श्रूयताम्, धर्मप्रिय राजन्! पितृयज्ञस्य विधिं सम्यग् अनुक्रम्य प्रवक्ष्यामि, यथोक्तं शास्त्रे। पितॄणां कृते रजतस्य कथनं, दर्शनं, दानं च, तथा रजतपात्राणां वा रजताभूषितपात्राणां वा उपयोगः सुयुक्तः स्मृतः। श्रद्धया रजतपात्रेऽपि दत्तं जलम् अक्षयं भवति; तथा पितृभ्योऽर्घ्यं, पिण्डं, भोज्यं च यदा रजतेन दीयते, तदपि सम्यग् इष्टं भवति। शिवस्य नेत्रात् हि रजतं समुत्पन्नमित्युक्तम्; तेन पितृभ्यः प्रियं, देवकार्येषु तु तद् अशुभत्वात् परिहर्तव्यम्। उपलभ्यमानानि पात्राणि विकल्प्य, निरसूयया, तानि स्थापयेत्; ‘या दिव्या’ इति मन्त्रं उच्चार्य, पितृनाम्ना गोत्रेण च, कुशग्रहणेन सम्यग् स्थापयेत्। ‘‘पितॄन् आह्वयिष्यामि’’ इति निश्चय्य, तैः एव मन्त्रैः, ‘उशन्तस्त्वा’ तथा ‘तथायन्तु’ इति द्वाभ्यां ऋचाभ्यां पितॄन् पुनराह्वयेत्। ‘या दिव्या’ इति मन्त्रेणार्घ्यं समर्प्य, ततो गन्धादीन् दद्यात्; हस्तात् जलं प्रथमं सिञ्च्य, तर्पणं आरभेत्। पितृपात्रं उत्तराभिमुखं स्थापयित्वा, ‘पितृभ्यः स्थानम्’ इति उच्चार्य, तदन्तः जलं परिसिञ्चेत्। तत्रापि यथापूर्वं, अग्निकर्म निरसूयया कुर्यात्; उभाभ्यां हस्ताभ्यां हविः समनयन्, तद् समर्पयेत्। शान्तचित्तः, कुशग्रहणेन, विविधशाकसूपादि-विशिष्टपक्वान्नानि, विशेषतः गुणयुक्तानि, पिण्डकानि च, यथाक्रमं, न विस्मरन्, पितृभ्यः निवेदयेत्। दधिदुग्धघृतैः शर्करामिश्रितैश्च पक्वान्नैः पितरः मासमेकं तृप्यन्ति—एवं केशवः प्रोक्तवान्। मत्स्य-मांसदानेन द्वौ मासौ, हरिणमांसदानेन त्रयः, अजाविकमांसदानेन चत्वारः, पक्षिमांसदानेन पञ्च मासान् पितरः तृप्यन्ति। अजमांसदानेन षड् मासान्, पर्षतः मत्स्येन सप्त मासान्, एनमांसदानेनाष्ट मासान् तृप्तिः भवति। वराहमहिषमांसाभ्यां दश मासान्, शशककूर्ममांसाभ्यां एकादश मासान् पितरः तृप्यन्ति। गौदुग्धेन, क्षीरपाकेन, रौरवमांसदानेन वर्षमेकं पञ्चदश मासांश्च तृप्तिः स्यात्। वर्ध्रीनसमांसदानेन द्वादशवर्षाणि, कालशाकेन च निरन्तरं, तथा खड्गमत्स्येन च तृप्तिः भवति। यत्किञ्चिद् गौदुग्धं, घृतम्, मधुसंयुक्तं क्षीरपाकं वा, तद् अक्षयं पितरः प्राहुः, पूर्वदेवाश्च। स्वाध्यायं, सर्वाणि पुराणानि, ब्रह्माविष्णुसूर्यरुद्रस्तोत्राणि च सम्यक् पठेत्। इन्द्राग्निसोमस्तोत्राणि शुद्धिकराणि यथाशक्ति पठेत्; बृहद्, रथन्तर, ज्येष्ठ, सरौहिण-सामानि च। शान्तिकाध्यायं, मधु-ब्राह्मणं, मण्डल-ब्राह्मणं, यच्चान्यत् तुष्ट्यर्थं, तत् अपि पठेत्। एवं सर्वं ब्राह्मणैः स्वयम् च, अतिथिभोजने समाप्ते, भोज्यसमीपे स्थिते, सम्यक् उद्घोषयेत्। सर्ववर्णानां योग्यं भोजनं जलसिक्तं, भुक्तवतां पुरतः, भूमौ निक्षिप्य समर्पयेत्। ये च मम वंशजा अग्निदग्धा, ये चानग्निदग्धा, तेषां भूमौ दत्तेन तृप्तिः, परमं स्थानं च लभ्यताम्। ये च मातृपितृबान्धवशून्याः, अपवित्रगोत्राः, अन्नहीनाः, तेषां तुष्ट्यर्थं भूमौ दत्तं भोजनं लोकेषु सुखाय भवतु। ये च अनुष्ठानविहीनाः, परित्यक्तकुलस्त्रियश्च, तेषां भागः शेषभोजनं, कुशेषु च यत् क्षिप्यते। अज्ञातपितृणां, प्रेतानां च तृप्त्यर्थं, एकवारं नानाप्रकारेण, गोमयमूत्रोदकसिक्ते भूमौ जलं दद्यात्। दक्षिणाग्रैः कुशैः सम्यग् न्यस्य, सर्ववर्णानुकूलं पिण्डं पितृकर्मणि समर्पयेत्। शौचपूर्वं, नामगोत्रं उच्चार्य, धूपगन्धान् च दद्यात्, ततः शौचं कुर्यात्। कुशं वामहस्ते धारयन्, सम्यक् प्रदक्षिणं कृत्वा, पितृकार्याणि विधिवत् आचरन्। दीपं प्रज्वाल्य, पुष्पं च समर्पयेत्; ततो मुखप्रक्षालनं कृत्वा, एकवारं वा पुनः पुनः च जलं दद्यात्। पुष्पाणि, अक्षतान्, अक्षयं जलं तिलयुक्तं च, नामगोत्रं उच्चार्य, यथाशक्ति दक्षिणां दद्यात्। स्वपितृकृते चात्मनश्च, गाः, भूमिं, सुवर्णं, वसनानि, उत्तमशय्यानि, यद् ब्राह्मणैः इच्छ्यते, तद् दद्यात्। दारिद्र्यं विहाय, पितृभ्यः तुष्टिं जनयेत्; ततः विश्वेदेवेभ्यः जलं, ‘स्वधा’ मन्त्रेण दद्यात्। ददित्वा, विप्रान् पूर्वदिशं मुखेन आसीनः, आशीर्वादं गृह्णीयात्; ‘पितरः सौम्याः सन्तु’ इति वदेत्, ब्राह्मणाश्च तदनुचरेयुः। ब्राह्मणैः ‘अस्तु वंशवृद्धिः’ इति उक्ते, सः ‘अस्तु दातारः समृद्धाः’ इति प्रत्युत्तरं दद्यात्। ब्राह्मणैः ‘एते सत्याशिषः सन्तु’ इति उक्ते, ततः ‘स्वस्ति’ इति उच्चार्य, भक्त्या पिण्डं अपोहरन्। शेषे स्थित्वा, ब्राह्मणगमनपर्यन्तम्, गृहेषु देवतानां बलिं धर्मेण दद्यात्। भूमौ निक्षिप्तं शेषभोजनम्, धर्मिष्ठानां, श्रद्धालूनां, शूद्राणां च पितृभागः स्मृतः। एष पितृबलिः प्राचीनैः पितृभिः स्थापितः, पुत्रवतां पुत्रहीनानां, स्त्रीणां च, हे राजन्। ततः, तेषां पुरतः स्थित्वा, जलपात्रं गृह्णीयात्, ‘वाजे वाज’ इति उच्चार्य, कुशाग्रेण विसर्जनं कुर्यात्। ततः स्वबान्धवैः, पुत्रैः, दारैः च सह, बहिर्द्वारं प्रदक्षिणं कृत्वा, अष्टपदविक्रमं गच्छेत्। एवं, राजन्, पितृयज्ञः सम्यग् अनुष्ठेयः, यथोक्तविधिना, पितृपूजायै चिराय च सौख्याय।