वं प्रजानां दुःखं न जानासि, किन्तु सर्वकर्माणि त्वया निःसंशयं विनश्यन्ति।" "यदि त्वं लोकदुःखं न पश्यसि, तर्हि तव करुणा कथं कथ्येत? तव योगमायागुहायां निहितं न किञ्चित् अस्ति यत् अज्ञातम्।" "वयं च देहिनां मध्ये पुण्यतराः, यतः एवं त्वां पश्यामः; अतः मनसि यदभिलषितं तत् सिद्ध्यति, तव दर्शनाभावात् तद् व्यर्थम्।" "त्वमेव जगतः व्यवस्थायाः कर्ता भविष्यसि, सृष्ट्यादौ अग्रतः; अतः वयं मुनयः वाक्यं त्यक्त्वा, पर्वतेश्वरस्य समीपे, तस्य वाक्यस्य भूमौ, प्रणमामः।" "यथा उत्तमा कृषकाः पृथिव्यां शुभबीजमेकं शुभफलेच्छया क्षिपन्ति।" एवं तेषां रम्यं सम्यक् रचितं वाक्यं श्रुत्वा, वाक्पतिः प्रभुः सुमधुरस्मितेन प्रसन्नः प्रत्युवाच— "अहं वेद्मि जगद्व्यवस्थायाः शुभं कारणम्; या हिमवतः कन्या जाता, सा लक्षणैः परमं श्रेयः प्राप्स्यति।" "सर्वे देवकार्ये उत्सुकाः, यत्नवन्तः, तेषां मनांसि शीघ्रं प्रयान्ति; किं तु किमर्थं तद् कार्यम्?" "बुद्धिमन्तः विशेषतः लोकव्यवस्थां अनुसरन्ति; ते धर्मं सेवन्ते, अन्ये तेनैव स्थिताः।" एवं श्रुत्वा ऋषयः शीघ्रं हिमालयं जग्मुः। तत्र तैः सत्कृताः, गिरिश्रेष्ठेन सम्मानिताः, मुदिता ऋषयः किञ्चित् शीघ्रं वाक्यमूचुः— "भगवान् पिनाकी तव कन्यां प्रत्यक्षं इच्छति; यथा हव्यकर्मणि शुद्धिः क्रियते, तथा त्वं शीघ्रं शुद्धिं कुरु।" "एष देवकार्यम् अतीव चिरं प्रवर्तते; अधुना एव यत्नः क्रियतां, जगदुद्धरणाय।" एवं तैः उक्तः पर्वतः हर्षविवशः, प्रत्युत्तरं न दातुं शक्ता, शिवं प्रति उत्तरं वाञ्छन्, मुनीन् प्रत्युवाच। तदा मेना ऋषीन् दृष्ट्वा, स्नेहगद्गदया वाचा, कन्यां मुनीन् च, तेषां पादयोः शरणं गत्वा, तेषां कार्यं विज्ञाय, अवदत्— "यस्य हेतोः कन्यायाः जन्म काम्यते, स फलं महदपि ददाति, स एव समयः सम्प्राप्तः।" "यद्यपि वरः कुल-जाति-वयः-रूप-तेजः-धनैः सम्पन्नः, तथापि याचितः सन्, कन्या तस्मै दातव्या।" "कन्या यः सर्वं तपः कृतवती, सा कथं गन्तुं शक्नुयात्? यद्यत् तस्या वाक्येन कर्तव्यं, तत् क्रियताम्।" एवं हिमपतिप्रियया उक्ताः, ऋषयः पुनः स्त्रीहृदयप्रियं वाक्यं शुभं ऊचुः— "शङ्करस्य साम्राज्यं देवादिदैत्यैः लब्धमस्ति; ये तस्य पादपद्मं सम्यक् पूजयन्ति, ते पूर्णतृप्ताः भवन्ति।