सा तु देवी शतसंवत्सरं निराहारा समता्पर्यायसंचिता तपसा स्थित्वा, स्वस्य तपसः ज्वलनाग्निना सर्वाणि भूतानि संतापयामास। तदा शतक्रतुर्भगवानिन्द्रः सप्तर्षीन् स्मृत्वा समाहूतवान्; ते सर्वे मुनयः हृष्टमनसः समागच्छन्। महेंद्रेण पूजिताः ते मुनयः पृष्टवन्तः—"कस्मादर्थं, भगवन्, त्वयाऽस्माभ्यं आह्वानं कृतम्?" तदा शक्रः प्राह—"शृणुत, वः, भगवन्तः, कारणम्। हिमालये गिरिसुता उग्रं तपः समाचरति। तस्या इच्छितं वरं साधयितुमर्हथ।" ते तु लोकानुग्रहार्थं शीघ्रं देवीं प्रति जग्मुः। "एवमस्तु" इति कृत्वा, सिद्धगणैः सह गिरिश्रेष्ठं समुपेत्य, तत्र अगच्छन्। आगत्य मुनयः मधुरया वाचा तां देवीं प्राहुः—"किं ते निष्चितं, वत्से, पद्माक्षि, वाञ्छितम्?" ततः सा देवी लज्जया विनयेन च मुनीन् उवाच—"भगवन्तः, तपस्यन्त्या, मौनं प्राप्तवत्या, यूयं चाद्य मम समीपे।" तस्याः चित्तं श्रद्धया युक्तं, अविचलितं शुद्धं च जातम्। पृष्टव्यभावात्, आदौ पूज्यस्थानानि स्वीकृतानि। "यूयं सुखेन उपविश्य, विश्रान्ताः सन्तः मां पृच्छथ।" इति उक्त्वा, तेषां आसनव्यवस्थानं चकार। सा तु विधिवत् पूज्येभ्यः पूजां कृत्वा, सप्तर्षीन्सूर्यसमप्रभान् शनैः प्राह। मौनव्रतमुत्सृज्य, लज्जया युक्तं मौनं समादत्त। तस्याः मौनान्तं सप्तर्षयः अवलोकयन्। सा श्रद्धया परतन्त्रभावं प्राप्तवती, तदा पुनः मुनयः ताम् अपृच्छन्। सा अपि श्रद्धया युक्तचित्ता, सुन्दरी स्मयमानानना प्रत्युवाच। मुनीन् शमसम्भाषणे प्रवृत्तान् दृष्ट्वा, सा वाक्यं संयम्य प्राह—"यूयं, भगवन्तः, भूतहितं मनसां वेत्थ।" केचित् जनाः मनोवृत्तिभिः महान् विकारं कुर्वन्ति, केचित् तु दक्षाः दिव्येन प्रयत्नेन यतन्ते। उपायेन यत्नशीलाः दुर्लभं पदं प्राप्नुवन्ति; अन्ये तु सीमिताः, नानारूपाणि उपायान् प्रवर्तयन्ति। परदेहसंपादनार्थं केचित् कल्याणकरं कर्म कुर्वन्ति; अहं तु दिव्यपुष्पमालया भूषिता— स्त्री पुत्रकामिनी सन्तानलाभाय पुनः पुनः मनसा स्पृहयति; अहं च भगवन्तं देवमपतिं प्राप्तुमिच्छामि। स तु स्वभावेनाजेयः, अद्य तपस्यासक्तः; तस्य चरमं कर्म न देवैः न दानवैः निर्णीयते। अद्य सः कामदाहेन दग्धः, विरक्तः; कथं ममादृशी तस्य शिवस्य प्रीतिं लभेत? इति उक्ता, ते मुनयः स्थिरचित्ताः तस्या अभिप्रायं विज्ञातुम् अनुक्रमेण सत्यं वाक्यमूचुः। "कन्ये, अस्मिन्लोके द्विविधं सुखं विद्यते—एकं शरीरसंपादनं, अपरं मनःसंतोषः। स तु स्वभावेन दिशोऽम्बरधारी, भीषणः, श्मशाननाथः, कपालबृद्, भिक्षुः, नग्नः, विकटकण्ठः, स्थिरकर्मा च। मत्तवत् प्रमत्तवत् दृश्यते, भीषणानि संग्रह्णाति, तापसी वर्तते—तस्य दुःखरूपिणः किमर्थं त्वया कामना? यदि त्वं इदानीं शरीरेण भोगमिच्छसि, तर्हि किमर्थं तं भीषणं विकृतं महेश्वरं कामयसे? रुधिरमेदोमलिनाभरणेन भूषितः, भुजयोः उग्रसर्पवेष्टितेन भीषणः। श्मशानेषु वसति, उग्रभूतगणैः सेवितः, देवेश्वरमुकुटनतपादपद्मः, रिपुघातकः च। त्रैलोक्यपालकः हरिः अस्ति, श्रीप्रियः, अनन्तरूपः; यज्ञभोक्तृणां पतिः, वज्रधारी इन्द्रः अपि। अग्निर्देवधनः सर्वकामपूरकः, वायुः लोकधारकः, सर्वभूतप्राणः च। एवमेव वैश्रवणो राजा, सर्वज्ञः, सर्वोत्कृष्टः—कं चित्तं त्वं न इच्छसि प्राप्तुम्? अथवा अन्यं देहमाप्य, यद्वाञ्छितं सुखं प्राप्स्यसि; एवं तव जन्म सर्वं स्वर्गसंपदं, सर्वमंगलान् दास्यति। देवेषु यन्नास्ति, तत् केवलं तव पितुः; तस्मात् तत्र यत्नः दुःखकरः, तत्रापि निष्फलं स्यात्। भगवति, स हि प्रयत्नेनापि दुर्लभः, सुदुष्प्राप्यः; सृष्टिकर्ता एव तस्य योगस्य विधाता सिद्धिदाता च। इति उक्ता, सा पार्वती, सप्तर्षिषु कोपं संज्ञाय, रुषायितलोचना दंष्ट्राग्रगृहीतदंता उवाच— "कः सुखं मिथ्याबन्धने? कः संयमः दुःखदर्शने? कः तान् अर्थदोषदर्शिनः धर्ममार्गे स्थापयति? अतः मां मूढामिव, अनर्हमिथ्याबन्धनप्रेमिणीमिव पश्यथ। आत्मन्यपेक्षा नास्ति, यतः मिथ्याबन्धननिष्ठा अस्मि। यूयं प्रजापतिसमा, सर्वदर्शिनः; किन्तु नूनं न जानाथ तं सनातनं देवम्, जगन्नाथं। स च अजः, सर्वेश्वरः, अव्यक्तः, यस्य महिमा चोत्पत्तिश्च न मीयते। स तु धर्मस्य तत्त्वज्ञानं अद्भुतं अस्तु, यद् हरिब्रह्मादिदेवश्रेष्ठैः अपि न ज्ञायते। यस्य शक्त्या जगति यदुत्पन्नं, सर्वेषु भूतेषु यत्प्रकाशते—तदपि यूयं न जानाथ। कस्यायं बृहदाकाशः? कस्याग्निः? कस्य वायुः? कस्य पृथिवी? कस्य वारुणः? कस्य चन्द्रसूर्ये नेत्रे?" इति।