सा तु तपस्विन्युपवेश्य मौनव्रतं परित्यज्य लज्जया युक्तं मौनं स्वीकृतवती। सप्तर्षिभिः दृष्टे मौनव्रते समाप्ते, सा विनयपूर्वकमुपस्थित्य पुनः पृष्टा। विनयसम्पन्ना, सुन्दरी, स्मितवदना सा पुनः प्रत्यवदत्। ऋषयः शान्तसंवादे प्रवृत्तान् दृष्ट्वा, सा स्ववाक्यं संयम्य, एवमुवाच— “यूयं पुण्यात्मानो जीवसत्त्वानां हितं मनसि जानाथ। केचित् जनाः मानसं चेष्टया वस्तुं अत्यन्तं विकुर्वन्ति, केचित् तु दिव्यप्रयत्नेन यत्नवन्तः कुशलाः सन्ति। उपायेन प्रयत्नशीलाः दुर्लभं पदं प्राप्नुवन्ति, अन्ये तु सीमिताः विविधं रूपं प्रयत्नं कुर्वन्ति। परदेहस्यार्थं केचित् हितकरं कर्म कुर्वन्ति; अहं तु दिव्यजन्म पुष्पमालया भूषिता।” “स्त्री बन्ध्या पुत्रकामिनी सदा मनसा तं इच्छति; अहं तु भगवन्तं देवं पतिम् प्राप्तुं यत्नं कुर्वामि। सः स्वभावतः दुर्जेयः, तपस्यां स्थितः; तस्य चरित्रं न देवैर् न दानवैर् निश्चितम्। तस्य कामाग्निना दग्धस्य, रागविहीनस्य, कथं ममादृशी शिवस्य प्रियं भविष्यति?” एवं तया उक्ते, ऋषयः स्थिरचित्ताः तस्याः भावं ज्ञातुं क्रमशः सत्यमर्थं वाक्यं प्राहुः— “कुमारी, लोके द्विविधं सुखं अस्ति—एकं देहसुखं, अन्यं मनःसन्तोषः। सः स्वभावतः दिशावासाः, भीषणः, श्मशाननाथः, कपालधारी, भिक्षुकः, नग्नः, विकृतनेत्रः, कृतनिश्चयः। मदिराविष्टः, उन्मत्तवद्, भीष्णवस्तु संग्रहकर्ता, तपस्वी—तस्य दुःस्वरूपे किं तव प्रयोजनम्?” “यदि त्वं देहसुखं इच्छसि, तर्हि किं महादेवं भीषणं घृणितं कामयसे? सः रक्तमांसस्रावयुक्तैः भूषणैः भूषितः, भुजेषु उग्रसर्पवेष्टितः। श्मशाने वसति, उग्रभूतैः परिवृतः, देवेश्वराणां किरीटैः चरणौ सम्लिप्तः, शत्रुनाशकः। हरिः लोकपालः, श्रीपतिः, अनन्तरूपः; यज्ञभोक्ता, इन्द्रः वज्रपाणिः। अग्निः देवधनम् सर्वकामदः, वायुः लोकधारकः, सर्वसत्त्वानां प्राणः। कुबेरः सर्वज्ञः, सर्वश्रेष्ठः—किं नान्यं तेषां प्राप्तुं इच्छसि?” “वा, अन्यदेहं प्राप्य, यथेष्टं सुखं लभेः; तदा तव जन्म सर्वं स्वर्गसंपदं, सर्वमङ्गलप्राप्तिं दद्यात्। देवेषु यद् नास्ति, तत् तव पितुः एव; तस्मात् तत् प्राप्तुं यत्नः दुःखदः, फलहीनः अपि।” “सुभगे, यत्नेन अपि दुर्लभं, दुष्प्रापं; सृष्टिकर्ता एव तव योगं साधयिता।” एवं उक्ता सा पार्वती, ऋषीन् प्रति कोपिता, क्रोधेक्षणा, दन्तैः संनिहिता, उवाच— “मिथ्याभिलाषे कः हर्षः? दुःखे कः संयमः? कोऽर्थज्ञानविहीनान् धर्ममार्गे स्थापयति? यूयं मां मूर्खां, अनर्थाभिलाषिणीं, मिथ्याभिलाषे रतां मन्यध्वे; आत्मन्यपि मम न चिन्ता, मिथ्याभिलाषे तिष्ठामि।” “यूयं प्रजापतिवद् सर्वज्ञाः; तथापि नित्यं विश्वेश्वरं न जानाथ। जन्महीनः, सर्वेश्वरः, अव्यक्तः, यस्य महिमा, उत्पत्तिः च अज्ञेयः। धर्मस्य तत्त्वज्ञानं तिष्ठतु; हरिब्रह्माद्याः देवश्रेष्ठाः अपि तद् न जानन्ति। यस्य शक्त्या सर्वे लोका उत्पन्नाः, सर्वसत्त्वेषु प्रकटितः—तदपि न जानाथ?” “कस्य व्याप्तं व्योम? कस्य अग्निः? कस्य वायुः? कस्य पृथिवी? कस्य वरुणः? कस्य चन्द्रसूर्यनेत्रे? यस्य चिन्हं देवा असुरा च श्रद्धया पूजयन्ति, ब्रह्मेन्द्राद्याः देवाः, महर्षयः च ‘भगवान्’ इति वदन्ति। तेषां शक्तिम् उत्पत्तिं च न जानथ? अदितिः कस्य माता? जनार्दनः कस्य पुत्रः?” “अदितिकश्यपाभ्यां देवाः नारायणाद्याः जाताः; कश्यपः मरीचिपुत्रः, अदितिः दक्षकन्या। मरीचिदक्षौ ब्रह्मणः पुत्रौ; ब्रह्मा हिरण्यण्डात् दिव्यशक्तिसम्पन्नः। यस्य ध्यानात् पंचमहाभूतानि उत्पन्नानि; प्रकृतेः तृतीयस्थायां मधुसूदनस्य उत्पत्तिकर्म। सः जातः, षड्वर्गान् सृजति, स्वकर्मानुसारं, बुद्ध्या; अजः सृजनकर्ता, अव्यक्तब्रह्मात् उत्पन्नः। स्वयोगेन प्रकृतिं प्रेरयित्वा जगत् सृजति; ब्रह्मा सर्वसिद्धिं, ऐश्वर्यं, सृष्टिकर्तृत्वं प्राप्तवान्। विष्णुप्रभृतयः स्वमहिम्ना यद् जानन्ति—अन्यदेहं स्वीकृत्य, अन्यदृष्टिं, हरिः पुनः रूपं धारयति। सः लोककार्याणि कर्ता—श्रेष्ठं, अधमं, मध्यं; एवं संसारचक्रः, जन्ममृत्युस्वभावः। कर्मफलम् विविधरूपेण उत्पन्नम्। ततः नारायणः स्वछायाम् उपागतः।” एवं पर्वतनन्दिनी, ऋषिभिः संवादं कृत्वा, तस्याः भावः, तपस्याः, शिवे भक्तिः, तस्य महत्त्वं, विश्वस्य उत्पत्तिप्रकारः, देवाः, ब्रह्मा, विष्णु, सुराः, सर्वे तस्यैव शक्त्या उत्पन्नाः इति, तत्त्वज्ञानं प्रकटयन्ती, ऋषीन् प्रति धर्मस्य गूढतत्त्वं अवलोकयन्ती, स्ववाक्यं समाप्तवती।