शिवाय निष्कलङ्काय नमः, मनोमयाय च नमः, देवैः नित्यं पूज्यमानाय भक्तवत्सलाय परमकारुणिकाय पुनः पुनः नमस्कारः। भवाय सर्वस्य कारणाय नमः, कामदहनाय नमः, महाव्रतं गुह्यरूपेण धारयन्ते तस्मै नमः, मायाजालान्तर्गतवासिने नमः। शर्वाय शिवाय च नमः, सिद्धाय पुरातनाय नमः, कालस्वरूपाय कलाय च नमः, परविद्याप्रदाय नमः। कालातीताय कालविभागातीताय च नमः, स्वाभाविकशुद्धधारिणे नमः, अनन्तमण्डलविनाशकाय नमः, शरण्याय निर्गुणाय नमः। घोरगणाधिपतये नमः, बहुजगदुत्पादकाय नमः, नानाविश्वविनियोजकाय नमः, विविधफलप्रदाय नमः। सर्वान्तेऽविनाशिने महर्षये नमः, अद्भुतयज्ञभोक्त्रे नमः, भक्ताभिलाषपूरकाय नमः, संसारबन्धनविमोचकाय सदा नमः। अनन्तरूपधारिणे सततं नमः, दुर्दान्तकोपनिधाय नमः, चन्द्रचिह्नधारिणे सदा नमः, अनन्तमितये स्तुत्याय नमः। वृषभारूढाय पुरदाहकाय नमः, विश्रुताय महौषधये नमः, भक्तकामप्रदाय नमः, सर्वदुःखनाशकाय नमः। त्वं परं गुरुर्वर्तसे, चराचरवृत्तिविद् भूतसृष्टिप्रत्यवेक्षिता च, तव शरणं प्रपन्ना अहं चन्द्रशेखरं महात्मानं प्रपद्ये। प्रभो, पुनः प्रेमसमृद्धिं कीर्तिं च मम देहि; कामोऽपि पुनः जीवतु। त्वां विना, प्राणवल्लभं, लोकेषु कः अस्ति? त्वमेव हि प्रियाणां मूलं, तेषां जन्महेतुश्च, सर्वचक्रार्थविधायकश्च; त्वमेव जगत्पतिः, करुणासिन्धुः, भक्तभीतिविनाशकः। एवं स्तुता मनमथवल्लभया, शङ्करः स्तुत्यः, वृषध्वजः, चन्द्रधरः, प्रसन्नः सन्, सुमधुरं विलोक्य तस्यै वचनं प्राह। "अयं कामः स्वकाले पुनर्जायते, शीघ्रं च पुनः सुन्दरः भविष्यति; लोकेषु सः 'अनङ्ग' इति विख्यातो भविष्यति।" एवं उक्त्वा, कामस्य प्रियाङ्गना शिरसा गिरिशं प्रणम्य, रमणीयं काननं जगाम, सा रतिः हिमवतो भार्या। सा तत्र काननशोभायां बहुशः विलपन्ती दुःखिता बभूव; तथापि हरिणा आज्ञापिता सा मृत्युनिश्चयं त्यक्तवती। ततः, नारदवाक्यप्रेरितः, हिमगिरिश्रेष्ठः स्वकन्यां भूषयामास, मंगलोत्सवान् च कृतवान्। दिव्यपुष्पमालां तस्यै धारयित्वा, दीप्तचीनपटाम्बरं च समर्प्य, बाणैः सह कन्यां गृहीत्वा, स गिरिराजः प्रस्थितवान्। शुभेच्छया, पूर्णहृदयेन, स वनानि काननानि च व्यतीत्य ययौ। सः तत्र वनशोभायां, लोकातिशयशोभायाः, अत्यद्भुतशक्तेः, विलपन्तीं स्त्रीं अपश्यत्। कौतूहलवशात् सः समीपमुपेत्य, तां रुदतीं दृष्ट्वा, निकटमागत्य पप्रच्छ। "काऽसि त्वम्? कस्य कन्या? किमर्थं रुदसि? एष कारणं लघु न स्यात्, हे विश्वशोभने।" तस्य वचनं श्रुत्वा, सा साश्रुं, दुःखश्वासयुक्ता, प्रत्युवाच— "माम् अवगच्छ, आर्य, अहं रतिः नाम, कामस्य प्रियाङ्गना। गिरिशः तपस्यां निरतः। तस्य क्रोधेन, ज्वलितलोचनात्, मम प्रियः मीनध्वजः दग्धः; सः मम अतीव प्रियः आसीत्। भयात् अहं तस्य शरणं गता, स्तुत्वा तम्, प्रार्थनां कृत्वा, स गिरिशः मम प्रत्युवाच— 'तुष्टोऽस्मि, हे कामवल्लभे; कामः पुनः त्वां प्राप्स्यति। यः भक्त्या त्वां स्तौति, मम शरणं गच्छति, स इच्छितं प्राप्नोति, मृत्युमूलं च वर्जयति।'" एवं वचनं श्रुत्वा, आशाभरिता, क्षणं शरीरं रक्षिष्यामि, हे महाभाग। एवं रत्युक्तः, गिरिराजः, सुतायाः करं गृहीत्वा, भयाकुलः, नगरं प्रत्येतुम् इच्छन् ययौ। दैवयोगनिश्चितत्वात्, सा या भविष्यति, या अतीता, या लज्जिता, सा स्वपित्रा, गिरिशेन, सखीभिः सन्देशं प्राह— "एवम् दुःखितशरीरे मम किमर्थं? कथं मम सौभाग्यं यत् पतिं प्राप्स्यामि? तपसा वस्तु प्राप्तव्यम्; तपस्विनः किमपि दुर्लभं नास्ति। संसारः व्यर्थं दुःखं वहति, साधनस्य सति। तपोविहीनस्य मृत्युः श्रेयः, न तु जीवितम्; अहं निश्चितं, संशयं विना, तपसा शरीरं क्षपयिष्यामि। संशयविनाशेन, तपस्यां प्रवर्तिष्ये, धनलाभकाम्यया; दुरापं लभ्यते तपसा, तत् साधयिष्यामि।" एवं उक्ता, स्नेहेन सुतां पश्यन्, गिरिराजः, कम्पितवाणीमुक्त्वा, अवदत्— "कपोलविकारेण कन्ये, उमे, तव कोमलं रूपं तपसः क्लेशं न सहते, सौम्ये। भविष्यफलानि सदा विचार्याणि; दैवसंयुक्तं वस्तु स्वयमेव घटते, इच्छया अनिच्छया वा। अतः, कन्ये, तपस्यां ते प्रयोजनं नास्ति; गृहं प्रतिगच्छाव, तत्र अहं चिन्तयिष्ये।" सैवम् उक्ता, गुहायां न प्रत्यागता, तदा स गिरिकन्या, चिन्तायामग्नः, कन्यां स्तुत्वा स्थितः। तदा, आकाशे दिव्यः शब्दः पृथिव्यां उदभूत्— "उमे, हे चपले, त्वं पित्रा एवं नाम्ना सम्बोधिता।" एतेन नाम्ना, 'उमा' इति, सा लोकेषु प्रसिद्धा भविष्यति; सा देहधारिण्यां सत्त्वे अभिलषितं कार्यं साधयिष्यति।